III SA/Kr 662/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie WSA Jakub Makuch (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant Starszy Referent Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2024 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 27 lutego 2024 r. nr SKO-NP-4115-522/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu zaskarżoną do Sądu decyzją z 27.02.2024 r. (znak: SKO-NP-4115-522/23) po rozpatrzeniu odwołania K. G. (dalej jako: "skarżący"), utrzymało w mocy Burmistrza Piwnicznej-Zdroju z 19.12.2023 r. (znak: SP.5222.1.OD.23) o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: 1. W dniu 29.11.2023 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Piwnicznej-Zdroju wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną, E. G. (ur. 03.01.1961 r.), legitymującą się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji do 31.10.2024 r., wydanym 14.10.2022 r. przez Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w Nowym Sączu. W orzeczeniu tym wskazano, że niezdolność do samodzielnej egzystencji żony skrzącego powstała 27.06.2022 r. 2. W dniu 5.12.2023 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy. Z ustaleń wywiadu wynika, że niepełnosprawna jest przewlekle chora onkologicznie, porusza się samodzielnie jednak wymaga pomocy w porannej toalecie i wstawaniu z łóżka oraz czynnościach dnia codziennego, w tym w przygotowaniu posiłków, robieniu zakupów, sprzątaniu domu, praniu i paleniu w piecu oraz towarzyszeniu podczas częstych konsultacji lekarskich. Wykonywanie w/w czynności zajmuje wnioskodawcy kilka godzin dziennie. Z akt sprawy wynika, że skarżący pobierał zasiłek stały, ale świadczenie to zostało wstrzymane przez organ l instancji w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego. Następnie od września 2022 r. pobiera on specjalny zasiłek opiekuńczy przyznany od 01.11.2023 r. do 31.10.2024 r. decyzją z 20.11.2023 r. (znak: SZO.5223.15.23) właśnie z tytułu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z niepełnosprawną oraz sprawuje nad nią stałą i całodobową opiekę. Małżeństwo ma pięcioro dorosłych dzieci, w tym dwoje z nich mieszkających w tym samym domu, tj. córka P., która zajmuje się wychowaniem dzieci i obecnie nie pracuje oraz syn R. 3. Wyżej opisaną decyzją organ l instancji odmówił skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Przywołał art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej ustawa) oraz przywołał ustalenia wywiadu środowiskowego (pkt 2 powyżej). Uznał, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 b ustawy bowiem niepełnosprawność jego żona nie powstała w okresach wskazanych w tym przepisie, Wyjaśnił, że zna treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 38/13 z 23.10.2014 r., którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 17 ust. 1 b ustawy o jednakże jest zobligowany do stosowania przepisów prawa w brzmieniu aktualnie obowiązującym i nie ma kompetencji wkraczania w sferę zarezerwowaną dla władzy ustawodawczej. Zdaniem organu - pomimo, iż przepis ten jest niezgodny z Konstytucją RP, to nadal obowiązuje. 4. W odwołaniu od opisanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy poprzez pominięcie, że w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014 r. doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co determinuje naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. 5. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, po rozpoznaniu odwołania - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zwróciło uwagę na brak konstytucyjności podstawy prawnej rozstrzygnięcia organu I instancji przywołując wyrok TK wskazany w pkt 4 uzasadnienia i akcentując, że w tym zakresie objęta odwołaniem decyzja nie jest prawidłowa. Dalej wskazało, że z art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Tymczasem, jak wynika z ustaleń wywiadu środowiskowego jak i załączonej dokumentacji osoba wymagająca opieki została zakwalifikowana orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 14.10.2022 r. do osób czasowo niezdolnych do samodzielnej egzystencji, tj. do 31.10.2024 r. Podkreśliło, że z w/w orzeczenia wynika, że osoba wymagająca opieki leczona jest onkologicznie o rokowaniu niekorzystnym, po zawale mięśnia sercowego w 2005 r. Wymaga pomocy osób trzecich przy wykonywaniu podstawowych czynności życiowych. Pomoc w wykonaniu codziennych obowiązków, tj. w robieniu zakupów, sprzątaniu domu i ogrodu, przygotowaniu i podaniu posiłków oraz leków, myciu i kąpieli, ubieraniu, dbaniu o odpowiednią temperaturę pomieszczeń, praniu i prasowaniu oraz planowaniu wizyt lekarskich uzyskuje od wnioskodawcy, który zrezygnował z zatrudnienia na rzecz sprawowanej opieki, a od września 2022 r. stale - z