III SA/Kr 670/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. N. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. N. na czynność Prezydenta Miasta w przedmiocie odmowy przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i pasierbicą. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że nie mają żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Uzasadniając swoje starania wyjaśnił, że aktualnie przebywa z zakładzie karnym, który przewidywalnie opuści w październiku bieżącego roku w ramach warunkowego zwolnienia. W zakładzie karnym, z uwagi na stan zdrowia nie pracuje zarobkowo (vide: kopia zaświadczenia.). Żona skarżącego również nie pracuje, Wyjaśnił, że do czasu swego aresztowania żona i pasierbica pozostawały na utrzymaniu skarżącego. Obecnie żona i pasierbica otrzymują niewielką pomoc materialną od rodziny. Pomoc ta nie pozwala im jednak na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Pasierbica otrzymuje też niewielką pomoc od swojego biologicznego ojca. Wskazał, że żonie w lipcu bieżącego roku przyznano kartę pobytu, na podstawie której może teraz ubiegać się o pomoc socjalną. Do wniosku dołączył zaświadczenie z którego wynika, że pasierbica jest uczennicą drugiej klasy technikum oraz kopię decyzji zezwalającej T. N. – żonie skarżącego, będącej obywatelką Białorusi zamieszkać czasowo na terytorium RP. Na podstawie wyjaśnień składanych przez skarżącego w innych pismach i w oparciu o pomocnicze akta administracyjne okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, iż kartę pobytu małżonka skarżącego otrzymała z uwagi na stan zdrowia. W ubiegłym roku miała bowiem pewne problemy co wiązało się z jej hospitalizacją. Z uwagi na brak ubezpieczenia hospitalizacja ta wiązała się dla rodziny ze znacznymi wydatkami finansowymi (vide: kopia dokumentacji medyczne i szpitalnej k. 19-14). Obecnie małżonka skarżącego przebywa nadal w leczeniu. Do czasu osadzenia skarżącego w zakładzie karnym rodzina zmuszona była wynajmować mieszkania, co zresztą nie było łatwe bo do momentu otrzymania przez małżonkę karty pobytu przebywała na wizie rodzinnej co stwarzało duże problemy ze znalezieniem pracy. Zdarzały się więc zaległości czynszowe, które powodowały dalsze perturbacje. Na chwilę obecną skarżący przebywa w zakładzie karnym, pasierbica w internacie a małżonka korzysta z gościnności przyjaciół skarżącego. Na spontaniczne wsparcie dalszej rodziny nie bardzo mogą liczyć bo żona pochodzi z ubogiej rodziny, która mieszka na Białorusi, natomiast relacje skarżącego z własnym ojcem są delikatne i skomplikowane. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest odmowa przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy. Opierając się na argumentacji zbieżnej z tą jaka legła u podstaw uznania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, że przyznawanie dodatków mieszkaniowych mieści się w szeroko rozumianej kategorii spraw z zakresu pomocy społeczne należy wyrazić zapatrywanie, że skoro na pomoc mieszkaniową gminy mogą liczyć mieszkańcy mający niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe i osiągający niskie dochody to sprawy mające za przedmiot odmowę lub przyznanie lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu mieszkaniowego kwalifikować należy w podobny sposób. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jego wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne". Owa "dokładność" stopniowana jest z kolei przeświadczeniem czy to sądu czy to referendarza, że strona okoliczności te wykazała to znaczy przedstawiła je w sposób przekonywujący. W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione wiadomościami czerpanymi z dokumentów źródłowych czy to przedłożonymi przez skarżącego czy też zalegającymi pośród kart pomocniczych akt administracyjnych oraz wyjaśnieniami składanymi przy okazji redagowania wcześniejszych pism jest obecnie wystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych skarżącego. Tworząc jednolity i dość spójny obraz pokazuje, że skarżący wraz ze swoją rodziną przynależą do osób niespecjalnie zamożnych. Tak bowiem należy postrzegać rodzinę bez majątku, z dochodami o znikomej wysokości i niestałym źródle, bez własnego lokum, zmuszoną korzystać ze wsparcia oferowanego przez osoby trzecie, doświadczaną chorobą. Obecnie możliwości poprawy tej sytuacji przez skarżącego czy jego małżonkę własnym staraniem są ograniczone z uwagi na sygnalizowane wcześniej problemy i realia. Okoliczność na ile za taki stan rzeczy skarżący ponosi odpowiedzialność ma w tym kontekście znaczenie drugorzędne. Z przyczyn podobnych nie za bardzo mogą też liczyć na wsparcie ze strony rodzin. Biorąc to wszystko pod uwagę udzielono skarżącemu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jego rzecz radcę prawnego, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z przytocznych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.