III SA/Kr 701/19

|Sygn. akt III SA/Kr 701/19 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 października 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Halina Jakubiec (spr.), Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki, WSA Barbara Pasternak, Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2019 r., sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14 marca 2019 r. znak [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] 2018 r. znak [...] uchylającą na wniosek E. K. (dalej w skrócie skarżącego) w miesiącu grudniu 2018 r. decyzję Burmistrza z dnia [...] 2018 r. znak [....] przyznającą skarżącemu zasiłek stały od dnia 1 października 2018 r. do dnia 31 października 2022 r. oraz nadającą decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 8,37 i 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Kpa (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096). Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika następujący stan faktyczny: Burmistrz decyzją z dnia [...] 2018 r. znak [...] przyznał skarżącemu zasiłek stały od dnia 1 października 2018 r. do dnia 31 października 2022 r. Skarżący zwrócił się w dniu 14 grudnia 2018 r. o uchylenie ww. decyzji w miesiącu grudnia 2018 r. Burmistrz decyzją z dnia [...] 2018 r. znak [...] wydał decyzję wskazując jako podstawę prawna art. 155 Kpa i uznając, ze decyzja zapadła zgodnie z wnioskiem skarżącego. Skarżący odwołał się od ww. decyzji, wskazując, że Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności orzekł stopień niepełnosprawności od dnia 9 sierpnia 2016 r. do dnia 31 października 2022 r., organ I instancji przyznał mu od września 2018 r. zasiłek stały w kwocie 645 zł miesięcznie, z kolei Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał mu rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od dnia 1 kwietnia 2018 r. do dnia 30 listopada 2019 r. i wypłacono wyrównanie tego świadczenia od dnia 1 kwietnia 2018 r. Fakty te skarżący zgłosił do organu I instancji, który wstrzymał wypłatę zasiłku stałego od grudnia 2018 r. Z kolei z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych otrzymał powiadomienie o potrąceniu z renty kwoty 654 zł miesięcznie, której domaga się wierzyciel, czyli Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. W dalszej części odwołania skarżący opisał swoją trudną sytuację osobistą, dochodową i zdrowotną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji przedstawiło stan faktyczny sprawy ustalony przez organ pierwszej instancji : skarżący ma 65 lat, jest żonaty, ale od wielu lat pozostaje z żoną w separacji faktycznej ze względu na chorobę psychiczną żony, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka w domu na wsi, gdzie zajmuje parter domu, natomiast na piętrze mieszka żona i dzieci. Posiada dorosłe dzieci, z którymi utrzymuje kontakt i które pomagają mu w formie usługowej lub rzeczowej przykładowo towarzyszą podczas wizyty u lekarza, kupują żywność lub opał, natomiast, jak zeznał, nie może liczyć na ich pomoc finansową. Skarżący obarczony jest kłopotami zdrowotnymi (schorzenia kręgosłupa i prostaty), jest osobą niezdolną do pracy i według oświadczenia nie podejmuje prac dorywczych. Na wniosek skarżącego Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w dniu 8 października 2018 r. zaliczył go do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wskazując na symbol przyczyny niepełnosprawności "09-M", oraz, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 9 sierpnia 2016 r. Orzeczenie wydano czasowo do dnia 31 października 2022 r. Burmistrz decyzją z dnia [...] 2018 r., znak [...] przyznał skarżącemu zasiłek stały od dnia 1 października 2018 r. do dnia 31 października 2022 r. w kwocie 645 zł miesięcznie. Z kolei Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 5 grudnia 2018 r. przyznał skarżącemu rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od dnia 1 kwietnia 2018 r. do dnia 30 listopada 2019 r. i wypłacono skarżącemu wyrównanie tego świadczenia od dnia 1 kwietnia 2018 r. Skarżący zgłosił powyższe fakty w dniu 14 grudnia 2018 r. do organu I instancji, który wstrzymał wypłatę zasiłku stałego od grudnia 2018 r. Z kolei z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skarżący otrzymał powiadomienie o potrąceniu z renty otrzymywanej od ZUS kwoty 654 zł miesięcznie, której domagał się wierzyciel – Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Organ odwoławczy przytoczył następnie przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące definicji zasiłku stałego oraz zasad