tytułu świadczonej na rzecz żony opieki - pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy. Wskazało Kolegium Odwoławcze, że odwołujący się jest osobą, na której w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnej żony. W ocenie organu, brak jest związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją przez skarżącego z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad żoną. Ponadto, istnieje również możliwość uzyskania pomocy w formie usług opiekuńczych realizowanych w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo, mają one na celu wspomaganie opieki nad osobą jej wymagającą. Kolegium wskazując na zakres czynności wykonywanych przez wnioskodawcę w ramach świadczonej opieki w pełni akceptuje pogląd zawarty w orzeczeniu WSA w Krakowie z dnia 27.01.2022 r. sygn. akt III SA/Kr 1199/21 "Trafnie organ odwoławczy wskazał, że takie czynności jak: robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, regularne podawanie leków, pranie, sprzątanie, pomaganie w codziennej higienie, umawianie wizyt lekarskich, realizowanie recept, regulowanie opłat związanych z utrzymaniem domu, dbanie o właściwą temperaturę w pomieszczeniu oraz załatwianie wszelkich spraw urzędowych - należą do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie i nie muszą być wykonywane w sposób ciągły. Pomoc skarżącej zasadniczo sprowadza się zatem do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego i nie ma znamion opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. (...)." Organ odwoławczy nie kwestionował tego, że skarżący sprawuje opiekę nad żoną, ale jest do tego zobowiązany nie tylko moralnie, ale także prawnie z racji ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego i wywiązywanie się z tego obowiązku nie musi odbywać się kosztem budżetu państwa. Podkreśliło Kolegium Odwoławcze, że skarżący ma 66 lat, jest zdolny do pracy i w jego przypadku nie zachodzi konieczność rezygnacji z pracy po to, aby opiekować się żoną, tym bardziej, że opieka ta zajmuje mu kilka godzin dziennie oraz w związku z faktem, że w tym samym domu mieszka jeszcze dwoje dzieci skarżącego i jego żony, które mogą zasadniczo współuczestniczyć w opiece nad matką. 6. W skardze na opisaną wyżej decyzję skarżący zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania oczekiwanego świadczenia. Zarzucił też pominięcie norm zawartych w art. 32, 69, 71 w zw. z art. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu przywołał regulacje prawne odnoszące się do świadczenia pielęgnacyjnego oraz ich wykładnię prezentowaną w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, względnie przyznania świadczenia, o które wystąpił do organu administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sądowoaadministracyjna kontrola zaskarżonych decyzji wykazała, iż akty te naruszają prawo w stopniu nakazującym pozbawienie ich mocy wiążącej. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji był art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2023 r., poz. 390; dalej u.ś.r.), w brzmieniu sprzed nowelizacji tego przepisu dokonanej ustawą z 7.07.20232 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. 2023 r., poz. 1429). Wskazany przepis stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje także innym – niż wymienione w poprzednich punktach tego ustępu – osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoby te nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego należy zatem wykazać, że osoba ubiegająca się o to świadczenie, nie tylko należy do kręgu osób w nim wskazanych, ale także - stale i osobiście opiekuje się bliską (tj. objętą ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym) osobą niepełnosprawną. Fundamentalną jest tu natomiast kwestia, czy taka opieka stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym, czy w istocie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką. Innymi słowy, zaniechanie aktywności zawodowej opiekuna musi nastąpić w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Podkreślić bowiem należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam tylko fakt opieki nad niepełnosprawnym, lecz za rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia przez opiekuna (lub jego rezygnację z zatrudnienia) – wynikający właśnie z konieczności sprawowania tej opieki. Jak przy tym wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20). Jak zasadnie wskazał WSA w Warszawie w wyroku z 7.10.2011 r. (sygn. I SA/Wa 1265/11), wymóg opieki nad osobą niepełnosprawną związany jest z całkowitą zależnością tej osoby od otoczenia. Trafnie też zauważył NSA w wyroku z 12.10.2021 r. (sygn. akt I OSK 493/21), że o tym, czy istnieje związek przyczynowy w rozumieniu wyżej wskazanym, decydować winien zakres wymaganych