III SA/Kr 652/13
WyrokWSA w Krakowie2013-12-30
Skład orzekający: Halina Jakubiec, Bożenna Blitek, Janusz Bociąga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, gdy beneficjent nie dołączył wymaganego zaświadczenia o średniorocznym stanie zwierząt za ostatni rok realizacji programu, mimo że utrzymywał zwierzęta i spełniał inne warunki programu?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że brak wymaganego zaświadczenia o średniorocznym stanie zwierząt za ostatni rok realizacji programu rolnośrodowiskowego stanowi podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Niespełnienie tego formalnego wymogu, pomimo faktycznego utrzymywania zwierząt i spełniania innych warunków programu, skutkuje obowiązkiem zwrotu otrzymanych środków finansowych.Stan faktyczny
Skarżąca D.K. ubiegała się o płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, zobowiązując się do utrzymania określonej liczby koni przez 5 lat. Otrzymała płatności za lata 2005 i 2006. W kolejnych latach, mimo utrzymywania zwierząt, nie dołączyła wymaganych zaświadczeń o ich średniorocznym stanie, co skutkowało odmową przyznania płatności i wszczęciem postępowania o zwrot nienależnie pobranych środków. Skarżąca kwestionowała decyzje organów, wskazując na merytoryczne spełnianie warunków programu i brak winy po swojej stronie, a także na niejasność przepisów dotyczących wydawania zaświadczeń.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Bociąga (spr.) Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 10 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności skargę oddala. /zdanie odrębne/
Decyzją z dnia 9 marca 2011 r. nr [....] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych przez D.K. za lata 2005, 2006 i 2009 rok w wysokości 11 700 zł.
W uzasadnieniu stwierdzono, że decyzja została wydana z uwagi na fakt niedotrzymania zobowiązania przez D.K. przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez 5 lat. za realizację, którego w 2005, 2006 i w 2009 roku skarżąca uzyskała płatności, nienależnie pobrane.
W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny.
W dniu 15 czerwca 2005 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. wpłynął wniosek D.K. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2005 rok. We wniosku tym zadeklarowano pakiet GO1 - Ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich w wariancie -GO 1 b - konie w liczbie 3 szt. Składając wniosek strona zobowiązała się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji od dnia 1 marca 2005r. to jest zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. zmieniające rozporządzenie w spawie szczegółowych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2005 r. Nr 22, poz. 179).
Po rozpatrzeniu wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją z 7 marca 2006 r nr [....] przyznał D.K. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości 3 900,00 zł. Płatność została przyznana do pakietu: ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich GOI (wariant G01b01l do 3,0 sztuk/rok).
W dniu 26 kwietnia 2006 r., do Biura Powiatowego ARiMR w G. wpłynęło zaświadczenie o średniorocznym stanie zwierząt wydane przez Okręgowy Związek Hodowców Koni w K. z dnia 21 marca 2006 r. informujące, że stan średnioroczny klaczy uczestniczących w programie ochrony zasobów genetycznych w gospodarstwie D.K. wynosi 3 sztuki za 2005 rok.
W dniu 26 kwietnia 2006 r. w ramach podjętego w 2005 roku zobowiązania, do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. wpłynął wniosek D.K. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2006 rok. We wniosku D.K. zadeklarowała pakiet GOI - Ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich w wariancie - GO l b - konie w liczbie 3 szt. W dniu 6 listopada 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją nr [....] przyznał D.K. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości 3 900 zł. Płatność została przyznana do pakietu: ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich G01 (wariant G01b02 do 3,0 sztuk/rok).
W dniu 15 maja 2007 r. w ramach podjętego w 2005 roku zobowiązania do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. wpłynął wniosek D.K. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2007 rok. We wniosku tym zadeklarowano pakietG01 - Ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich w wariancie - GO l b - konie w liczbie 3 szt.
Organ wezwał D.K. pismem nr [....] do usunięcia braków wniosku przez złożenie zaświadczenia o średniorocznym stanie zwierząt. W dniu 10 sierpnia 2007 r. wydano pismo pozostawiające wniosek bez rozpoznania. Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją z dnia 18 lutego 2008 r., nr [....] odmówił D.K. przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2007 rok. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca nie dołączyła do wniosku zaświadczenia o stanie średniorocznym za rok 2006. Strona nie zaskarżyła przedmiotowej decyzji, wskutek czego stała się ona ostateczna.
