III SA/Kr 69/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2006 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] 2004r., nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru -skargę oddala- Na podstawie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w [...] zawartej w dowodzie odprawy celnej przywozowej z dnia [...] 1996 r. P. K. wprowadził na polski obszar celny używany samochód osobowy marki [...], wyprodukowany w 1992 r. W decyzji ten organ celny ustalając wartość importowanego pojazdu, wymierzył należności celne. Pismem z dnia [...].1996 r. P. K. odwołał się od powyższej decyzji podnosząc zarzut nie uwzględnienia przez organ celny uzyskanego rabatu w kwocie [...], nie uznania dokumentu [...], a także przyjęcia roku 1992 jako roku produkcji pojazdu. Prezes Głównego Urzędu Ceł w [...] decyzją z dnia [...].1997 r. utrzymał w mocy decyzję organu celnego l instancji. Na powyższą decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł P. K. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 18.11.1999 r., sygn. akt l SA/Kr 1420/97, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji z powodu niedostatecznego wyjaśnienia przez organ celny kwestii zwrotu uiszczonego przez skarżącego podatku od wartości dodanej. Jednocześnie Sąd podzielił stanowisko organu celnego w kwestii daty produkcji przedmiotowego pojazdu oraz odmowy uznania preferencji celnych na podstawie przedłożonego świadectwa [...]. W związku z koniecznością wykonania zaleceń zawartych w wyroku Sądu oraz uregulowania sytuacji prawnej przedmiotowego pojazdu Dyrektor Urzędu Celnego w [...] postanowieniem z dnia [...].2000 r. wszczął z urzędu postępowanie celne, a następnie pismem z dnia [...].2000 r. wezwał skarżącego do przesłania oryginału dokumentu potwierdzającego zwrot podatku MWSt. W wyznaczonym terminie skarżący nie nadesłał stosownych dokumentów. Decyzją z dnia [...].2000 r. Dyrektor Urzędu Celnego w [...] umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe z uwagi na upływ 2- letniego terminu przewidzianego na wydanie decyzji, o którym mowa w art. 83 ust. 1 ustawy Prawo celne. Od powyższej decyzji tej skarżący odwołał się do Prezesa Głównego Urzędu Ceł w [...]. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...].2000 r. utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji. Na decyzję Prezesa GUC P. K. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia prawa o postępowaniu, a w szczególności niedostatecznego wyjaśnienia sprawy, naruszenia obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego, a także naruszenia zasady szybkości postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 23.10.2003 r. sygn. akt l SA/Kr 144/01, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe w zakresie dopuszczenia towaru do obrotu zatem jego umorzenie było niezgodne z art. 208 Ordynacji podatkowej. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia [...].2004 r., dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym przedmiotowy samochód. Organ celny l instancji wskazał, że zgodnie z brzmieniem art.83 ust.1 ustawy z dnia 28.12.1989 r. Prawo celne, nie można wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia. Obowiązek ten powstaje z chwilą przywozu towaru zza granicy - przemieszczenia towaru przez granicę celną. W sprawie fakt ten miał miejsce w dniu [...].1996 r. a więc minął 2 letni termin i tym samym stało się niemożliwe wydanie decyzji w przedmiocie należności celnych. Ponadto organ celny działając zgodnie z wytycznymi NSA zawartymi w wyroku z 23.10.2003r. uznał, że nie jest ograniczona możliwość dopuszczenia do obrotu towaru na polskim obszarze celnym. Dlatego też na podstawie art.67 oraz 83 ust.1 i 2 ustawy Prawo celne wyłączona jest możliwość określenia decyzją organu celnego wartości celnej towaru jak również niedopuszczalny jest ponowny wymiar należności celnych. Od decyzji tej skarżący odwołał się do Dyrektora Izby Celnej w [...]. Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] 2004 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art.67 Prawa celnego po zakończeniu kontroli organ celny wydaje decyzję o dopuszczeniu do obrotu na polskim obszarze celnym lub wywozu za granicę zgłoszonego towaru oraz wymiarze należności celnych. Oznacza to, że decyzja zawiera dwa elementy: dopuszczenie towaru do obrotu, wymiar należności celnych. Natomiast art.83 ust.1 Prawa celnego ogranicza możliwość wymiaru należności celnych, nie ogranicza natomiast możliwości dopuszczenia towaru do obrotu na polskim obszarze celnym. Zatem w zakresie dopuszczenia do obrotu towaru na polskim obszarze celnym postępowanie prowadzone w celu uregulowania sytuacji prawnej przedmiotowego pojazdu po uchyleniu decyzji obu instancji jest zgodne z prawem. Dlatego też decyzja organu l instancji jest prawidłowa. Na marginesie organ odwoławczy wskazał, że w dniu odprawy celnej tj [...]1996 r. wymiaru cła dokonano w oparciu o stawkę celną 35% minimum [...] co oznacza, że wymierzono cło minimalne równowartości [...] zł. Ewentualna zmiana wartości celnej poprzez jej obniżenie o kwotę Mwst [...] nie skutkowałaby mniejszym wymiarem cła. