III SA/Kr 65/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego WSA w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2015 r. w dniu 15 czerwca 2015 r. w sprawie ze skargi K. Ś. i K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 października 2014 r. znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia ustanowić dla skarżącego K. Ś. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka Skarżący K. Ś. wniósł o przyznanie prawa pomocy i domagał się zwolnienia do kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Na podstawie nadesłanych przez skarżącego dokumentów, a także działając z urzędu, ustalono, że ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje czwórka niepełnoletnich dzieci (dwóch synów i dwie córki), a jedyny dochód, jakim dysponuje skarżący, to środki w kwocie 529 zł miesięcznie otrzymywane tytułem zasiłku stałego i 100 – 200 zł zasiłku okresowego. Skarżący nie wykazał żadnych nieruchomości, oszczędności, czy przedmiotów stanowiących większą wartość. Na podstawie tych danych postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2015 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowił dla niego adwokata. Od powyższego rozstrzygnięcia K. Ś. wniósł sprzeciw, z którego treści wynika, że skarżący kwestionuje "częściowe ustanowienie adwokata". Ponadto K. Ś. nadesłał dokumenty, z których wynika, że posiada zadłużenie z tytułu nieregulowanych opłat czynszowych, które to zadłużenia na koniec roku 2014 r. wyniosło 22.008,01 zł. Skarżący zobowiązany jest do opłaty za bezumowne korzystanie z lokalu przy ul. C w wysokości 551,36 zł miesięcznie. Ponadto skarżący załączył wezwanie do zapłaty z [...] na kwotę 77,45 zł oraz faktury wskazujące wysokość przyszłych opłat za energię elektryczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek K. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy z tego względu, że niniejsza sprawa należy do spraw o kategorii 6320 – z zakresu pomocy społecznej. Zgodnie z przepisem art. 239 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa", obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Wniosek o przyznanie K. Ś. pełnomocnika z urzędu podlega zaś rozpoznaniu na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ppsa stanowiącym, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić trzeba, że do strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy należy wykazanie, iż znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej instytucji. Przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów niezbędnych dla ustanowienia pełnomocnika. Dlatego też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Natomiast przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych i zaspokoić fundamentalnych potrzeb życiowych. Na podstawie danych przedstawionych przez K. Ś. oraz znanych Sądowi z urzędu, Sąd uznał, że skarżący wykazał w sposób dostateczny, iż poniesienie przez niego kosztów pomocy prawnej w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika może odbyć się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego samego i dla jego zobowiązań. Z całokształtu materiału dowodowego wynika bowiem, że skarżący utrzymuje się jedynie ze środków pomocy społecznej, które wystarczają tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Natomiast skala zobowiązań finansowych skarżącego znacznie przewyższa uzyskiwany dochód, co powoduje, że znajduje się on w ciągłym zadłużeniu. Oświadczenia skarżącego o sytuacji bytowej i materialnej zostały poparte stosownymi pismami organów, które nie budzą wątpliwości, co do zawartych w nich stwierdzeń. Wynika z nich, że skarżący jest osobą ubogą, borykającą się głównie z problemem mieszkaniowym i koniecznością opłacenia zajmowanego lokalu. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem należało uznać, że sytuacja skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 260, art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Odnośnie zaś podniesionego w sprzeciwie zarzutu "częściowego ustanowienia" pełnomocnika wyjaśnić trzeba, że w orzeczeniu referendarza nie chodziło o to, że pełnomocnik został przyznany skarżącemu jedynie w części, lecz referendarz użył sformułowania ustawowego z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Z treści tych przepisów wynika, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu ustawodawca nazwał "przyznaniem prawa pomocy w części" (w odróżnieniu od przyznania prawa pomocy w całości obejmującego także zwolnienie od kosztów sądowych). Ponieważ zaś, jak wskazano wyżej, w niniejszej sprawie K. Ś. korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, to mogło mu zostać przyznane prawo pomocy jedynie w pozostałej części poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Nie oznacza to jednak, że z takiego pełnomocnika skarżący będzie mógł korzystać jedynie w części.