przyznawania pomocy społecznej oraz przesłanek uchylenia decyzji na korzyść i na niekorzyść strony (art. 37, 3 ust. 3, art. 4, art. 106 ust. 5), precyzując, że spełnienie kryterium dochodowego wraz z wystąpieniem okoliczności z art. 7 ustawy o pomocy społecznej nie oznacza automatycznie, że dana osoba jest uprawniona do ww. świadczenia. Decyzja w przedmiocie zasiłku stałego jest decyzją podejmowaną w granicach uznania administracyjnego polegającego na możności dokonania przez organ wyboru jednego z kilku dopuszczalnych przez ustawę równowartościowych prawnie rozwiązań po dokonaniu ustalenia właściwego stanu faktycznego i jego oceny oraz na skutek uznana przez organ celowości konkretnego rozstrzygnięcia w świetle całokształtu sytuacji życiowo – bytowej osób korzystających z pomocy społecznej. Organ podkreślił, że to ustawodawca przesądził, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny. Pomoc ta nie powinna być udzielana, jeżeli osoba lub rodzina jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudną sytuację życiową. Co do zasady pomoc ta ma charakter doraźny i ma na celu umożliwienie wyjścia z trudnej sytuacji . Nie może stanowić stałego i wyłącznego źródła utrzymania dla osób i rodzin posiadających własne zasoby i możliwości. Kolegium podzieliło ustalenia organu I instancji w kwestii uchylenia skarżącemu prawa do zasiłku stałego w miesiącu grudnia 2018 r. Zdaniem Kolegium ustalenia organu są oparte na należycie zgromadzonym materiale dowodowym. Organ pouczył skarżącego, że ma prawo zwrócić się do organu I instancji o umorzenie w całości lub w części nienależnie wypłaconego zasiłku stałego. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi E. K. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie, w której powtórzył zarzuty odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j., Dz.U. 2017, poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j., Dz.U. z 2018 r., poz. 1308, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przeprowadzona według powyższych zasad sądowa kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącego. Sąd badając sprawę stwierdził bowiem, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy , powołuje bowiem dwie zasadniczo odmienne podstawy prawne wydanych w sprawie rozstrzygnięć: organ pierwszej instancji art. 155 Kpa, natomiast organ odwoławczy rozpatrzył sprawę w oparciu o przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej ( w/w ). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 marca 2019 r. znak: [...], wydana na podstawie art. 8, art. 37art. 106 ust.5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U z 2018 r., poz. 2096), którą utrzymano mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] 2019 r. opisaną na wstępie a wskazującą jako podstawę art. 155 Kpa. Przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej daje organowi uprawnienie do zmiany lub uchylenia decyzji na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także do zmiany lub uchylenia decyzji, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Z kolei tryb postępowania a art. 155 Kpa jest trybem nadzwyczajnym wzruszenia decyzji ostatecznej, którego wdrożenie wymaga zgody strony, która na mocy tej decyzji nabyła prawo. Skoro w odwołaniu skarżący nie zgodził się z wydanym rozstrzygnięciem, rzeczą organu odwoławczego było zbadanie czy istotnie zapadło ono zgodnie z jego wnioskiem, ewentualnie rozważenie skutków wycofania zgody przez skarżącego. Natomiast organ odwoławczy rozpoznając odwołanie, przyjął za podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 106 ust.5 ustawy o pomocy społecznej, a tym samym poszerzył też zakres postępowania z trybu art. 155 Kpa, co w zakresie, w jakim zmiana lub uchylenie decyzji na mocy art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej nie wymaga zgody strony, pozbawiło skarżącego możliwości dwuinstancyjnego ( art. 15 Kpa )rozpatrzenia sprawy przed organami administracji. Tym samym nie można przyjąć, że naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Prawidłowe rozstrzygniecie sprawy w odpowiednim dla niej trybie wymaga ustalenia, jaka w istocie była treść rozpatrywanego wniosku strony·, dlatego Sąd uchylił także decyzje organu pierwszej instancji. W ocenie Sądu przepis art. 106 ust.5 ustawy o pomocy społecznej powinien był mieć pierwszeństwo jako przepis szczególny. Z podanych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. , w zw. z art. 135 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe stanowisko Sadu jako wytyczne postepowania w sprawie.