czynności opiekuńczych i konieczny na to czas wykluczający - zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego - aktywność zarobkową i zawodową opiekuna. Poprzedzając dalsze rozważania podkreślić należy słuszność wyrażonego przez Kolegium Odwoławcze stanowiska odnośnie do tego, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził TK w wyroku z 21.10.2014 r. (sygn. akt K 38/13). Tym samym, w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, przez co w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium. Wobec powyższego, Kolegium prawidłowo uznało, że moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a zatem brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Niemniej jednak, stanowisko wyrażone przez SKO odnośnie do braku związku przyczynowo-skutkowego, wywiedzione zostało bez uwzględnienia istotnych, w ocenie Sądu, uwarunkowań kontrolowanej sprawy. Jak wynika bowiem z akt, skarżący od kilku lat (od 2021 r.) otrzymuje specjalny zasiłek opiekuńczy, a ma to miejsce z uwagi na niepodejmowanie zatrudnienia powodowane sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną żoną. Ważne jest, że podstawa prawna przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego - art. 16 a u.ś.r. - przewiduje praktycznie tożsame przesłanki przyznania tego wsparcia, co świadczenia pielęgnacyjnego – a więc właśnie konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i rezygnację opiekuna (zobowiązanego alimentacyjnie wobec osoby niepełnosprawnej) z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej). Skoro w ramach wcześniej prowadzonego postępowania (odnośnie specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego) skarżący wykazał spełnienie związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją przez niego z zatrudniania, a opieką nad żoną, to nie było zrozumiałe to, dlaczego organy administracji aktualnie orzekając o świadczeniu pielęgnacyjnym i oceniając wystąpienie tożsamej przesłanki co we wcześniejszym postępowaniu, zanegowały istnienie wspomnianego związku. Niezrozumiała i trudna do zaakceptowania jest sytuacja, gdy w ramach postępowania dotyczącego przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego organ uznaje, że występuje związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną żoną, zaś w postępowaniu dotyczącym przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przyjmuje, że taki związek przyczynowy jednak już nie zachodzi (por. wyrok WSA w Krakowie z 1.08.2024 r., sygn. akt III SA/Kr 471/24). Powstaje bowiem pytanie o to, co zmieniło się w sytuacji niepełnosprawnego lub jego opiekuna, że odmiennie niż wcześniej postrzegać należy zaistnienie związku przyczynowo-skutkowego w rozumieniu wyżej zaprezentowanym. Sąd dostrzega, że organ I instancji nie kwestionował związku przyczynowego przy przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego – ponieważ przyczyną odmowy przyznania świadczenia w postępowaniu pierwszoinstancyjnym – był jedynie art. 17 ust. 1b u.ś.r. Skoro jednak Kolegium Odwoławcze uznało, że pomimo wadliwego uzasadnienia, należy utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję, gdyż z innych przyczyn niż podał to organ I instancji decyzja ta jednak jest prawidłowa – to szczególnie wnikliwie powinny zostać zbadane wszelkie istotne okoliczności faktyczne tej sprawy, w tym te elementy, które rzutują na występowanie związku pryczynowo-skutkowego. Z akt wynika, że żona skarżącego jest przewlekle chora onkologicznie. O ile nie można z góry wykluczyć, że choroba nowotworowa żony skarżącego jest w fazie remisji i zakres czynności opiekuńczych uległ zmniejszeniu względem ustalonego w poprzednim postępowaniu, to jednak taka okoliczność z akt sprawy absolutnie nie wynika. Nie przywołuje jej wywiad środowiskowy, ani nie obrazuje żaden z dokumentów składających się na akta administracyjne. Przeciwnie, SKO w wydanej decyzji przyjmuje za własne to ustalenie poczynione przez Burmistrza Piwnicznej-Zdroju, które akcentuje okoliczność, że żona skarżącego leczona jest onkologicznie, a rokowania co do poprawy zdrowia są niekorzystne. Użycie przez organ czasu teraźniejszego w odniesieniu do leczenia onkologicznego niepełnosprawnej jasno wskazuje na niezakończenie tego procesu, a zatem na taki stan zdrowia tej osoby, który polepszeniu jednak nie uległ. Dodatkowo organ sam wskazuje, że "rokowania są niekorzystne", co definitywnie wyklucza możliwość wystąpienia poprawy stanu zdrowia, a w konsekwencji wyklucza też wniosek o możliwym zmniejszeniu się potrzeb opiekuńczych i redukcji zaangażowania skarżącego w opiekę nad żoną. Nadto, na przywołany wyżej aspekt nowotworowy tej osoby nakłada się aspekt kardiologiczny, skoro elementem podstawy faktycznej rozstrzygnięcia było też ustalenie, że osoba ta przeszła zawał mięśnia sercowego. W tych okolicznościach za niemające usprawiedliwienia w okolicznościach sprawy uznać należało stwierdzenie, że brak było podstaw do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żona – gdyż wymagać ma ona jedynie pomocy w prostych czynnościach dnia codziennego. Podkreślić trzeba, że zakres pomocy uwarunkowany jest każdorazowo stanem zdrowia niepełnosprawnej, a z akt nie wynika aby stan ten uległ poprawie, co dezaktualizowałoby stanowisko o istnieniu związku przyczynowego wyrażone w decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. Ocena organu wyrażona w powyższym względzie nastąpiła więc z naruszeniem art. 