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art.7 i 12 kpa organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu celnego l instancji zastała wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa. Organ celny nie prowadził sprawy w sposób przewlekły, ponieważ sprawa przez długi okres czasu czekała na rozpoznanie przez NSA. W szczególności: - skarżący pismem z dnia [...].1997 r. wniósł skargę na decyzję Prezesa GUC z dnia [...].1996 r., -wyrokiem z dnia [...].1999 r. Sygn. akt l SA/Kr 1420/97 NSA uchylił powyższą decyzję oraz poprzedzającą decyzję organu l instancji, - pismem z dnia [...].2001 r. P. K. złożył skargę na decyzję Prezesa GUC z dnia [...].2000 r., - wyrokiem z dnia 23.10.2003 r. sygn. akt l SA/Kr 144/01 NSA uchylił decyzję Prezesa GUC i poprzedzającą decyzję organu l instancji. Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...].2004 r. P. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnosząc ojej uchylenie jako niezgodnej z prawem. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: '1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności naruszenie art. 121 § 1 oraz art. 125 § 1 ustawy- Ordynacja podatkowa poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób przewlekły, co naraziło skarżącego na szkodę oraz naruszyło jego podstawowe prawa, jak prawo do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie, 2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 83 ust 1 ustawy z dnia 28.12.2989 r. - Prawo celne poprzez jego-błędną wykładnię i nie wydanie decyzji wymierzającej należności celne. W uzasadnieniu skargi podniósł, że na terenie Niemiec zapłacił za zakupiony tam samochód podatek Mwst a organ celny l instancji w 1996 r. nie uwzględnił tej okoliczności, ponieważ zdaniem skarżącego należy uznać ten podatek jako uiszczenie całości należności związanych z wwozem pojazdu na obszar Polski. Decyzja organu l instancji została zaskarżona dnia [...].1996 r. tj. około 1 miesiąca wwozu pojazdu. Na decyzję Prezesa GUC skarżący oczekiwał 1,5 roku do [...].1997 r. tj ponad 19 miesięcy od wwozu pojazdu na terytorium Polski pojazdu, l pomimo, że decyzja Prezesa GUC została następnie uchylona przez NSA- to jego opieszałość spowodowała, iż w dalszej kolejności wszystkie organy powoływały się na upływ 2 letniego terminu z art.83 ust.1 Prawa celnego. Nieudolność i opieszałość organów celnych spowodowała taką sytuację narażając skarżącego na szkodę. Postępowanie szczególnie Prezesa GUC w sposób rażący naruszyło zasady wyrażone w art. 125 §1 i 125 §1 Ordynacji podatkowej. Stąd też powoływanie się przez organy na upływ terminu z art.83 ust.1 Prawa celnego jest nieuzasadnione gdyż to nie zachowanie skarżącego a właśnie opieszałość organów doprowadziła do upływu tego terminu. Skarżący zarzucił także błędną interpretację art.83 ust 1 Prawa celnego przyjętej przez NSA, że wyłączona jest możliwość wydawania decyzji, co do należności celnych nie zaś, co do obrotu. Taka interpretacja zdaniem skarżącego godzi w jego prawa konstytucyjne-prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki wyrażone w art. 45 ust.1 Konstytucji RP, gdyż uzależnia rozpoznanie sprawy wyłącznie od woli organu administracyjnego, który może tak przeciągać postępowanie, aby upłynął 2 letni termin. Zdaniem skarżącego wykładnia językowa art.83 ust. 1 Prawa celnego upoważnia do stwierdzenia, że przedawnienie możliwości wymiaru należności celnych dotyczy jedynie możliwości wydania decyzji w sprawie należności celnych na rzecz Skarbu Państwa a nie decyzji w sprawie zwrotu cła podmiotowi, który cło uiścił. Podobnie przedawnienie poboru odnosi się jedynie do możliwości wyegzekwowania należności celnych od podmiotu zobowiązanego do ich uiszczenia a nie obejmuje zwrotu uiszczonego cła. Przeciwna interpretacja art.83 ust.1 Prawa Celnego powoduje, że będzie on musiał być uznany za sprzeczny z Konstytucją a także z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Ponadto skarżący wskazał, że intencją odwołania było to, aby uznać uiszczony na terenie Niemiec podatek Mwst za należność celną uiszczoną w całości nie zaś obniżać o jego kwotę wartość celną wwożonego pojazdu. Dyrektor Izby Celnej w [...] w odpowiedzi na skargę podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny - zgodnie z ustawowymi kompetencjami - bada, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne. Z tego punktu widzenia nie można dopatrzyć się podstaw do uwzględnienia skargi. W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, że skarżący w dniu [...].1996 r. nabył w niemieckiej firmie [...] samochód osobowy, a następnie w dniu [...].1996 r. zgłosił towar do odprawy celnej celem dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. W związku z tym, że skarżący nie udokumentował w sposób prawidłowy pochodzenia towaru, organ celny wobec importowanego towaru nie zastosował stawki celnej obniżonej, lecz obliczył należności celne w kwocie [...] zł z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej w wysokości 35 % minimum [...] W toczącym się od tego czasu postępowaniu celnym skarżący w szczególności kwestionował wysokość określonych przez organy celne należności celnych, co podkreślił także w skardze podlegającej rozpoznaniu w niniejszym postępowaniu sądowym. Przede wszystkim należy jednak stwierdzić, że w ocenie Sądu nie jest trafny zarzut skarżącego o naruszeniu przez organy celne art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 28.12.1989 r. Prawo celne (tj. Dz. U. z 1994r., Nr 71, poz.312 z p.zm.) poprzez jego błędną wykładnię i nie wydanie decyzji określającej wymiar należności celnych. Skarżący podniósł również niewłaściwą interpretację tego przepisu przez Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Krakowie w wyroku z dnia 23.10.2003 r. sygn. akt l SA/Kr 144/01. Wyrokiem tym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...].2000 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji Dyrektora Urzędu Celnego w [...] z dnia [...].2000r. umarzającą postępowanie celne jako bezprzedmiotowe wobec upływu 2 letniego terminu przedawnienia określonego w art.83 ust.1 ustawy Prawo celne. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, iż postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe w zakresie dopuszczenia towaru do obrotu, zatem jego umorzenie było niezgodne z art. 208 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy Prawo celne nie można wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie 2 łat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia. Przepis ten statuuje instytucję tzw. przedawnienia wymiaru. Obowiązek ten powstaje z chwilą przywozu towaru z zagranicy, którą jest przemieszczenie towaru przez granicę celną. Organ celny uwzględnia upływ czasu w sprawie wymiaru należności celnych z urzędu po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia i dlatego roszczenie przedawnia się. Obowiązek uiszczenia należności celnych powstaje w terminie, w którym powstała czynność prawna rodząca taki obowiązek. Jest nią decyzja o wymiarze należności celnych. W przedmiotowej sprawie fakt ten miał miejsce w dniu [...].1996 r., a zatem termin, o którym mowa w art. 83 ust. 1 Prawa celnego upłynął z dniem [...].1998 r. W takiej sytuacji, po upływie tego terminu, nie jest możliwe wydanie decyzji w sprawie wymiaru należności celnych. Takie stanowisko organów celnych zostało zaaprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, który we wskazanym wyroku z dnia 23.10.2003 r. sygn. akt l SA/Kr 144/01 stwierdził, iż art. 83 ust. 1 Prawa celnego ogranicza możliwość wymiaru należności celnych, nie ogranicza natomiast możliwości dopuszczenia towaru do obrotu na polskim obszarze celnym. Ze względu na publicznoprawny charakter cytowanych przepisów powinny być one interpretowane zgodnie z ich brzmieniem, według reguł wykładni językowej. Dlatego też Sąd podziela stanowisko Dyrektora Izby Celnej w [...], iż nie ma podstaw prawnych do spełnienia żądania skarżącego. Zasadne było, więc dopuszczenie do obrotu na polskim obszarze celnym przedmiotowego samochodu przez organ l instancji w decyzji z dnia [...].2004 r. na podstawie art.67 ust.1 i 2 ustawy z dnia 28.12.1989 r. Prawo celne, bez odniesienia się do wymiaru należności celnych wobec jednoznacznej treści art.83 ust.1 wskazanej ustawy oraz utrzymanie tej decyzji przez organ odwoławczy zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją. W skardze podniesiony został również zarzut prowadzenia postępowania w sposób przewlekły a skarżący wskazywał, iż od decyzji organu l instancji-Dyrektora Urzędu Celnego w [...] z dnia [...].1996 r. zawartej w dowodzie odprawy celnej skarżący odwołał się w dniu [...]1996 r. tj. około 1 miesiąca od przywozu przedmiotowego pojazdu. Na decyzję Prezesa GUC skarżący oczekiwał 1,5 roku do [...].1997 r. tj. ponad 19 miesięcy od wwozu pojazdu na terytorium Polski. Pomimo, że decyzja Prezesa GUC została następnie uchylona przez NSA- to jego opieszałość zdaniem