III SA/Kr 655/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. N. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. N. na decyzję Wojewody z dnia 18 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną nie uwidoczniła kogokolwiek z kim pozostawałaby we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek podała, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 700 m2 i nieruchomość rolna o powierzchni 40 arów stanowiące małżeńską wspólność majątkową z byłym mężem. Nadmieniła przy tej okazji, że z powodu złego zachowania byłego męża musiała wyprowadzić się z własnego domu. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Swoje miesięczne dochody skarżąca oszacowała na 400 zł alimentów od byłego męża. Uzasadniając swoje starania nadmieniła, że obecnie utrzymuje się tylko z tych alimentów. Z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie bronić swoich interesów. Od 2011 r. leczy się psychiatrycznie. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6335" (vide: zarządzenie z 14.01.2014 r. ) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu zatrudnienia i spraw bezrobocia. W konsekwencji uznania, że strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - wniosek należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącej a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów, ponoszone wydatki. Są one wystarczające do określenia możliwości płatniczych strony. Sytuacja skarżącej nie należy do najłatwiejszych. Z zasad doświadczenia życiowego wynika bowiem, że przy obecnym poziomie cen oraz usług środki jakie skarżąca ma do dyspozycji tytułem alimentów od byłego męża z trudem wystarczają na opędzenie podstawowych potrzeb. Okoliczność, że skarżąca wykazała pewien majątek nie zmienia tego spojrzenia. Nie można bowiem tracić z pola widzenia tej części jej wyjaśnień, gdzie podaje że z powody złego zachowania męża musiała nawet wyprowadzić się z własnego domu. Należy więc przyjąć, że możliwości rozdysponowania tym majątkiem są w przypadku skarżącej na chwile obecną mocno ograniczone z przyczyn faktycznych. Nie można też pomijać zasygnalizowanych przez skarżącą problemów zdrowotnych. Biorąc to pod uwagę i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało ustanowić więc dla skarżącej adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W aktualnej sytuacji skarżący nie jest bowiem w stanie bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania opłacić pełnomocnika z wyboru. Zarazem działanie takie stanowić będzie dla skarżącej pomoc, o którym to prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.