III SA/Kr 684/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi Ł. F. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 10 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w roku akademickim 2012/2013 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącej kwotę 200,00 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 10 kwietnia 2013 r., znak: [...] Rektor Uniwersytetu , działając na podstawie art. 200a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 572, zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym), przepisów §§ 22-25 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz. U. Nr 225, poz. 1351), § 8 pkt 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 21 października 2011 r. w sprawie sposobu podziału i trybu przekazywania dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych z budżetu państwa (Dz. U. Nr 251, poz. 1508) oraz przepisów Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na Uniwersytecie, wprowadzonego zarządzeniem nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia [...] 2011 r. (zwanego dalej Regulaminem) oraz zarządzeniem nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia [...] 2012 r. w sprawie zmiany w zarządzeniu nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia [...] 2011 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na Uniwersytecie, utrzymał w mocy decyzję nr [...] Prorektora Uniwersytetu ds. dydaktyki z dnia [...] 2013 r. w sprawie odmowy przyznania Ł. F. zwiększenia stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2012/2013. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 10 lipca 2012 r. Ł. F. złożyła wniosek o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych. W dniu [...] 2013 r. Prorektor Uniwersytetu ds. dydaktyki wydał decyzję nr [...] w sprawie odmowy przyznania Ł. F. - doktorantce IV roku studiów na Wydziale [...] Uniwersytetu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w roku akademickim 2012/2013. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków niezbędnych do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego, biorąc pod uwagę osiągniętą przez wnioskodawczynię pozycję na liście rankingowej doktorantów Wydziału. Od decyzji tej Ł. F. złożyła do Rektora Uniwersytetu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioskodawczyni podniosła, że uzasadnienie merytoryczne i formalne decyzji nie wskazuje przyczyny jej powzięcia. Wskazała ponadto, że na jej roku liczba doktorantów wynosiła 21 osób, a skoro ona sama została sklasyfikowana na miejscu 6, to jest uprawniona do otrzymania zwiększenia (30% z 21 to 6,3). Strona zauważyła, że podstawą wydania decyzji w tym zakresie nie powinno być zarządzenie nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia [...] 2012 r. w sprawie zmiany w zarządzeniu nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia [...] 2011 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na Uniwersytecie, ponieważ weszło ono w życie po upływie terminu do składania wniosków o zwiększenie stypendium. Opisaną na wstępie decyzją Rektor Uniwersytetu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji – Prorektora Uniwersytetu ds. dydaktyki z dnia [...] 2013 r. nr [...]. W uzasadnieniu Rektor Uniwersytetu wskazał, że decyzja w sprawie odmowy przyznania Ł. F. zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w roku akademickim 2012/2013 nie zawiera wprawdzie szczegółowego uzasadnienia, niemniej jednak w dokonanym przez komisję doktorancką przeliczeniu punktów nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. Ł. F. zajęła bowiem 6 miejsce na liście rankingowej, uzyskując w sumie 52 punkty, zaś do zakwalifikowania do grupy 30% najlepszych doktorantów na IV roku studiów i otrzymania zwiększenia stypendium doktoranckiego konieczne było uzyskanie co najmniej 60 punktów. Biorąc pod uwagę liczbę doktorantów IV roku studiów doktoranckich wykazaną w sprawozdaniu GUS S-12 według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok, na który przyznawana jest dotacja, tj. 7 doktorantów w dziedzinie nauk matematycznych, dyscyplinie matematyka, zwiększenie stypendium doktoranckiego można przyznać dwóm doktorantom (30%*7=2,1). Organ zauważył, że zarządzenie nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia [...] 2012 r. w sprawie zmiany w zarządzeniu nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia [...] 2011 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na Uniwersytecie zostało podpisane przez Rektora Uniwersytetu w dniu [...] 2012 r., a więc jeszcze przed rozpoczęciem kolejnego roku akademickiego, natomiast wszedł w życie w dniu 1 października 2012 r. Jednocześnie jego treść konsultowana była ze środowiskiem akademickim, a zmiany, które wprowadzał nie dotyczyły kryteriów przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego, lecz dookreślały sposób obliczania 30% najlepszych doktorantów. Ponadto żaden akt prawa powszechnie obowiązującego nie przewiduje terminu na wprowadzanie zmian do obowiązującego Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego. Organ nie zgodził się także z zarzutem niejednolitego stosowania prawa w ramach jednego Wydziału, ponieważ zwiększenie stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2012/2013 na całym Uniwersytecie zostało przyznane wszystkim osobom, które zmieściły się w grupie 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów, biorąc pod uwagę stan na 31 grudnia 2011 r. (zgodnie z przepisem cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 21 października 2011 r. w sprawie sposobu podziału i trybu przekazywania dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych z budżetu państwa (Dz. U. Nr 251, poz. 1508). W myśl ww. rozporządzenia dotację oblicza się uwzględniając stan na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok przyznania dotacji - w zakresie liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich. Uwzględnianie liczby doktorantów według aktualnego stanu może prowadzić do sytuacji, w której zabraknie środków na wypłatę stypendiów, gdy na dzień 31 grudnia liczba doktorantów jest o wiele niższa, a ta liczba stanowi podstawę do wyliczania ministerialnej dotacji. Przyjęcie takiego rozwiązania kreuje dwa zasadnicze problemy. Po pierwsze, uwzględnianie liczby doktorantów według stanu na dzień 31 grudnia w poprzednim roku akademickim na niższym roku wymusza konieczność wprowadzenia innego rozwiązania dla pierwszego roku studiów. Po drugie, pojawia się trudna do rozwiązania kwestia doktorantów korzystających z przedłużenia studiów doktoranckich. Środki na dotację projakościową przekazywane są uczelni na podstawie liczby doktorantów wykazanej w sprawozdaniu GUS S-12 według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok, na który przyznawana jest dotacja, wobec czego uczelnia zobowiązana była przyjąć przedstawione niżej rozwiązanie, w przeciwnym razie mogłoby dojść do sytuacji, że zostanie pozbawiona możliwości wypłaty zwiększenia stypendium uprawnionym do tego doktorantom (np. w sytuacji, gdy na pierwszy rok zostanie przyjęta większa liczba doktorantów, niewielka liczba doktorantów ukończy studia, doktoranci lat wyższych wrócą z urlopów). Przywoływane wyżej przepisy dotyczące zwiększenia stypendium doktoranckiego (przede wszystkim Regulamin przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na Uniwersytecie) weszły w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., a świadczenie to przyznawane było w roku akademickim 2011/2012 wyjątkowo na 9 miesięcy (od stycznia do września 2012 r.). W trakcie procedury przyznawania stypendiów doktoranckich, a zwłaszcza tworzenia list rankingowych pojawiło się wiele problemów interpretacyjnych zgłaszanych przez osoby obsługujące tok studiów doktoranckich na poszczególnych Wydziałach, jak również przez Towarzystwo Doktorantów Uniwersytetu. Wobec powyższego oraz z uwagi na wymogi wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, pod koniec ubiegłego roku akademickiego przygotowano projekt zarządzenia w sprawie zmian w Regulaminie przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na Uniwersytecie. Zarządzenie zostało podpisane przez Rektora Uniwersytetu w dniu 14 września 2012 r., a więc jeszcze przed rozpoczęciem kolejnego roku akademickiego, natomiast weszło w życie w dniu 1 października 2012 r. W roku akademickim 2012/2013 zwiększenie stypendium doktoranckiego zostało przyznane na 12 miesięcy (rok akademicki), podczas gdy dotacje z Ministerstwa przyznawane są na lata kalendarzowe. Z uwagi na powyższe, na Uniwersytecie została przyjęta zasada stanowiąca, że zwiększenie stypendium doktoranckiego przyznaje się nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Za punkt odniesienia przyjmuje się 100% doktorantów według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok przyznania dotacji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Ł. F. podniosła, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek odwołania od nieistniejącej w obrocie prawnym decyzji nr [...], bowiem decyzja taka nigdy nie została jej doręczona. Ponadto wskazała na naruszenie przepisu art. 200a Prawa o szkolnictwie wyższym oraz § 8 pkt 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 21 października 2011 r. w sprawie sposobu podziału i trybu przekazywania dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych z budżetu państwa (Dz. U. Nr 251, poz. 1508) wraz z załącznikiem nr 5 do ww. aktu wykonawczego. Biorąc pod uwagę, że liczba doktorantów na IV roku studiów wynosiła 21 osób, a ona sama zajęła 6 miejsce na liście rankingowej doktorantów, skarżąca uznała, że jest uprawniona na mocy powołanych przepisów do otrzymania zwiększenia stypendium. W jej ocenie, Rektor Uniwersytetu błędnie przyjął, że 30%, o których mowa w art. 200a Prawa o szkolnictwie wyższym, należy liczyć od liczby osób studiujących na roku wyżej. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Zgodnie natomiast z art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t. jedn., Dz. U. z 2012r.,poz. 572 ze zm., zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym). Ustawa ta w art. 207 ust. 1 poddała kontroli pod względem zgodności z prawem decyzje, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 (w sprawach przyjęcia na studia ) oraz w art. 196 ust. 3 (w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie) podjęte przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, nakazując odpowiednie stosowanie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) oraz przepisów o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Przepis art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym stosuje się także do decyzji podjętych przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną, o których mowa w art. 175 ust. 3 i art. 176 ust. 3, a więc w sprawach dotyczących stypendiów. Możliwość przyznawania stypendiów doktoranckich przewiduje art. 200 ust. 1 Prawo o szkolnictwie wyższym. W art. 200a ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym uregulowano natomiast kwestie związane ze zwiększeniem stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5 Prawa o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z ust. 1 art. 200a