skarżącego, spowodowała, iż w dalszej kolejności wszystkie organy powoływały się na upływ 2 letniego terminu z art.83 ust.1 Prawa celnego. Nieudolność i opieszałość organów celnych spowodowała taką sytuację narażając skarżącego na szkodę. Postępowanie w ocenie skarżącego, szczególnie Prezesa GUC w sposób rażący naruszyło zasady wyrażone w art.125 §1 i 125 §1 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do tego zarzutu organ celny przyznał, iż postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się przez długi okres czasu, lecz nie można tego zarzutu kierować jedynie do postępowanie przed organami celnymi. Sprawa po raz trzeci przekazana została do Sądu Administracyjnego, co wiązało się z długim oczekiwaniem na jej rozpoznanie. W ocenie Sądu nie ulega jednak wątpliwości, że zasada szybkości oraz wypływający z niej obowiązek niezwłocznego załatwienia sprawy nie może prowadzić do naruszenia przepisów prawa. Zasada ta w żadnej mierze nie może być ogólnym upoważnieniem dla pomijania form postępowania, czy naruszania uprawnień procesowych stron. Od tej zasady nie mogą wynikać żadne wyjątki od przepisów postępowania, na które, ze względu na niedopuszczalność zwłoki, wyraźnie zezwala sama ustawa. Wskazuje na to wprost ustawodawca stawiając na pierwszym miejscu wnikliwość postępowania, a następnie szybkość postępowania. Wnikliwie, a więc z poszanowaniem wszystkich reguł prawa procesowego, a zwłaszcza mającą w tej mierze szczególne znaczenie zasadą prawdy obiektywnej. Pominięcie tych reguł powoduje wadliwość postępowania, czego następstwem może być wadliwe zastosowanie przepisu prawa materialnego. Zarówno art.12 §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (tj. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z p. zm.) Kodeks postępowania administracyjnego jak i artykuł 125 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8. poz. 60 z p.zm.) nakładały na organ obowiązek niezwłocznego załatwienia sprawy, co do której nie zachodzi potrzeba zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku, gdy organ dysponuje dostatecznym materiałem dowodowym do ustalenia stanu faktycznego lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie. W niniejszej sprawie organ celny wnikliwie prowadził postępowanie i niejednokrotnie wzywał stronę do złożenia wyjaśnień lub nadesłania określonych dokumentów. Wyjaśnienia wymagało wiele kwestii, m. in. kwestionowany przez skarżącego rok produkcji pojazdu, możliwość uznania preferencji celnych na podstawie przedłożonego przez skarżącego świadectwa [...], czy też prawidłowość udokumentowania zwrotu podatku od wartości dodanej (MWSt) uiszczonego przez skarżącego w związku z zakupem pojazdu. Konieczność wyjaśnienia tych okoliczności miała niewątpliwie wpływ na czas prowadzonego postępowania. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że postępowanie w przedmiotowej sprawie celnej prowadzone było na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ celny przestrzegając reguł postępowania dowodowego, gdy rozporządzał już całokształtem materiału dowodowego pozwalającego mu na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonywującej treści, dokonał ustaleń faktycznych odpowiadających prawdzie i podjął prawidłową decyzję. Ocena całościowa zgromadzonego materiału i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia znalazły wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji, przekonywujących, co do prawidłowości i zasadności rozstrzygnięcia. Ponadto należy zauważyć, że naruszenie przepisów postępowania w zakresie jego sprawności może stanowić podstawę do uwzględnienia skargi na decyzję tylko w sytuacji, jeżeli to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takiego wpływu w niniejszej sprawie punktu widzenia merytorycznej zasadności zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie stwierdził. Na marginesie należy zauważyć, że skarżący kwestionuje wysokość określonych przez organ celny należności celnych. Według twierdzenia skarżącego w niniejszej sprawie należy uznać zapłacony przez niego podatek MWSt za całość należności związanych z wwozem pojazdu na obszar Polski, gdyż w przeciwnym razie doszłoby do podwójnego obciążenia należnościami publicznoprawnymi z tego samego tytułu. Sąd nie odnosi się do trafności i zasadności tego zarzutu albowiem dotyczy on do wymiaru należności celnych, co do których jak wskazano powyżej decyzje z uwagi na przedawnienie wymiaru, nie mogły orzekać i nie orzekały. Dlatego też w ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie brak jest wystarczających podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy, Sąd działają na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.