W dniu 7 kwietnia 2008 r., w ramach podjętego w 2005 roku zobowiązania do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. D.K. złożyła wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2008 rok. We wniosku D.K. zadeklarowała pakiet G01 - Ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich w wariancie -GO l b - konie w liczbie 3 szt.
26 maja 2008r organ wezwał D.K. do usunięcia braków we wniosku przez dołączenie zaświadczenia o średniorocznym stanie zwierząt. W dniu 17 lipca 2008 r. wpłynęły do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. dwa zaświadczenia o stanie średniorocznym zwierząt za lata 2006 i 2007. W zaświadczeniu wydanym 8 lipca 2008 r. znajduje się informacja, że stan średnioroczny klaczy uczestniczących w programie ochrony zasobów genetycznych w gospodarstwie D.K. za 2007 rok wynosi 2 sztuki. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją z dnia 29 grudnia 2008 r., odmówił D.K. przyznania płatności na 2008 rok. Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna.
W dniu 18 maja 2009 r. w ramach podjętego w 2005 roku zobowiązania, do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. wpłynął wniosek D.K. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2009 rok. We wniosku D.K. zadeklarowała pakiet G01 - Ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich w wariancie –G01 b - konie w liczbie 3 szt.
Po rozpatrzeniu wniosku w dniu 15 lutego 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. przyznał D.K. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości 3 900 zł. Płatność została przyznana do pakietu: ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich GOI (wariant G01b02 do 3,0 sztuk/rok). W dniu 2 grudnia 2009 r. do Biura Powiatowego ARiMR w N. wpłynęło zaświadczenie o średniorocznym stanie zwierząt wydane przez Okręgowy Związek Hodowców Koni w K. dnia 6 listopada 2009 r. informujące, że stan średnioroczny klaczy uczestniczących w programie ochrony zasobów genetycznych w gospodarstwie D.K. wynosi 3 sztuki za 2008 rok.
Dnia 5 marca 2010 r. do pełnomocnika D.K. zostało wystosowane pismo przypominające o obowiązku dostarczenia zaświadczenia o średniorocznym stanie zwierząt za 2009 rok w terminie do dnia 30 kwietnia 2010 roku. W związku z tym, że nie dostarczono wymaganego zaświadczenia o stanie średniorocznym zwierząt za 2009 rok w obligatoryjnym terminie do dnia 30 kwietnia 2010 roku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. przekazał sprawę Dyrektorowi [....] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. działającego na podstawie upoważnienia Prezesa celem wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.
Zgodnie z art. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 729/70 z dnia 21 kwietnia 1970 roku w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. U. L 94 z 28.04.1970), Państwa Członkowskie są zobowiązane do podjęcia środków niezbędnych do zapewnienia, że transakcje finansowane przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnych (EFOGR) są rzeczywiście prowadzone i odpowiednio wykonywane, oraz do zapobiegania i przeciwdziałania nieprawidłowościom.
Dyrektor [....] Oddziału Regionalnego ARiMR zgodnie z art. 61 § 4 K.p.a. w dniu 19 listopada 2010 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, wysyłając do D.K. stosowne zawiadomienie, które zostało odebrane przez stronę w dniu 3 grudnia 2010 r.
Po przeanalizowaniu dowodów w sprawie z lat 2005, 2006, 2007, 2008 i 2009 zgodnie z § 10 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 174, póz. 1809, ze zm.) w przypadku, gdy faktyczny średnioroczny stan krów, klaczy i matek owiec jest niższy niż deklarowany w danym roku we wniosku, różnicę między wysokością płatności rolnośrodowiskowej, wynikającą ze stanu deklarowanego, a wysokością płatności rolnośrodowiskowej, wynikającą ze stanu faktycznego potrąca się przy obliczaniu płatności rolnośrodowiskowej w kolejnym roku oraz zgodnie z § 10 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, jeżeli różnica, o której mowa w ust. 4, dotyczy piątego roku realizacji pakietu wymienionego w § 1 ust. 2 pkt 7, producent rolny jest obowiązany do zwrotu tej różnicy w terminie czterech miesięcy od dnia wypłaty ostatniej płatności rolnośrodowiskowej. Kontynuując, zgodnie z § 12 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich "do wniosku, o którym mowa w § 11 ust. 5, w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 1 ust. 2 pkt 7, dołącza się zaświadczenie o średniorocznym stanie zwierząt wpisanych do księgi zwierząt hodowlanych, wydane przez podmiot prowadzący księgę albo podmiot upoważniony do prowadzenia oceny wartości użytkowej. Zaświadczenie to za ostatni rok realizacji programu rolnośrodowiskowego składa się w terminie do dnia 30 kwietnia roku, w którym zakończono realizacje tego programu.