Prawa o szkolnictwie wyższym zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30 % najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Ust. 2 tego przepisu stanowi natomiast, że doktorantowi znajdującemu się w grupie 30 % najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, przyznaje się środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium, o którym mowa w ust. 1. Zwiększenie to staje się stypendium doktoranckim. W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do właściwej wykładni wskazanego powyżej art. 200a ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym. Zdaniem Sądu prawidłowa wykładnia art. 200a ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym powinna być następująca, że to doktorantowi, który znalazł się w grupie 30 % najlepszych doktorantów z pośród znanej władzom uczelni liczby studiujących doktorantów danego roku studiów, powinno przysługiwać uprawnienie do otrzymania zwiększonego stypendium doktoranckiego z datacji projakościowej. Ustalenie w tym konkretnym przypadku liczby 100 % doktorantów każdego roku studiów według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r. (zgodnie z przepisem § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 21 października 2011 r. w sprawie sposobu podziału i trybu przekazywania dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych z budżetu państwa (Dz.U. Nr 251, poz. 1508), było przez Rektora niczym nieuprawnione w świetle przepisu art. 200a ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym. Wskazane rozporządzenie określa jedynie sposób podziału i tryb przekazywania dotacji podmiotowej na dofinasowanie zadań projakościowych, określonej w art. 94b ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, tj. m. in. wysokość tej dotacji, którą oblicza się według poszczególnych wzorów wskazanych w załącznikach do tego rozporządzenia. Przyjęte więc rozwiązanie w § 6 ust. 5 pkt 1 zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia [...] 2012 r. zmieniającego zarządzenie nr [...] Rektora w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinasowanie zadań projakościowych na Uniwersytecie, które weszło w życie z dniem 1 października 2012 r. że za 100 % doktorantów każdego roku studiów doktoranckich uznaje się liczbę doktorantów na dzień 31 grudnia poprzedniego roku kalendarzowego, ocenić należało za sprzeczne z przepisem art. 200a ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym. Dla obliczenia bowiem 30% najlepszych doktorantów nie może być punktem odniesienia 100 % doktorantów na dzień 31 grudnia poprzedniego roku kalendarzowego, w stosunku do tego w którym starający się o stypendium doktorant studiuje. Skoro przepis art. 200a Prawa o szkolnictwie wyższym mówi, że uprawnienie do otrzymania zwiększonego stypendium doktoranckiego przysługuje nie więcej niż 30 % najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich, to w ocenie Sądu 100 % doktorantów danego roku studiów doktoranckich powinna stanowić liczba wszystkich doktorantów na danym roku studiów, natomiast 30% najlepszych doktorantów powinno wynikać z listy rankingowej. Niedopuszczalnym jest, aby akt władztwa zakładowego wewnętrznego był sprzeczny z przepisem rangi ustawowej i w sposób nieuzasadniony ograniczał liczbę doktorantów uprawnionych do otrzymania zwiększonego stypendium. Trafnie i zasadnie na te aspekty zwróciła uwagę skarżąca. W żadnej mierze za przyjęciem tego rodzaju uregulowań nie może przemawiać konieczność przestrzegania dyscypliny finansowej, czy też przyjmowanie rozwiązań zawierających niejednolite zasady w stosunku do poszczególnych lat studiów, jak to wskazano w piśmie Prorektora ds. dydaktyki z dnia 28 marca 2013 r. Zwrócić także należy uwagę, że wskazany w art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym obowiązek odpowiedniego stosowania w postępowaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony (patrz: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. SK 19/99, OTK nr 7, poz. 258. Choć decyzje organów uczelni w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkól wyższych nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracji publicznej, to jednak skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sąd administracyjny, muszą spełniać przynajmniej podstawowe wymogi umożliwiające przeprowadzenie tej kontroli. Prowadzi to do wniosku, że organy Uczelni powinny najpierw poczynić ustalenia odzwierciedlone w zebranym materiale dowodowym i w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., przedstawić motywy odmowy przyznania stypendium doktoranckiego przy zastosowaniu zasad postępowania administracyjnego. W uzasadnieniach kontrolowanych decyzji, poza powtórzeniem treści art. 200a ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym w ogóle nie przedstawiono jego rozumienia przez władze Uczelni. W zaskarżonym rozstrzygnięciu skoncentrowano się na zobrazowaniu aspektów finansowych związanych z wypłatą zwiększonych stypendiów doktoranckich i przyjętych w związku z tym rozwiązaniach. Ponadto Rektor powołał się na dane zawierające liczbę doktorantów wynikające ze sprawozdania GUS S – 12, którego brak w aktach sprawy. Wobec powyższego, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa procesowego - artykuły: 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. – w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a przede wszystkim, naruszają przepisy prawa materialnego – art. 200a Prawa o szkolnictwie wyższym – w stopniu, który miał wpływ na wynik tej sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), jak w punkcie II sentencji wyroku.