III SA/Kr 691/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Danielec NSA Krystyna Kutzner Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 24 października 2006 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Decyzją z dnia 24.10.2006 r.Nr [...] Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy pkt 1, 2,i 4 decyzji Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] 2006 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej na skarżącego Z. N. w kwocie 2000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia, 3000 zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz 400 zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem przepisów o czasie pracy poprzez nie okazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli drogowej, oraz uchylił karę 2000 zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem przepisów o czasie pracy. Jako podstawę prawną ww. decyzji powołany został art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6 ustawy z dnia 06.09.2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. nr 204, poz. 2088 z późn. zm.) w związku z art. 92 ust. 4 wspomnianej ustawy. Powyższą decyzję poprzedziły następujące ustalenia stanu faktycznego: W dniu 07.11.2005 r. funkcjonariusz Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji dokonał w miejscowości A na drodze krajowej nr [...] kontroli drogowej samochodu ciężarowego marki Man nr rej. [...] własności Pana Z. N. zam. K. ul. C. Kierujący pojazdem D. N. wyjaśnił, że przewozi rusztowania budowlane z K do D dla firmy A, która jest własnością jego ojca – Z. N. Nie okazał jednak zaświadczenia o przewozie na potrzeby własne, opłaty za przejazd po drogach krajowych, przyrząd kontrolny tachograf nie posiadał uwierzytelnienia, oraz nie posiadał dwóch wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu. Odmówił jednak podpisania protokołu kontroli, tłumacząc to obawą przed reakcją ojca na liczne nieprawidłowości i wysokie kary. Treść powyższego protokołu, skarżący Z. N. zakwestionował twierdząc, że kontrolowany pojazd został zabrany przez D. N. bez jego zgody oraz, że nie służy on celom firmowym a jedynie prywatnym. W oparciu o powyższe ustalenia Komendant Miejski Policji, decyzją z dnia [...] 2006 r. powołując się na przepis art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nałożył na firmę A – Z. N. karę pieniężną w łącznej wysokości 6.400 zł. Od powyższej decyzji Z. N. wniósł odwołanie argumentując, że w tym dniu wykonywał prace samochodem marki MAN nr rej. [...] firmy B, w której był zatrudniony na umowę o pracę. Natomiast firma A jest firmą jednoosobową i nie zatrudnia osób uprawnionych do kierowania pojazdem. Ponadto, kontrolujący wykazali się nieznajomością tachografu i miejsca jego legalizacji, a samochód posiada tachograf zalegalizowany od marca 2005 r. Samochód posiadał opłatę drogową, natomiast osoba kontrolująca i prowadząca wykazały się brakiem znajomości wzoru takiej opłaty. Komendant Wojewódzki Policji, decyzją z dnia [...] 2006 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał ją do ponownego rozpatrzenia, uznając, że na podstawie zebranych w toku postępowania odwoławczego materiałów nie jest w stanie stwierdzić, czy wykonywany przez D. N. transport drogowy rzeczy nosił znamiona przewozu drogowego na potrzeby własne. Ponadto nie jest w stanie ustalić, jaki jest zakres prowadzonej przez Pana Z. N. działalności gospodarczej, a kara w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy zawartego pod pozycją 1.11.7. taryfikatora kar pieniężnych w transporcie drogowym została błędnie określona przez organ l instancji, gdyż za powyższe naruszenia nie jest przewidziana kara pieniężna w wysokości 1 000 zł, lecz 2 000 zł. Ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z dnia [...] 2006 r. (nr decyzji [...]) Komendant Miejski Policji nałożył na firmę A – Z. N. karę pieniężną w wysokości 7 400 zł za: 1. Wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. 2. Wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. 3. Wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem przepisów o czasie pracy: przyrząd kontrolny nie odpowiada przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy. 4. Wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem przepisów o czasie pracy: nie okazanie wykresówek (dwóch) lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, podczas kontroli drogowej. W odniesieniu do zarzutów organu II instancji, organ stwierdził, że na podstawie kserokopii zaświadczenia o dokonaniu zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej pod numerem ewidencyjnym [...] Przedsiębiorca – N. Z., nazwa "A", adres K., ul. C określił przedmiot działalności: 45.25.A - Stawianie rusztowań, 60.24 - Towarowy transport drogowy oraz inne. Natomiast na podstawie informacji z Urzędu Miasta organ ustalił, że Z. N. złożył wniosek o wydanie zaświadczenia na przewozy własne, zgłaszając jeden pojazd marki MAN, nr rej. [...], które zostało wydane w dniu 29.11.2005 r. oraz odebrane przez przedsiębiorcę w dniu 03.12.2005 r., czyli już po kontroli drogowej, która miała miejsce w dniu 07.11.2005 r. Skarżący odwołał się od tej decyzji ponawiając swoje wcześniejsze zarzuty. Opisaną na wstępie decyzją z dnia 24.10.2006 r. (nr [...]) Komendant Wojewódzki Policji uchylił zaskarżoną decyzję w punkcie 3 oraz utrzymał