III SA/Kr 68/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Bociąga (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2016 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie uznania przyznanego świadczenie z funduszu alimentacyjnego za świadczenie nienależnie pobrane uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22 października 2015 r., [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r., nr [...] orzekającą o ustaleniu, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznane decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r., znak: [...] wypłacone w okresie od 1.06.2014 r. do 31.08.2014 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi w łącznej kwocie 1200 zł na rzecz D. B. W uzasadnieniu decyzji Kolegium odwołało się do treści art. 2 pkt. 7, 7a, 18c i art. 23 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Ustalono, że B. B. otrzymała w maju 2014 r. netto kwotę 1808,75 zł tytułem wynagrodzenia z umowy o pracę. Kolegium stwierdziło, nie podając bliższego wyjaśnienie, ze po uwzględnieniu dochodu uzyskanego przeciętny miesięczny dochód członków rodziny B. B. wynosi 2208,85 zł, a dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 736,25 zł. W tych okolicznościach faktycznych zdaniem organu B. B. nie była uprawniona do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego od dnia 1 czerwca 2014 r. do dnia 31 sierpnia 2014 r. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Dalej organ ustalił, że 9 września 2014 r. B. B. urodziła syn, poprzez co zmieniła się liczba członków rodziny, a dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 552,19 zł, co spowodowało, iż Strona ponownie była uprawniona do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. B. Reasumując Kolegium uznało, że organ I instancji trafnie uznał, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone B. B. w okresie od 1 czerwca 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. na mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r., znak: [...] są zgodnie z art. 2 pkt. 7a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczeniami nienależnie pobranymi w łącznej kwocie 1200 zł na rzecz D. B., gdyż wypłacone zostały pomimo ustania prawa B. B. do ich pobierania. Nadto Kolegium wyjaśniło, że w razie wydania przez organ właściwy decyzji orzekającej o zwrocie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, która to decyzja zyskałaby przymiot ostateczności, organ ten, stosownie do art. 23 ust. 8 ww. ustawy, będzie mógł umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego B. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżąca zarzuciła powyższej decyzji naruszenie: przepisów prawa materialnego tj. art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez wadliwe ustalenie wysokości przeciętnych miesięcznych dochodów, w rodzinie Skarżącej i uznanie, że dochód ten w przeliczeniu na jednego członka rodziny stanowi kwotę 736,25 zł, skutkiem czego nieprawidłowo przejęto, iż w okresie od l czerwca 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego są świadczeniami nienależnie pobranymi, przepisów postępowania tj. art. 7, 77 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności stanu faktycznego niezbędnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, oraz brak należytego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, naruszenie przepisów postępowania tj. art. 8 K.p.a., z uwagi na fakt, iż uchybienia treści decyzji organu I instancji zostały utrzymane w decyzji zapadłej przed organem odwoławczym, bez wyjaśnienia podstaw dla podjęcia takich rozstrzygnięć przez organ II instancji, przepisów postępowania tj. art. 138 § 1 K.p.a., poprzez bezzasadne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji, która stoi w sprzeczności z obowiązującymi przepisami. W konkluzji skargi wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Warunki nabywania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego regulują przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.). Wymieniona ustawa została znowelizowana z dniem 1 stycznia 2012 r. ustawą z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Znowelizowana treść ustawy obowiązywała w dacie zarówno rozstrzygania sprawy przez organ I instancji jaki i przez organ odwoławczy. Decydujące znaczenie w sprawie niniejszej ma regulacja dotycząca sposobu ustalania dochodu, albowiem pomiędzy stronami postępowania powstał spór dotyczący tego czy miesięczny dochód rodziny na osobę w rodzinie uprawnionej przekroczył kwotę stanowiącą ustawowe kryterium dochodowe warunkujące przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W zakresie pojęcia dochodu i dochodu rodziny przedmiotowa ustawa w art. 2 pkt 4 i 5 odwołuje się do ich znaczenia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., poz. 992 ze zm.). Dochodem jest więc m. in. przychód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych). W myśl art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód rodziny oznacza 3. W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego; 4. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. 4a. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przy spełnieniu innych przesłanek ustawowych, przysługiwał w dacie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekraczał kwoty 725 zł – art. 9 ust. 2 ustawy. Na gruncie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów okres świadczeniowy oznacza okres na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego - art. 2 pkt 8 ustawy. Przenoszą te ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że nieprawidłowo ustalono dochód rodziny na osobę w rodzinie uprawnionej. Przechodząc do analizy tego zagadnienia podać należy, że rokiem poprzedzającym okres świadczeniowy, z którego należało ustalić dochód członka rodziny był rok 2012. Z akt sprawy wynika, że B. B. w tym roku nie pracowała, ale uzyskała dochód w wysokości 4 800 zł. Były to alimenty na córkę A. Wówczas w skład rodziny wchodziły 3 osoby (wnioskodawczyni i jej dwoje dzieci D. i A.). Zatem miesięczny dochód na jednego członka rodziny, którego organ przyznający świadczenie w uzasadnieniu decyzji z [...] 2013r nie podał, ale niewątpliwie z dokumentów wynika ze wynosił 133,33 zł. B. B. w 2014r . podjęła zatrudnienie i otrzymała w maju 2014 r. netto kwotę 1808,75 zł tytułem wynagrodzenia z umowy o pracę. Zatem jej dochód zgodnie z treścią art. 9 ust. 4a ustawy należało doliczyć do dochodu członka rodziny z 2012 r. organy tak uczyniły, ale zrobiły to zdaniem sądu w sposób nieprawidłowy. W ocenie Sądu, w przypadku zaistnienia sytuacji o której mowa w art. 9 ust. 4a ustawy przeciętny miesięczny dochód przypadający na jednego członka rodziny winien być liczony w ten sposób, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, dochód obejmujący kwotę miesięcznego dochodu następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty, doliczany jest do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu osiągniętego przez członka rodziny w roku poprzedzającym okres świadczeniowy (wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2014r. I OSK 2094/13). Zastosowany przez organy obu instancji sposób liczenia dochodu, a więc faktycznie tak jakby skarżąca przez cały rok kalendarzowy poprzedzający okres świadczeniowy otrzymywała po 1808,75 zł. miesięcznie jest oczywiście wadliwy, bowiem nie odnosi się do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu osiągniętego przez członka rodziny w roku poprzedzającym okres świadczeniowy. Ten sposób liczenia doprowadził do niezasadnego uznania przyznanych świadczeń wypłaconych w okresie od 1 czerwca 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. za nienależnie pobrane, wobec stwierdzonego przekroczenia kryterium dochodowego. Sąd uchylił kontrolowane decyzje, mając na względzie powyższe rozważania, bowiem budzi wątpliwości postępowanie organu odwoławczego, który utrzymał w mocy decyzję organu I instancji i podzielił stanowisko tego organu odnośnie przekroczenia kryterium dochodowego. Rozpoznając ponownie sprawę organy zastosują w sposób prawidłowy regulację zawartą w art. 9 ust. 4a ustawy i dopiero w zależności od wysokości tak wyliczonego dochodu stwierdzą, czy nastąpiło przekroczenie progu dochodowego uprawniającego do uzyskania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.