III SA/Kr 685/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu uczestników postępowania I. K. i K. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 sierpnia 2008r. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. i M. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów postanawia: przyznać skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie skarżących z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych W dniu 8 lipca 2008r. J. i M. M. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swój wniosek skarżący stwierdzili, iż uiszczenie wpisu od skargi oraz kosztów sądowych stanowi wydatek, którego nie mogą pokryć bez uszczerbku dla swojej bieżącej egzystencji, zwłaszcza w okresie nasilonych prac w gospodarstwie rolnym i zbiorów płodów rolnych, co pociąga za sobą spore wydatki, zważywszy na to, że nie mają stałych źródeł dochodu. Przedstawiając swój stan rodzinny i majątkowy wyjaśnili, że mieszka z nimi ich córka D. K. z dwójką dzieci. Na ich majątek składa się dom o powierzchni 127,60 m² wymagający remontu oraz nieruchomość rolna o powierzchni 12,5 ha. Nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów wartościowych. Ich dochód stanowią wyłącznie dochody z gospodarstwa rolnego w wysokości 4.800 zł na rok. Wezwani o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie dokumentów źródłowych wyjaśnili, że za energię elektryczną płacą około 150 zł miesięcznie, za gaz butlowy około 42 zł, za dostawę wody około 50 zł, za wywóz nieczystości około 15 zł. Do tego dochodzą jeszcze wydatki na RTV, za telefon 41,50 zł. Na poparcie swoich twierdzeń przedłożyli kopie stosownych rachunków i faktur. Skarżący wyjaśnili, iż ich córka pracuje w gospodarstwie rodzinnym jako domownik. Na każde z dzieci otrzymuje świadczenia rodzinne w kwocie po 64 zł miesięcznie (dowód: kopia decyzji). Choć ojciec dzieci nie łoży na ich utrzymanie, córka skarżących nie wystąpiła do tej pory o alimenty. Żaden z domowników nie korzystał też na przestrzeni ostatnich 6 miesięcy z pomocy społecznej. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2008r. referendarz sądowy przyznał skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnił ich z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu postanowienia referendarz wyjaśnił, iż takie rozstrzygnięcie uwzględnia aktualną sytuację rodzinną, majątkową i dochodową skarżących zabezpieczając im gwarantowane konstytucją prawo do sądu. Jednocześnie chroni wymiar sprawiedliwości przed ewentualną, zbędną roszczeniowością stron. Jakkolwiek bowiem skarżący mogliby mieć aktualnie trudności z opłaceniem wpisu od skargi, to równocześnie nie można tracić z pola widzenia, że po żniwach ich sytuacja finansowa powinna ulec poprawie. Na powyższe postanowienie sprzeciw wnieśli uczestnicy postępowania I. i K. K. Wskazali w nim, że M. M. pobiera rentę z KRUS-u w wysokości około 500 zł miesięcznie. Ponadto skarżący otrzymują dopłaty unijne do gospodarstwa rolnego oraz prowadzą hodowlę trzody chlewnej. Zdaniem uczestników postępowania skarżący zaniżyli również swój dochód z gospodarstwa rolnego bowiem dla potrzeb podatku rolnego w 2003r. wynosił on 9.641,83 zł, a na terenie gminy nie było anomalii pogodowych takich jak mróz, susza, grad czy powódź, które by miały wpływ na wysokość plonów. Uczestnicy postępowania stwierdzili także, że córka skarżących D. K. nie pozostaje na ich utrzymaniu, bowiem obecnie zamieszkuje wraz z dziećmi u rodziców swojego męża. Skarżący nie poinformowali również, że posiadają samochód osobowy marki [...], ciągnik [...] wraz ze sprzętem: kultywatorem, bronami, pługiem, siewnikiem, rozsiewaczem do nawozu, rozrzutnikiem do obornika, beczkowozem do wywożenia gnojowicy, przyczepą i ładowarką typu "[...]". Ponadto w innych postępowaniach sądowych J. M. korzystała z pomocy adwokata. Wezwani do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w sprzeciwie skarżący wyjaśnili, że M. M. pobiera rentę z KRUS w wysokości 457 zł miesięcznie i przeznacza ją prawie w całości na leczenie i lekarstwa dla siebie i dla żony. J. M. pobiera dopłaty unijne w wysokości 6.000 zł, które przeznacza w całości na zakup nawozów, materiału siewnego oraz środków ochrony roślin. Skarżący stwierdzili również, że ze sprzedaży trzody chlewnej uzyskują dochód w wysokości 20 zł od sprzedanej sztuki. W ciągu ostatniego roku sprzedali ok. 70 szt. Uzyskany ze sprzedaży dochód przeznaczają na opłaty za wodę, prąd i gaz. Zamierzają zrezygnować z tej hodowli z powodu jej nieopłacalności. Skarżący posiadają samochód z 1986r. oraz ciągnik z 1985r. wymagający remontu. Posiadany sprzęt rolniczy użytkują już od 30-40 lat. Wyjaśnili również, że ich córka chwilowo przebywa z dziećmi u teściów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 245 tej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 tej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że jedynym stałym dochodem skarżących jest renta M. M. z KRUS-u w wysokości 457 zł. Skarżący pobierają wprawdzie również dopłaty unijne i uzyskują dochód z hodowli trzody chlewnej, jednak należy zauważyć, że dopłaty unijne są jednorazowym świadczeniem przyznawanym każdego roku po złożeniu stosownego wniosku. Natomiast dochód z prowadzonej przez skarżących hodowli jest uzależniony od cen trzody chlewnej na rynkach rolnych i jak wynika z oświadczenia skarżących, jest on w chwili obecnej niewielki. Z przedłożonych przez skarżących kopii faktur i rachunków wynika, że ich miesięczne wydatki na utrzymanie domu wynoszą średnio około 300 zł. Do tego należy również doliczyć koszty lekarstw oraz koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Biorąc to wszystko pod uwagę należy uznać, że skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego, bowiem wszystkie uzyskiwane dochody muszą przeznaczać na zaspokajanie swoich bieżących potrzeb. Odnosząc się do argumentów podniesionych w sprzeciwie przez uczestników postępowania Sąd uznał, że nie są one wystarczające by odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy. Dostarczone przez uczestników dokumenty pochodzą z lat 2003-2006 i nie przedstawiają aktualnej sytuacji materialnej skarżących. Skarżący posiadają wprawdzie samochód osobowy i ciągnik, ale mają one ponad 20 lat, są w złym stanie technicznym i nie przedstawiają znaczącej wartości materialnej. Tak więc Sąd ocenił, że aktualna sytuacja rodzinna, majątkowa i dochodowa skarżących wymaga udzielenia im prawa pomocy dla zabezpieczenia ich gwarantowanego konstytucją prawo do sądu. Sąd uznał bowiem, że skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i dlatego na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.