III SA/Kr 674/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy w postaci zakupu posiłków postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidoczniła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem. Określając swój majątek uwidoczniła, że należy do niej objęty zajęciem komorniczym dom o powierzchni 482 m2. Wedle oświadczenia, nie posiada zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani dochodów. Uzasadniając swoje starania podała, że w załączeniu przedkłada rachunki za gaz, wodę, światło, zaświadczenie o stanie zdrowia. Podniosła, że 3.10.11 wniosła o pomoc bo jest bez środków do życia a jednocześnie MOPS żąda od niej zwrotu 500 zł poprzez komornika za przyznany wcześniej zasiłek okresowy. Z kopii okazanych dokumentów źródłowych wynika, że w sierpniu br. skarżąca otrzymała wezwanie do zapłaty 16,39 zł za gaz, ostatnia zaś faktura za to medium opiewa na 310,93 zł, za prąd skarżąca ma do zapłaty 258.91 zł, za wodę 195,82 zł. Z zaświadczenie o stanie zdrowia wynika, że skarżąca od wielu lat pozostaje pod opieką lekarską i jest leczona przewlekle. Ponieważ nie jest to pierwsza sprawa skarżącej więc na podstawie jej wcześniejszych wyjaśnień m.in. w sprawie do sygn. akt. III SA/Kr 926/08 okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, że skarżąca nie pracuje i nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy. Korzysta ze wsparcia oferowanego przez ośrodek pomocy społecznej. Posiada długi związane z wcześniejszą działalnością gospodarczą męża zobowiązanego do płacenia alimentów w łącznej wysokości 800 zł, które jednak nie są pokrywane. Schorzenia skarżącej ograniczają jej zdolność do poruszania się. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest orzeczona przez organy odmowa przyznania pomocy społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6329" (vide: zarządzenie z 13.06.2011 r. k. 1) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - jej wniosek należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącej a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, dochody. Oświadczenia te wsparte przedłożonymi kopiami dokumentów źródłowych są wystarczające dla oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Pewne nieścisłości należy położyć na karb nieporadności strony. Sytuacja skarżącej jest nieszczególna. Tak bowiem należy postrzegać osobę mającą problemy z regulowaniem podstawowych należności i z problemami zdrowotnymi. Okoliczność, że do skarżącej należy dom w którym zamieszkuje z rodziną nie zmienia tego oglądu. Nadto nie można tracić z pola widzenia, że możliwości swobodnego nim rozporządzenia są ograniczone. Biorąc pod uwagę stan zdrowia skarżącej trudno czynić jej jakieś zasadnicze zarzuty, że nie stara się poprawić swej sytuacji. Wszystkie te okoliczności uzmysławiają, że skarżąca nie należy do osób zamożnych. Biorąc to pod uwagę i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało ustanowić dla skarżącej adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W przedstawionej sytuacji skarżąca nie jest bowiem w stanie pokryć kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W konsekwencji działanie takie stanowić będzie dla skarżącej pomoc, o którym to prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.