III SA/Kr 676/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia wynikającego z wypłacanych zaliczek alimentacyjnych skargę oddala Decyzją z dnia 3 kwietnia 2013r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta orzekającą o: I odmowie umorzenia zadłużenia w kwocie 6142.50 zł. względem organu właściwego wierzyciela-Prezydenta Miasta K wynikającego z wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz osób uprawnionych I. Z., E. Z., H. Z. reprezentowanych przez matkę B. Z.; II odmowie umorzenia zadłużenia wraz z ustawowymi odsetkami w kwocie 15 362.97 zł względem organu właściwego wierzyciela - Prezydenta Miasta K wynikającego z wypłaconych od 1 października 2008 r do 30 maja 2010 r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych I. Z., E. Z., H. Z. K. przez matkę B. Z. Decyzję poprzedziły następujące ustalenia dotyczące stanu faktycznego oraz prawnego. Powołując się na art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ I instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] 2009 r., nr [...] M. Z. został zobowiązany jako dłużnik alimentacyjny do zwrotu należności wraz z ustawowymi odsetkami z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. W dniu 16 grudnia 2009 r. M. Z. złożył wniosek o umorzenie swojego zadłużenia wobec Prezydenta Miasta K uzasadniając wniosek swoją złą sytuacją materialną. Organ I instancji wskazał na wywiad środowiskowy przeprowadzony z M. Z. w C, oraz na to, że odmówił on wypełnienia oświadczenia majątkowego. W wywiadzie ustalono, że M. Z. poinformował, iż nie pracuje i nie wskazał z czego się utrzymuje. Do wywiadu środowiskowego zostało dołączone zaświadczenie stwierdzające, iż M. Z. nie korzysta z pomocy MOPS. Organ I instancji ustalił, także, że M. Z. prowadził działalność gospodarczą od 1 lipca 2011 r. do 17 lipca 2012 r. W związku z prowadzona działalnością otrzymał pomoc finansową w wysokości 40 000.00 zł. oraz kwotę 5 188.00 zł. Na podstawie informacji uzyskanych z urzędów skarbowych, organ I instancji ustalił, iż w latach 2008 i 2009 koszty uzyskania przychodu przewyższyły dochód z prowadzonej przez M. Z. działalności gospodarczej, a w 2010 r. nie osiągnął żadnego dochodu. W roku 2011 przychód M. Z. równał się kwocie dochodu. Organ I instancji wskazał, iż podstawą do odmowy całkowitego umorzenia zadłużenia jest fakt, że wnioskodawca jest osobą młodą, zdrową, aktywną zawodowo. Ponadto organ I instancji podniósł, że M. Z. nie udzielił informacji m.in. dotyczącej z jakich środków opłaca składkę zdrowotną oraz z jakich źródeł się utrzymuje. Ze zgromadzonego materiału dowodowego zdaniem organu I instancji wynika, że M. Z. ma dodatkowe źródła dochodu, których nie ujawnił, mieszka z konkubiną, która opłaca rachunki za mieszkanie. W odwołaniu od tej decyzji M. Z. podniósł, iż nadal jest osobą bezdomną i nie mieszka już w C przy ul. K. Ponadto odwołujący zarzucił, iż organ I instancji prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Utrzymując w mocy wyżej opisaną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że w myśl art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Ustęp 3 powołanego artykułu stanowi, iż umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z ust. 2 art. 30 powołanej wyżej ustawy przesłankami umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami oraz z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, jest uwzględnienie sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego. Decyzja zaś w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami oraz wypłaconych zaliczek alimentacyjnych wraz z odsetkami podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. O tym, co w określonej sytuacji przemawia za uwzględnieniem sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego, rozstrzyga organ uprawniony do dokonywania umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami oraz zaliczek alimentacyjnych wraz z odsetkami. Jak wskazano powyżej decyzja o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami oraz zaliczek alimentacyjnych wraz z odsetkami jest decyzją podejmowaną na zasadzie uznania administracyjnego polegającego na możności dokonania przez organ wyboru jednego z kilku dopuszczalnych przez ustawę równowartościowych prawnie rozwiązań po dokonaniu właściwego ustalenia stanu faktycznego i jego oceny na skutek uznania przez ten organ celowości konkretnego rozstrzygnięcia. Jak wynika z powyżej przytoczonej charakterystyki decyzji uznaniowej nie oznacza ona dowolności, lecz zasadza się na właściwym ustaleniu stanu faktycznego i jego właściwej ocenie. W ocenie organu odwoławczego stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób należyty, dlatego przyjął go bez zastrzeżeń podzielając także ocenę, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na posiadanie przez M. Z. dodatkowych źródeł dochodu, których nie ujawnił. Sytuacja rodzinna i dochodowa M. Z., zdaniem organu odwoławczego, który nie neguje trudnej aktualnie sytuacji materialnej w jakiej się znajduje, nie wyróżnia się na tle innych osób zobowiązanych do regulowania swych należności z tytułu wypłaconych świadczeń z zaliczek alimentacyjnych oraz z funduszu alimentacyjnego. Przede wszystkim organ położył nacisk na to, że M. Z. jest człowiekiem w średnim wieku (około 45 lat), co powoduje, iż jego szansę na znalezienie pracy są znaczne, zwłaszcza , że nie wskazał na żadne problemy zdrowotne. Podnieść także należy, że M. Z. nie współpracował z osobą przeprowadzającą wywiad środowiskowy odmawiając złożenia oświadczenia majątkowego i odpowiedzi na zadawane pytania. Kolegium podobnie jak organ I instancji oceniło, iż w świetle doświadczenia życiowego M. Z. ma dodatkowe źródła dochodu lub korzysta z pomocy innych osób. Wyniki jego działalności gospodarczej oraz obecna sytuacja, kiedy nie pracuje czyni niemożliwym utrzymywanie się bez pomocy innej osoby lub z innych nieujawnionych źródeł dochodu. Nie bez znaczenia wg organu jest także fakt, iż należności, o których umorzenie wnosił M. Z., zostały już wyegzekwowane. W ocenie Kolegium nie zachodzą szczególne okoliczności dotyczące sytuacji dochodowej i rodzinnej M. Z., co w sposób prawidłowy ocenił organ I instancji. Decyzja powyższa stała się przedmiotem skargi M. Z. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie , w której skarżący domagał się umorzenia należności w całości lub w części. Zarzucił przede wszystkim organom przewlekłość w rozpatrywaniu jego wniosku o umorzenie należności, co w jego ocenie doprowadziło do licytacji jego mieszkania przez komornika. W rezultacie tych działań stał się osobą bezdomną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł ojej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w tej ustawie. Zarazem w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 3 ppsa sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Usunięcie zaskarżonej decyzji lub innego aktu z obrotu prawnego z obrotu prawnego może nastąpić w wyniku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego lub prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie, lub innych przypadkach ściśle określonych w art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania administracyjnego. | Materialnoprawną podstawę do wydania decyzji stanowił art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom | |uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228), zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika | |alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w | |części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Decyzja w tym zakresie wydawana | |jest w ramach uznania administracyjnego. Do swobodnego uznania organu ustawodawca pozostawił odmowę lub uwzględnienie wniosku dłużnika | |alimentacyjnego. Warunkiem wydania decyzji w tym przedmiocie jest szczegółowe zbadanie stanu faktycznego sprawy pod kątem występowania | |powyższych przesłanek i zindywidualizowanie uzasadnienia decyzji. Uznaniowy charakter takiej decyzji nie oznacza, że organ | |administracji może podjąć ją w sposób całkowicie dowolny, gdyż jest on związany nie tylko treścią cytowanego przepisu, ale również | |przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania | |administracyjnego (Dz.U. z 2013r. poz. 267). Zatem, aby rozstrzygnięcie sprawy nie było dowolne, organ administracji musi poprzedzić je| |wnikliwym wyjaśnieniem i rozważeniem wszystkich okoliczności sprawy, a w uzasadnieniu decyzji musi wskazać motywy podjętego | |rozstrzygnięcia. Rolą sądu administracyjnego, kontrolującego zgodność z prawem wydanej decyzji, jest również sprawdzenie prawidłowości | |argumentacji organu administracji stwierdzającego, że w danej sytuacji faktycznej nie było możliwe uwzględnienie wniosku o udzielenie | |ulgi w spłacie należności alimentacyjnych, lub że udzielenie takiej ulgi było uzasadnione. Przedstawiona argumentacja w tym zakresie | |muszą być wewnętrznie spójna, a także zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. | |Z treści cytowanego art. 30 ust. 2 wynika, że przesłankami umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń| |są wyłącznie sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawcy. Należy przypomnieć za Naczelnym Sądem Administracyjnym, który w wyroku z dnia | |21 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1685/07 (niepublikowany) stwierdził, że na sytuację dochodową dłużnika składają się nie tylko | |otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności - stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu. Są to kwestie | |istotne, bowiem działając w ramach uznania administracyjnego organ winien rozważyć, czy sytuacja dłużnika zmusza go rzeczywiście do | |wystąpienia o umorzenie długu i umorzenie to uzasadnia, czy też nie czyni on żadnych starań, aby dług spłacić, choć mógłby tego | |dokonać. Z kolei na sytuację rodzinną dłużnika składa się ustalenie, czy prowadzi samodzielnie gospodarstwo, czy też wspólnie z innymi | |osobami bliskimi, czy i jakie świadczenia ponosi na ich rzecz. | |Organy w prawidłowy sposób ustaliły stan faktyczny i w oparciu o niego zastosowały prawidłowe przepisy i dokonały ich wykładni, która | |nie budzi zastrzeżeń Sądu. Faktem jest, że sytuacja majątkowa skarżącego jest trudna, ale należy podkreślić, że nie podejmuje on | |stosownych działań w celu jej polepszenia. W szczególności należy zwrócić uwagę na to, że skarżący nie podjął tak podstawowego kroku | |jak np. zarejestrowanie jako bezrobotny, ani też nie korzysta z pomocy społecznej, pomimo ,że jak twierdzi pozostaje bez środków | |utrzymania. | |W przedmiotowej sprawie organ wydawał decyzję opierając się na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że nawet wystąpienie szczególnej | |sytuacji dochodowej lub rodzinnej nie rodzi dla dłużnika alimentacyjnego prawa (roszczenia) o jedną z przewidzianych w art. 30 ust. 2 | |cyt. ustawy ulg. | |Należy podkreślić fakt, że skarżący poza złożeniem wniosku o uchylenie zaskarżonej decyzji (zarówno II jak i I instancji) nie powołał | |jakichkolwiek zarzutów na potwierdzenie swego stanowiska. | |Reasumując, zdaniem Sądu decyzja mieści się w ramach uznania administracyjnego i brak jest jakichkolwiek podstaw do zarzucenia jej | |dowolności. Natomiast kwestie dotyczące przewlekłego sposobu prowadzenia postepowania leżą poza zakresem oceny przez Sąd decyzji | |będącej przedmiotem rozpatrywanej skargi. | |Mając na uwadze powyższe należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. |