III SA/Kr 694/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 kwietnia 2014r. nr [...] w przedmiocie przekazania odwołania organowi I instancji celem rozpatrzenia według właściwości postanawia: odmówić zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W dniu 25 sierpnia 2014r. (data prezentaty Sądu) skarżący Z. Ś. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W treści wniosku podał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trzema córkami, a na jego majątek składa się mieszkanie o powierzchni 41 m2. Skarżący nie posiada innych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Skarżący podał, że jego rodzina utrzymuje się z pomocy MOPS, a ich dochód wynosi "20 groszy na dzień na osobę". Postanowieniem z dnia 22 października 2014r., sygn. akt III SA/Kr 694/14 referendarz sądowy oddalił wniosek Z. Ś. o przyznanie prawa pomocy, gdyż skarżący nie udokumentował swojej sytuacji materialnej. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego Z. Ś. wniósł sprzeciw. Pismem z dnia 12 grudnia 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał skarżącego o udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem jego rodziny przez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur za ostatni okres rozliczeniowy, przedłożenie kserokopii decyzji MOPS o przyznaniu zasiłków dla skarżącego lub członków jego rodziny, a w szczególności decyzji z dnia [...] 2014r. na kwotę 500 zł i 811 zł, o których skarżący wspomniał w piśmie z dnia 26 września 2014r., wykazanie stosownymi dokumentami (np. upomnieniami, wezwaniami do zapłaty itp.), że odcięto mu gaz i prąd oraz podanie, czy skarżący lub jego żona uzyskują dochód z prac dorywczych lub zleconych, a jeśli tak to w jakiej wysokości – w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo z dnia 22 grudnia 2014r., w którym podał, że nie może udokumentować wydatków związanych z utrzymaniem rodziny, gdyż wszystkie faktury są w MOPS, skarżący nie dysponuje również decyzją z dnia [...] 2014r., gdyż mu ona zginęła lub została skradziona. Skarżący oświadczył, że nie przedłoży pisma o odcięciu gazu i prądu, gdyż i tak Sąd nie zapłaci mu za prąd i gaz. Ponadto skarżący stwierdził, że skoro odcięto mu gaz i prąd to wiadomo, że nie ma dochodu. Do pisma Z. Ś. dołączył kserokopie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego, nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego i nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku stałego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.), a w szczególności: "Art. 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. § 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 4. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej." "Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny." Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy. Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona skarżąca powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z zawartego w art. 246 § 1 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wynika bowiem, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt I FZ 378/13, LEX nr 1363532). W orzecznictwie podkreśla się, że właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 324/13, LEX nr 1335108). Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, mimo istniejącego po stronie wnioskodawcy ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2013 r., sygn. akt II GZ 260/13, LEX nr 1320697). We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał jedynie, że na jego majątek składa się mieszkanie o powierzchni 41 m2, a jego rodzina utrzymuje się z pomocy MOPS, przy czym ich dochód wynosi "20 groszy na dzień na osobę". Uznając powyższe informacje za niewystarczające Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał skarżącego w piśmie z dnia 12 grudnia 2014r. o udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem jego rodziny przez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur za ostatni okres rozliczeniowy, przedłożenie kserokopii decyzji MOPS o przyznaniu zasiłków dla skarżącego lub członków jego rodziny, a w szczególności decyzji z dnia [...] 2014r. na kwotę 500 zł i 811 zł, o których skarżący wspomniał w piśmie z dnia 26 września 2014r., wykazanie stosownymi dokumentami (np. upomnieniami, wezwaniami do zapłaty itp.), że odcięto mu gaz i prąd oraz podanie, czy skarżący lub jego żona uzyskują dochód z prac dorywczych lub zleconych, a jeśli tak to w jakiej wysokości – w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący nadesłał jedynie pismo z dnia 22 grudnia 2014r., w którym podał, że nie może udokumentować wydatków związanych z utrzymaniem rodziny, gdyż wszystkie faktury są w MOPS, skarżący nie dysponuje również decyzją z dnia [...] 2014r., gdyż mu ona zginęła lub została skradziona. Skarżący oświadczył, że nie przedłoży pisma o odcięciu gazu i prądu, gdyż i tak Sąd nie zapłaci mu za prąd i gaz. Ponadto skarżący stwierdził, że skoro odcięto mu gaz i prąd to wiadomo, że nie ma dochodu. Do pisma Z. Ś. dołączył kserokopie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego, nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego i nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku stałego. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, nie są wiarygodne twierdzenia skarżącego, że nie uzyskuje żadnego dochodu. Pojawia się bowiem pytanie z czego utrzymuje się pięcioosobowa rodzina skarżącego. Nie mając dochodu rodzina skarżącego nie jest w stanie kupić żywności, ubrań, lekarstw, czy środków czystości. Względy doświadczenia życiowego nie pozwalają więc przyjąć, że rodzina skarżącego jest w stanie egzystować bez jakichkolwiek środków finansowych. Ponadto skarżący nie udokumentował wydatków związanych z utrzymaniem jego rodziny oraz odmówił wykazania, że odcięto mu gaz i prąd. Biorąc to pod uwagę oraz uwzględniając powyżej wskazane okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata nie mógł zostać uwzględniony, albowiem skarżący nie złożył wiarygodnych wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej i nie udokumentował podnoszonych we wniosku i w sprzeciwie okoliczności. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji, działając na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a i art. 260 p.p.s.a.