Brak dostarczenia przez D.K. powyższego zaświadczenia oznacza, że strona nie realizowała programu rolnośrodowiskowego zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich co skutkuje zwrotem całości przyznanej kwoty w ramach powyższego działania.
W związku z powyższym zgodnie z § 17 ust. 1 pkt. 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli: producent rolny: nie realizuje pakietu objętego wnioskiem.
D. K. kończącej 5 - letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, wyliczono do zwrotu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pakiecie ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich GOI w wysokości: za 2005 rok - ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich G01 w wariancie G01b01 - konie: 3 900 zł, za 2006 rok: ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich G01 w wariancie G01b02 - konie: 3 900 zł, za 2009 rok: ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich G01 w wariancie G01b02 - konie: 3 900 zł.
Mając na uwadze powyższe, Dyrektor [....] Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych w wysokości: 11 700 zł.
W dniu 27 marca 2011r. D.K. złożyła wniosek do Prezesa ARiMR o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia 10 kwietnia 2013 r. nr [....] Dyrektor [....] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy przedmiotową decyzję. Organ ustalił stan faktyczny oraz stan prawny tożsamy z organem I instancji. Dodatkowo wskazał, iż nie znajduje zastosowania art. 39 rozporządzenia Komisji (WE) NR 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, bowiem sytuacje, o których mowa w tym przepisie, zaliczane do kategorii siły wyższej mogą być uwzględnione na wniosek strony w ciągu 10 dni, od dnia ustania siły wyższej. D.K. w żaden sposób nie usprawiedliwiła niezłożenia zaświadczenia tego rodzaju okolicznościami. Organ wskazał, iż stosownie do art. 73 ust. 55 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż 10 lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.
Organ dodatkowo wskazał, że w niniejszej sprawie przepisy dotyczące 10 – letniego okresu przedawnienia nie mają zastosowania, ponieważ wypłata pierwszych płatności uznanych następnie za nienależne nastąpiła w dniu 6 kwietnia 2006 r., natomiast decyzja [....] dnia 9 marca 2011r. o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych PRŚ została doręczona stronie w dniu 17 marca 2011 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności.
Następnie organ przytoczył art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, wskazując, że obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie ma zastosowania, jeżeli łącznie zostaną spełnione dwie przesłanki, mianowicie: dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeżeli błąd ten mógł zostać wykryty przez rolnika. Zdaniem organu przepis ten nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję D.K. wnosząc o jej uchylenia w całości i umorzenie decyzji I i II instancji w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że obie decyzje podjęte były na bazie braku formalnego w postaci nie dostarczenia przez beneficjenta ostatniego zaświadczenia o stanie średniorocznym klaczy, a nie stanu faktycznego o ich istnieniu i utrzymaniu do końca programu przez beneficjenta. Następnie strona zarzuciła organowi II instancji, iż ten nie zweryfikował decyzji pod względem merytorycznym, tj. z punktu widzenia jej słuszności i celowości, a skoncentrował się głównie na stronie formalnej.
Kolejno skarżąca, wskazała, że ustalenia organów I i II instancji o niewypełnieniu przez nią zobowiązań programowych jest nieprawdziwy i krzywdzący, bowiem w okresie 5 letnim utrzymywała stanu średniorocznego klaczy, co było jej podstawowym obowiązkiem. Ponadto klacze zgłaszane do programu nadal są utrzymywane na terenie gospodarstwa.
