III SA/Kr 654/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Wojewody z dnia 15 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania postanawia: 1. zwolnić skarżącą od wpisu sądowego; 2. w pozostałym zakresie wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca Z. P. wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. We wniosku oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką i pełnoletnim wnukiem. Ich miesięczny dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego oraz wynagrodzenia za pracę córki i jej świadczenia rentowego wynosi 2.990,38 zł netto (wynagrodzenie za pracę córki wg wyciągu z rachunku bankowego 1289,97 zł; świadczenie rentowe w wysokości 601,64 zł), w tym dochód skarżącej to emerytura w wysokości 1.098,77 zł. Według oświadczenia wnuk skarżącej nie pracuje, nie osiąga żadnego miesięcznego dochodu. Skarżąca jest właścicielem mieszkania o pow. 62,5 m2. Nie posiada wartościowych przedmiotów ani oszczędności. Na mieszkanie i media wydaje miesięcznie około 900 zł, zaś na lekarstwa około 150 zł. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 września 2012 r. skarżąca została zwolniona od wpisu sądowego. W pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów został oddalony. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw. Podniosła, że posiadana przez nią nieruchomość nie przynosi zysków, a wręcz generuje koszty. Stały dochód jaki osiąga nie wystarcza z kolei na godne życie i zakup lekarstw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej w skrócie - P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z tym, że w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do odrzucenia sprzeciwu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w podlega rozpoznaniu przez sąd. Stosownie do treści przepisu art. 245 § 1 P.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłaty sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.) Zaznaczyć należy, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające zwolnienie skarżącej od wpisu sądowego. Sąd nie widzi natomiast podstaw do całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na fakt, że rodzina skarżącej uzyskuje jednak stałe miesięczne dochody, sama skarżąca otrzymuje emeryturę, zaś córka wynagrodzenie za pracę. W tej sytuacji skarżąca ma więc potencjalną możliwość – nawet przy założeniu znacznych kosztów utrzymania i leczenia, wygospodarować przynajmniej część kwoty należnej z racji kosztów sądowych. Należy podkreślić, że celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. W ocenie Sądu przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.