III SA/Kr 685/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 grudnia 2015 r. wniosku G. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 23 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasyn gry postanawia: wniosek oddalić. Decyzją z dnia 23 kwietnia 2015 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2015 r. nr [...], którą nałożono na G. G. karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Pismem z dnia 11 maja 2015 r. skarżący G. G. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł skargę na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej, w której zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, przedkładając urzędowy formularz o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej jako: "ppsa". W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że uzyskuje miesięczny dochód w wysokości ok. 2.000 zł netto. Na jego utrzymaniu pozostaje matka, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący posiada również zadłużenie z tytułu alimentów wobec swoich małoletnich dzieci w związku z czym prowadzone jest przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne. Skarżący dodał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza przyniosła w 2014 r. stratę. Na potwierdzenie skarżący przedłożył zaświadczenie od uprawnionego komornika oraz druk PIT za 2014 r. Pismem z dnia 1 października 2015 r. w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, wezwano skarżącego o uzupełnienie braków złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - wyjaśnienie na jakiej podstawie skarżący szacował swój dochód z prowadzonej działalności gospodarczej na 2000 zł netto, skoro z okazanej kopii rocznego rozliczenia podatkowego za rok 2014 r. wynika, że działalność ta przyniosła skarżącemu stratę w wysokości 90045,16 zł. O określenie wysokości przychodów osiągniętych przez skarżącego w bieżącym roku podatkowym oraz kosztów uzyskania tego przychodu. Wyjawienie, co konkretnie skarżący wlicza w koszty uzyskania przychodu; wyjaśnienie z jakich środków skarżący opłaca pomoc prawną profesjonalnego pełnomocnika. Jeśli pomoc tę skarżący otrzymuje pro bono to o przedstawienie pisemnego oświadczenia pełnomocnika wraz z informacją czy okoliczność ta jest znana organom właściwego samorządu zawodowego. Jeśli środki na opłacenie takiej pomocy prawnej skarżący otrzymał od osób trzecich to o przedstawienie na tę okoliczność pisemnych oświadczeń tych osób; wyjaśnienie jaka jest wysokość miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego na opłaty związane z utrzymaniem domu, prąd, gaz, wodę, wywóz nieczystości, telefon, RTV i przedstawienie na tę okoliczność kopii stosownych rachunków bądź pokwitowań z ostatniego miesiąca lub za ostatni okres rozliczeniowy. Jeśli występują trudności z terminowym regulowaniem tych zobowiązań okazanie kopii stosownych wezwań i monitów; wyjaśnienie czy skarżący posiada jakieś rachunki bankowe. Jeśli tak to o okazanie wyciągów obrazujących historię operacji dokonanych na tych rachunkach w okresie ostatnich trzech miesięcy - w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 30 września 2015 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że od dnia 3 września 2015 r. podmiot gospodarczy o nazwie "A" został wykreślony z CEIDG. Wskazano również, że prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, a zaległość alimentacyjna wobec małoletnich dzieci wynosi 47.985,09 zł. W piśmie tym pełnomocnik zawarł również informację, iż skarżący nigdy nie pozostawał w związku małżeńskim i nadal jest kawalerem jak również nie posiada żadnych lokat bankowych. Nie posiada również tytułu prawnego do nieruchomości położonej w R, ponieważ wspomniana nieruchomość posiada nieuregulowany stan prawny. Według oświadczenia skarżącego, nikt poza skarżącym i jego matką nie pozostaje zameldowany na tej nieruchomości. Ponadto pełnomocnik zawarł także informację na temat miesięcznych kosztów utrzymania nieruchomości w której skarżący zamieszkuje wraz z matką -otrzymującą świadczenie z ZUS w wysokości 840,66 zł; opiewających na kwotę ok 800 zł. Postanowieniem z dnia 21 października 2015 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie referendarza oświadczenie dot. stanu majątkowego i osobistego skarżącego zawarte w formularzu nie uczyniło zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 252 § 1 ppsa, zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Z kolei uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy uznał referendarz za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie informacji wskazanych we wniosku. Zdaniem referendarza skarżący nie uzupełnił braków złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto podkreślił, iż skarżący udzielił wyłącznie wybiórczych informacji na tematy samodzielnie przez siebie wybrane. Nie określił również wysokości przychodów osiągniętych w bieżącym roku podatkowym oraz kosztów uzyskania tego przychodu. Od w/w postanowienia pismem z dnia 12 listopada 2015 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Pełnomocnik skarżącego podkreślił, że przedłożył wymagane przez Sąd informacje podane mu przez mocodawcę i nie ma posiada innej możliwości ze względu na osobisty charakter wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto wskazał, iż skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 259 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 6-8 ppsa od zarządzeń i postanowień, o których mowa w ww. przepisie (art. 258 § 2 pkt 6-8 ppsa) strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Art. 260 ppsa, (w brzmieniu obowiązującym do 14 sierpnia 2015 r., mającym wciąż zastosowanie do spraw wszczętych do tego dnia, a więc również do sprawy niniejszej) stanowi natomiast, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem po wniesieniu sprzeciwu sąd nie ocenia poprawności rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego lecz rozstrzyga wniosek od nowa, korzystając z całości dowodów zgromadzonych w postępowaniu dokonując oceny tych dowodów w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 ppsa. W przedmiotowej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, prawo pomocy w zakresie częściowym, może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z przepisu art. 245 § 3 ppsa, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje w wyjątkowych przypadkach a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. To na składającym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt: l FZ 429/12, LEX nr 1247073). .Rozstrzygnięcie zatem w tej kwestii będzie zależało przede wszystkim od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. To strona musi wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. Właściwe bowiem przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających wobec niej zastosowanie prawa pomocy oraz dowodów na ich poparcie umożliwi sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej. Nastąpić to może w sytuacji, w której strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób przekonywujący, tj. spójny, niebudzący żadnych wątpliwości, że znajduje się w sytuacji umożliwiającej zasadność zastosowania wobec niej instytucji prawa pomocy. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być ono przyznane na wniosek osób bardzo ubogich, znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich zapłata byłaby związana z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny. Skoro udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, to powinno ono sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt: II FZ 987/12, LEX nr 1274301). W niniejszej sprawie wskazać należy, że skarżący został wezwany na podstawie przepisu art. 255 ppsa. do przedłożenia dodatkowych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, nie uczynił jednak zadość temu wezwaniu, bowiem nie wyjaśnił, na jakiej podstawie szacował swój dochód z prowadzonej działalności gospodarczej na 2000 zł netto. Nie zostały również wykazane przychody osiągnięte w bieżącym roku podatkowym oraz koszty uzyskania tego przychodu. Bez odpowiedzi pozostało również pytanie dotyczące źródła finansowania profesjonalnego pełnomocnika w niniejszej sprawie. Tym samym skarżący uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego aktualnej, rzeczywistej sytuacji materialnej i odniesienie jej do przesłanek zawartych w art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Analizując treść oświadczenia zamieszczonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz treść załączonych do niego dokumentów źródłowych jak też dalszych składanych wyjaśnień i dokumentów w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ppsa). Ponadto materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie jest niewystarczający do wydania korzystnego dla strony rozstrzygnięcia, tj. przyjęcia, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie stwierdził podstaw do przyznania prawa pomocy i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.