w mocy pozostałe kary pieniężne nałożone ww. decyzją organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na ustalenia faktyczne świadczące, że Z. N. prowadzi od 01.04.2004 r. działalność gospodarczą o przedmiocie m.in. stawianie rusztowań, towarowy transport drogowy i wykonywanie robót ogólnobudowlanych. Powołał się na treść protokołu przesłuchania w charakterze świadka policjanta dokonującego kontroli, który zeznał, że D. N. oświadczył, że samochód jest własnością jego ojca Z. N. i służy w firmie A do przewozu rusztowań na place budów. Ponadto organ podkreślił, ze D. N. wbrew obowiązkowi posiadania karty opłaty drogowej, nie okazał na żądanie organu, jak też nie okazał wymaganych dwóch tarcz zapisów z urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu. Odnośnie tachografu, organ odwoławczy zauważył, że kontrolujący D. N. policjant nie odnotował terminu legalizacji urządzenia rejestrującego znajdującego się w pojeździe oraz brak w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń ze strony organu, w związku z tym należy za wystarczająco wiarygodne przyjąć wyjaśnienia odwołującego i przyjąć, że tachograf posiada legalizację od marca 2005r. Decyzja organu odwoławczego stała się przedmiotem skargi , którą Z. N. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na, zarzucając organowi błędy co do ustaleń faktycznych. Podniósł, że firma przez niego prowadzona nie zatrudnia pracowników, więc D. N. nie był w niej zatrudniony i nie posiadał również uprawnień do kierowania kontrolowanym pojazdem. Skarżący był w tym czasie zatrudniony w firmie B. Osoby kontrolujące nie wyjaśniły czy kierujący MAN - em posiadał dokumenty uprawniające do prowadzenia pojazdu, nie uwzględniły opłaty za przejazd po drogach krajowych, które podał kierujący nie znając ich znaczenia, oraz wykazały się brakiem znajomości legalizacji tachografu. D. N. nie był zatrudniony w firmie jako kierowca, co wyjaśnia brak posiadania wykresówek tachografu. Ponadto pojazd wg. skarżącego posiadał zezwolenie na wykonywanie przewozu na potrzeby własne. W odpowiedzi na skargę, Komendant Wojewódzki Policji stwierdził, że przewóz rzeczy wykonywany w dniu 07.11.2006 r. przez D. N. nie spełniał wymaganych prawem warunków przewozu drogowego na potrzeby własne określonych przez art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, ze względu na fakt, że kierujący nie był formalnie pracownikiem Z. N. Natomiast zdaniem organu podlega wszystkim wymogom ww. ustawy zgodnie z art. 4 pkt 3. Oświadczenie D. N., że ojciec udostępnił mu samochód i że przewoził rusztowania należące do przedsiębiorcy wskazują, że był to przejazd wykonywany pomocniczo do prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Postanowieniem z dnia 25.02.2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zawiesił postępowanie sądowe do czasu rozstrzygnięcia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 07.11.2007 r., przyjętego do rozpoznania pod sygnaturą P 9/08. Na rozprawie w dniu 26.08.2010 r. skarżący powołał się na dotychczasową argumentację, że w czasie kiedy dokonano kontroli należącego do niego pojazdu pracował w innej firmie nie miał wprawdzie zawieszonej działalności gospodarczej, ale samochód stał niewykorzystany, a skarżący nie miał wpływu na to co zrobił jego syn. Ponadto skarżący podniósł, że syn miał wykupioną winietę a kontrolujący go policjant miał jedynie zastrzeżenie, że nie była ona naklejona na szybie. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny - zgodnie z ustawowymi kompetencjami -badał, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne. Kierując się tymi kryteriami Sąd doszedł do przekonania , że skarga zasługuje na uwzględnienie, a organy naruszyły przepisy w zakresie poniżej wskazanym. Zgodnie z treścią art. 7, 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000r., nr 98, poz.1071 ze zm.), obowiązkiem organu jest wszechstronne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, a uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 §3 kpa). W myśl przepisu art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r., nr 125, poz.874) niezarobkowy przewóz drogowy -przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Natomiast art. 33 ww. ustawy, mówi, że: 1. Przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. 2. Obowiązek uzyskania zaświadczenia, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych: 1) w ramach powszechnych usług pocztowych; 2) przez podmioty, niebędące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, z tym że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25, z późn. zm.); 3) przez przedsiębiorców posiadających uprawnienia do wykonywania transportu drogowego. Sąd tut. Podziela stanowisko wyrażone w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt: VI SA/Wa 1840/05) iż pod pojęciem "przedsiębiorcy" wymienionym w art. 4 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym należy rozumieć także osobę będącą członkiem najbliższej rodziny przedsiębiorcy, pozostającą z przedsiębiorcą we wspólnym gospodarstwie domowym, która prowadzi pojazd samochodowy w zastępstwie tego przedsiębiorcy. W związku z tym, zdaniem Sądu, D. N. mógł spełniać warunki przewidziane w art. 4 pkt 4 lit. a ustawy o transporcie drogowym, organ jednak nie potwierdził jednoznacznie tego faktu. Nie można jednoznacznie