Zdaniem skarżącej brak ostatniego zaświadczenia o stanie średniorocznym nie był zaniechaniem czy zaniedbaniem beneficjenta lub wynikiem braku klaczy, ale wynikał z braku porozumienia z organem wydającym takie zaświadczenie – Instytutem Zootechniki w K. Skarżąca argumentuje, iż brak zaświadczenia nie jest tożsamy z brakiem klaczy czy niedopełnieniem obowiązku ich posiadania i utrzymywania przez okres 5 lat.
Zdaniem skarżącej zobowiązała się do uczestnictwa w programie i dotrzymała jego warunków, nie może jednak ponosić odpowiedzialności za brak spójności przepisów, którymi powinien był się kierować Instytutu Zootechniki przy wydaniu zaświadczeń o stanie średniorocznym klaczy. Skarżąca podnosi, iż organ wydający decyzję miał możliwość sprawdzenia faktu istnienia klaczy zarówno w [....] Związku Hodowców Koni oraz Instytucie Zootechniki w K. , o co skarżąca wnioskowała. Skarżąca zarzuca organowi ponadto przypisywanie mocy dowodowej tylko jednemu dokumentowi, którego wydanie nie zależy od beneficjenta i wybiórcze traktowanie dowodów. Skarżąca wskazała, że ARiMR nie udowodniła braku utrzymania przez nią jako beneficjenta stanu średniorocznego klaczy do końca programu, a jedynie brak złożenia jednego dokumentu.
W odpowiedzi na skargę organ, który wydał zaskarżoną decyzję wniósł o jej oddalenie. Przytoczył argumenty, których użył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, szczególnie koncentrując się na kwestii zaświadczenia Instytutu Zootechniki, wskazując, iż zdaniem organu jest to jedyny zgodny z prawem dokument potwierdzający zrealizowanie podjętego przez stronę zobowiązania i jest wydawany przez uprawnioną do tego celu jednostkę, oraz ma być złożony do ARiMR w terminie przewidzianym przepisami. Brak tego zaświadczenia, skutkuje zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1a zwrotem całości płatności wypłaconych w ramach programu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) . Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej powoływana jako P.p.s.a.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie powyższych ustaw Sąd nie dopatrzył się w sprawie takich uchybień prawa, które winny skutkować uchyleniem skarżonego rozstrzygnięcia i uznał, iż podniesione w skardze zarzuty są nieuzasadnione.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Dyrektora [....] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia 10 kwietnia 2013 r. utrzymująca w mocy uprzednio wydaną decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych przez D.K. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Bezspornym w sprawie jest, że D.K. składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005 zobowiązała się do realizacja podjętych zobowiązań w ramach programu rolno środowiskowego przez 5 lat
Podstawę prawną przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych stanowi między innymi rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, w dalszej części zwane rozporządzeniem. W § 2 ust. 1 rozporządzenia określono przesłanki przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Zgodnie z powołanym przepisem płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej, co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do: 1) przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, ze zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004); 2) realizacji pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej; 3) prowadzenia rejestru działań realizowanych w ramach programu rolnośrodowiskowego (rejestru działalności rolnośrodowiskowej), zawierającego wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, z tym, że rejestr ten w odniesieniu do zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego; rejestr działalności rolnośrodowiskowej prowadzi się na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Podkreślenia wymaga fakt, iż przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych jest przywilejem przysługującym producentom rolnym, którzy przystąpili do programu rolnośrodowiskowego. Przystąpienie do programu ma charakter dobrowolny, a płatności przyznawane są na wniosek beneficjenta składany każdego roku (§ 11 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia).
Deklarując przystąpienie do programu rolnośrodowiskowego producent rolny przyjmuje na siebie zobowiązania do spełnienia wszystkich prawnych wymogów otrzymania płatności. Chcąc, zatem skorzystać z przywileju otrzymania płatności rolnośrodowiskowej beneficjent powinien dołożyć należytej staranności, aby dotrzymać warunki, na jakich przyznano mu pomoc.
Art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 wskazuje, że wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych lub związanych z warunkami utrzymania zwierząt przez okres co najmniej pięciu lat. W miarę potrzeby dla szczególnych rodzajów zobowiązań określany jest dłuższy okres, uwzględniający ich wpływ na środowisko lub warunki utrzymania zwierząt.