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Odnośnie natomiast argumentu Kolegium Odwoławczego o współpartycypacji dzieci w opiece nad matką zauważyć należy, iż art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. odsyła do przepisów k.r.o. w zakresie dotyczącym kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym. Zatem, ustawodawca zasadniczo wyznaczył krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przesłankę obowiązku alimentacyjnego. Z przepisów k.r.o. wypływa jednak wniosek, że obowiązki alimentacyjne małżonków wyprzedzają obowiązki alimentacyjne krewnych (por. art. 23, art. 130 k.r.o.). Jak zauważa się w piśmiennictwie "Skoro małżonek jest pierwszą osobą z kręgu zobowiązanych do alimentacji po ustaniu, unieważnieniu lub orzeczeniu separacji małżeństwa (odpowiednio art. 60 § 1-3, art. 21 i 61[4] § 4 k.r.o.), to tym bardziej jest on pierwszym zobowiązanym do dostarczania środków utrzymania współmałżonkowi w trakcie trwania małżeństwa na podstawie art. 27 k.r.o." (zob. M. Andrzejewski, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, uwaga 2 do art. 130, Lex 2010). To samo wynika też ze stanowiska ustawodawcy, nowelizującego przepisy o świadczeniach rodzinnych, który uznaje, że zobowiązanym do opieki nad osobą tego wymagającą powinien być w pierwszej kolejności jej małżonek (zob. druk sejmowy nr 3393/IV kadencja, s. 16, por. także M. Załucki, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz 2023, wyd. 1, C.H. Beck 2023, komentarz do art. 21). Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w bliższej kolejności wyprzedza obowiązek zobowiązanego w dalszej kolejności i dopóki jest on w stanie spełniać ten obowiązek, to obowiązek zobowiązanych w dalszej kolejności nie powstaje (por. A. Kawałko, H. Witczak w: Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red. M. Fras, M. Habdas, komentarz do art. 129; Wolters Kluwer 2021). Tak więc w realiach ocenianej sprawy trzeba stwierdzić, że obowiązek alimentacyjny osób zobowiązanych w dalszej kolejności (dzieci niepełnosprawnego) nie powstaje, skoro nie było w sprawie kontrowersji co do tego, że skarżący (mąż niepełnosprawnej) jest w stanie realizować swój obowiązek wobec wymagającej opieki żony. Tym samym, uwagi organu odwoławczego dotyczące możliwości sprawowania przez skarżącego opieki nad żoną wspólnie z dziećmi, nie mogły mieć istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy, bowiem nie zaktualizował się obowiązek alimentacyjny dzieci skarżącej i jej męża (por. też wyrok WSA w Krakowie z 21.12.2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1392/22). W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, orzekające organy administracji publicznej nie dokonały poprawnej oceny wszystkich przesłanek z art. 17 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a) u.ś.r. w zw. z art. 80 k.p.a. warunkujących przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, czym naruszono wskazane wyżej przepisy. W ponownym postępowaniu organy uwzględnią powyższe oceny. Wezmą zatem pod uwagę to, że ewentualne zanegowanie w tej sprawie związku przyczynowo-skutkowego zasadzać się winno na niewątpliwym ustaleniu i wykazaniu tego, że stan zdrowia żony skarżącego uległ polepszeniu - względem stanu, który był podstawą dla decyzji o specjalnym zasiłku opiekuńczym - przez co zmniejszyły się jej potrzeby opiekuńcze do takich rozmiarów, że możliwe jest podjęcie przez skarżącego zatrudnienia. Oceniając aspekt zaangażowania skarżącego w opiekę nad żonę, organy wezmą też pod uwagę, pominięty dotychczas aspekt uwarunkowań mieszkaniowych, w których funkcjonuje niepełnosprawna, tj. potrzebę palenia w piecu oraz korzystania z WC na zewnątrz budynku, co jest o tyle istotne, że nieodzowna jest obecność przy niepełnosprawnej opiekuna asystującego podczas pokonywania drogi do toalety. Z zaprezentowanych przyczyn Sąd uznał, że organy naruszyły obowiązujący w dacie orzekania art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a) w zw. z art. 80 k.p.a i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935).