stwierdzić, czy działał on za wiedzą i zgodą ojca. Wątpliwości budzi zwłaszcza protokół kontroli, którego D. N. nie podpisał. Również w czasie postępowania administracyjnego, nastąpiło przesłuchanie tylko jednego świadka - policjanta dokonującego kontroli, co zdaniem sądu naruszało zasadę "audiatur et altera pars". Ponadto, zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy przez krajowy transport drogowy rozumie się podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakres przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czy jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Elementem konstytutywnym dla zaistnienia transportu drogowego jest, zatem okoliczność, iż dla jego wykonywania konieczne jest ustalenie, iż przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie przewozów a nadto, iż realizowany przejazd pozostawał w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa nawet, jeśli jego wykonywanie byłoby wyłącznie pomocnicze. Zdaniem sądu organ ustalając , czy przewóz ten był realizowany w ramach działania przedsiębiorstwa powinien przesłuchać także D. i Z. N. niedopuszczalnym było poprzestanie na przesłuchaniu wyłącznie funkcjonariusza dokonującego kontroli, w sytuacji gdy kontrolowany D. N. odmówił podpisania protokołu kontroli, a Z. N. zakwestionował jego treść. Tym samym organ pierwszej instancji nie dopełnił w postępowaniu obowiązków wynikających z art. 7 i art. 10 k. p. a. , a organ odwoławczy uchybienia tego nie dostrzegł. Analizując kwestię opłaty za przejazd po drogach krajowych, trzeba zauważyć , że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 marca 2010 r. w sprawie o sygn. akt: 9/08 orzekł, że: Art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w związku z pkt 4.1. załącznika do tej ustawy w zakresie, w jakim sankcja administracyjna w postaci kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych obejmuje sytuację, gdy kierowca nie posiadał karty opłaty w pojeździe w momencie kontroli, jest zgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym odnosząc się do zarzutu posiadania przez D. N. karty opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której, zdaniem skarżącego, ten jedynie nie okazał i nie miał przyklejonej na szybie, należy zauważyć , że argumentacja taka nie może odnieść zamierzonego skutku.. To na kontrolowanym ciąży obowiązek udowodnienia wniesienia powyższej opłaty, zgodnej z art. 42 ww. ustawy. Zdaniem TK nie łamie Konstytucji zrównanie odpowiedzialności osób, które uiściły opłatę za przejazd po drogach krajowych, ale nie posiadały karty opłaty drogowej w pojeździe w czasie kontroli, z osobami, które należnej opłaty w ogóle nie uiściły. Należy jednak przy tym zauważyć, że protokół kontroli nie zawiera godziny dokonania kontroli, a na przedstawionej karcie opłaty widnieje, że karta jest ważna od godziny 8.20, dnia 07.11.1005 r. W związku z tym nie można ustalić, czy skarżący uiścił opłatę wcześniej, czy dopiero po dokonaniu kontroli, i czy mógł ja posiadać w pojeździe w czasie kontroli , co byłoby istotnym elementem przy ustalaniu stanu faktycznego., w sytuacji , gdy jak twierdzi skarżący opłata została okazana lecz kontrolujący niewłaściwie ją ocenił. Organ nie wykazał również, że skarżący, nie będąc pracownikiem firmy A, miał obowiązek okazania wykresówek rejestrujących czas pracy kierowcy. Konieczne do tego jest ustalenie czy kierujący wykonywał przewóz na potrzeby własne w imieniu swojego ojca. Bowiem, w innym wypadku, nie będąc zatrudniony w firmie A, nie mógł przedstawić takiego zaświadczenia, gdyż zgodnie z art. 31 ust. 1. ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2004 r. nr 92 poz. 879 z późn. zm.) kierowca wykonujący przewóz drogowy, który w określonych dniach nie prowadził pojazdu albo prowadził pojazd, do którego nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub Umowy AETR, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli przedstawia zaświadczenie, które zawiera następujące dane: imię i nazwisko kierowcy, okres, którego dotyczy, wskazanie przyczyny nieposiadania wykresówek, nieużytkowania karty kierowcy lub niesporządzenia wydruków, o których mowa wart. 15 ust. 7 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85, miejsce i datę wystawienia, podpis pracodawcy lub podmiotu, na rzecz którego kierowca wykonywał przewóz, a ust.2 ww. ustawy stanowi, że: zaświadczenie, o którym mowa w ust. 1, pracodawca wystawia i wręcza kierowcy przed rozpoczęciem przez kierowcę przewozu drogowego. W przypadku gdy kierowca w określonych dniach nie prowadził pojazdu w trakcie wykonywania danego zadania przewozowego, pracodawca niezwłocznie wystawia i przekazuje zaświadczenie na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli. Z. N., nie będąc pracodawcą D. N. nie mógł wystawić takiego zaświadczenia. Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego w zakresie wyżej opisanym, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art. 152 w/w ustawy uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku Ponownie sprawę rozpatrując organ uzupełni postępowanie wyjaśniające i przesłucha Z. N. i D. N. co do okoliczności związanych z charakterem wykonywanego transportu i przebiegu kontroli oraz przyczyn odmowy podpisania protokołu kontroli. Dopiero tak uzupełniony materiał dowodowy oceni ponownie i wyda decyzje w sprawie.