Wnioskodawczyni składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2005 podpisała oświadczenie, że znane są jej zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz, że jest świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji tego programu. Mając na uwadze powyższe powtórzyć raz jeszcze należy, że istotą zobowiązania skarżącej było realizowanie programu rolno środowiskowego przez 5 lat na określonym obszarze. Brak realizacji programu oznacza, że zobowiązanie to nie zostało dotrzymane.
Zgodnie z § 11 ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wnioski o przyznanie kolejnych płatności rolnośrodowiskowych składa się w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, począwszy od roku następującego po roku, w którym została wydana decyzja administracyjna o przyznaniu pierwszej płatności rolnośrodowiskowej. Do wniosku, o którym mowa w § 11 ust. 5, w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 1 ust. 2 pkt 7, dołącza się zaświadczenie o średniorocznym stanie zwierząt wpisanych do księgi zwierząt hodowlanych, wydane przez podmiot prowadzący księgę albo podmiot upoważniony do prowadzenia oceny wartości użytkowej. Zaświadczenie to za ostatni rok realizacji programu rolnośrodowiskowego składa się w terminie do dnia 30 kwietnia roku, w którym zakończono realizację tego programu. Płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny nie realizuje pakietu objętego wnioskiem.
Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że D.K. nie złożyła wymaganego zaświadczenia o średniorocznym stanie zwierząt wpisanych do księgi zwierząt hodowlanych za rok 2009. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. pismem z dnia 5 marca 2010 r, zwrócił się do pełnomocnika strony o przedłożenie, w terminie do 30 kwietnia 2010 r., zaświadczenia o średniorocznym stanie zwierząt w gospodarstwie, za ostatni rok realizacji programu rolnośrodowiskowego (za 2009 rok). Strona została poinformowana, że brak dostarczenia wyżej wymienionego zaświadczenia, skutkować będzie koniecznością zwrotu wypłaconych środków. Skarżąca nie doręczyła żądanego zaświadczenia, wskutek czego Prezes ARiMR
prawidłowo wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych wypłaconych w latach 2005, 2006 i 2009.
Poza tym pokreślić należy, iż wywiązanie się z obowiązku stosowania określonych praktyk w jednym roku nie jest podstawą do uznania, że producent rolny wywiązał się z całości zobowiązania i może zatrzymać płatność dotyczącą tego roku.
Wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu dotyczącego realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być oceniane w okresie całego 5 letniego okresu zobowiązania. Skoro z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca w ramach tego programu nie złożyła wymaganego zaświadczenia w latach 2007 i 2008, oraz że decyzjami ostatecznymi odmówiono jej przyznania płatności, to tym samym nie wykazała, że wykonała zobowiązanie wynikające z realizacji programu rolno środowiskowego.
Natomiast to, w myśl art. 17 ust. 1 i 3 rozporządzenia uprawnia to organ do wstrzymania wypłaty świadczenia, oraz zwrotu wcześniej przyznanego.
Podkreślenia jeszcze raz wymaga, że D.K. nie zaskarżyła decyzji z dnia 18 lutego 2008 r. o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolo środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2007, a także decyzji z dnia 29 grudnia 2008 r. o odmowie przyznania płatności na 2008 rok. Decyzje te stały się ostateczne. Zatem skarżąca zgodziła się faktycznie z twierdzeniem organu orzekającego w sprawie, że nie spełniła wszystkich warunków programu. Organ wydając decyzję z dnia 18 lutego 2008 r. i 29 grudnia 2008 r., miał, więc słuszność twierdząc, że skarżąca nie zrealizowała wymagań programu, do którego się zobowiązała, zgodnie z treścią art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 (przyznawania wsparcie tylko tym rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych lub związanych z warunkami utrzymania zwierząt przez okres, co najmniej pięciu lat). Warunku, utrzymania zwierząt (3 klaczy) przez okres, co najmniej pięciu lat skarżąca nie spełniła. W tej sytuacji kierując się treścią § 17 ust.1 pkt 1 lit. a ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przewidującego, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa organy prawidłowo i zasadnie w oparciu o art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ustaliły kwotę nienależnie pobranych świadczeń.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło