III SA/Kr 702/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Elżbieta Kremer spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr : [...] w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego s k a r g ę o d d a l a Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji decyzją nr [...] z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] nr [...] o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Wydanie powyższych decyzji poprzedzone zostało następującymi ustaleniami faktycznymi i prawnymi: A. K. jako producent rolny złożyła dnia 10 marca 2005r. w siedzibie organu I instancji wniosek o pomoc finansową dla gospodarstwa niskotowarowego. Decyzją nr [...] z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał A. K. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w kwocie 5 179,24 zł. Płatność będzie wypłacana przez 5 kolejnych lat. W dniu [...] grudnia 2005r. została zawarta w formie aktu notarialnego umowa darowizny na podstawie której A. K. darowała synowi R. K. nieruchomość położoną w I. składającą się z działki nr [...] o pow.2,3700 ha, oraz A. i C. małżonkowie K. darowali synowi R. K. nieruchomość położoną w U. M. składającą się z działek rolnych nr [...], [...], [...] o łącznej pow.1,6830 ha. Przedmiotowa umowa została zawarta w związku z staraniami C. K. o przyznanie renty strukturalnej, który przedłożył postanowienie z dnia [...] wydane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z którego wynika, że C. K. spełnienia niezbędne warunki do uzyskania renty strukturalnej. Dnia 28 lutego 2006r. R. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR oświadczenie, w którym zobowiązał się do realizacji planu pięcioletniego wynikającego z dopłat do gospodarstwa niskotowarowego, przyznanych na podstawie decyzji z dnia [...] jego matce A. K., oraz oświadczył, że nie będzie przenosił tytułu własności posiadanych nieruchomości na inną osobę. Równocześnie z oświadczeniem złożył pismo w którym prosi o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia w którym zobowiązał się do realizacji planu. W uzasadnieniu podaje, że w związku z nabyciem własności gospodarstwa rolnego był kilkakrotnie w biurze wypełniając różne wnioski zmieniające, ale tych papierów było tak dużo, że w rzeczywistości mógł zapomnieć o złożeniu oświadczenia o dopłatach do gospodarstw niskotowarowych, a nikt z pracowników nie przypomniał mu o takim zobowiązaniu co doprowadziło do upływu terminu ustawowego na dopełnienie tego obowiązku. W związku z tym, że działanie jego było nieświadome prosi o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie § 13 ust.1 w zw. z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich /Dz.U. nr 286, poz.2870/ wstrzymał A. K. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przyznaną decyzją z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z § 10 powołanego rozporządzenia, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu i zwrotowi jeżeli, producent rolny przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego z zastrzeżeniem § 11. W związku nie dotrzymaniem powyższego warunku należało wstrzymać płatność. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu odwołania podała, że syn złożył oświadczenie w którym zobowiązał się do kontynuacji planu z uchybieniem terminu, ale spowodowane to było brakiem wiedzy co do terminu, a złożony wniosek o przywrócenie terminu miał być tylko formalnością. W uzasadnieniu odwołania przedstawiła zastrzeżenia i krytyczne uwagi co do pracy Biura Powiatowego, niekompetencji pracowników, oraz Kierownika Biura z którymi się zetknęła w związku z załatwianiem nie tylko przedmiotowej sprawy, ale także spraw dotyczących dopłat bezpośrednich, czy też renty strukturalnej jaką otrzymał jej mąż C. K. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona nie spełniła warunku o którym mowa w § 11.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. tj.: W przypadku gdy w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności nastąpi przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przysługuje temu następcy, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tego gospodarstwa złoży oświadczenie, w którym zobowiąże się do: 1/ realizacji planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oraz 2/ nieprzenoszenia własności tego gospodarstwa. Organ wyjaśnia, iż powyższy termin 35 dniowy jest terminem matrialnoprawnym, a taki termin nie może być przywrócony na gruncie kpa., przywracane mogą być jedynie terminy proceduralne. Konsekwencją uchybienia terminu materialnoprawnego jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności. Skargę na powyższą decyzję złożyła A. K., wnosząc o jej zmianę poprzez uchylenie decyzji I instancji i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu skargi podała, że syn R. powinien być poinformowany przez urzędników o negatywnych skutkach nie złożenia oświadczenia w terminie. Przepisy dotyczące dopłat są stosunkowo nowe i rolnik nie ma obowiązku ich znać, skoro jego sprawy załatwia profesjonalne biuro statutowo zajmujące się pomocą dla rolników. Podniosła również, że w postępowaniu administracyjnym zasada "nieznajomość prawa szkodzi" nie obowiązuje i obywatel nie może ponosić negatywnych skutków złego działania administracji. Zarzuciła, że postępowanie nie było prowadzone z udziałem R. K., a także naruszenie przepisów art. 8, 9, 10 kodeksu postępowania administracyjnego. Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podtrzymano w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. A nadto podano, że nie stwierdzono w niniejszej sprawie niedostatecznego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego bądź innych naruszeń kpa lub aktów regulujących analizowany przypadek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.169/ nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi, zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Skarga w przedmiotowej sprawie jest niezasadna. Przedmiotem sporu jaki powstał pomiędzy skarżącą a organami, jest wykładnia przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich /Dz.U.nr 286, poz.2870/. Wskazane rozporządzenie w § 3 określa przesłanki jakie muszą być spełnione, aby producent rolny mógł uzyskać płatność dla gospodarstwa niskotowarowego. Treść wymaganych przesłanek, a w szczególności, wymóg posiadania prawa własności gospodarstwa rolnego /§ 3 ust.1 pkt 3 a /, oraz zobowiązanie się producenta rolnego do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego /§ 3 ust.1 pkt 4b / wskazuje, że pomoc finansowa na wspieranie gospodarstw niskotowarowych podana została bardziej rygorystycznym regułom niż inne formy pomocy finansowej przyznawane w ramach wspierania rozwoju obszarów wiejskich. Jednym z istotnych ograniczeń jest wyłączenie możliwości przeniesienia prawa do płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w przypadku zbycia przez producenta rolnego gospodarstwa niskotowarowego. Stąd też wymóg zobowiązania się przez producenta do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności, a także określenie sankcji jakie są stosowane w przypadku, gdy mimo złożonego zobowiązania producent rolny przeniesie prawo własności gospodarstwa. Zgodnie z § 10 rozporządzenia, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, z zastrzeżeniem § 11. Od tej zasady tj nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, przewidziany został jeden wyjątek określony w § 3 ust.3 rozporządzenia. Przepis § 3 ust.3 stanowi, że zobowiązanie producenta rolnego do nieprzenoszenia własności gospodarstwa rolnego, nie dotyczy przeniesienia własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną. Z kolei § 11 reguluje, że w przypadku gdy w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności nastąpi przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przysługuje temu następcy, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności złoży oświadczenie, w którym zobowiąże się do: realizacji planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, oraz nieprzenoszenia własności tego gospodarstwa do końca okresu objętego zobowiązaniem poprzedniego właściciela. Zasadniczy problem, który wymaga rozstrzygnięcia to ustalenie, czy w rozpoznawanej sprawie został spełniony wyjątek o którym w § 3 ust.3 rozporządzenia, a zatem czy nastąpiło przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną. Dopiero ustaliwszy, że ten wyjątek został spełniony, należy rozważyć, czy następca spełnił wymóg określony w § 11.1 rozporządzenia tj złożył w terminie 35 dni stosowne oświadczenie o treści określonej w tym przepisie wraz z wymaganymi dokumentami. Analiza treści przepisu § 3 ust.3 wskazuje, że wyjątek ten spełniony jest wówczas, gdy dotychczasowy producent otrzymał rentę strukturalną, wówczas następca tego producenta, któremu przekazano gospodarstwo rolne będzie uprawniony do otrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Takie rozumienie przepisu § 3 ust.1 znajduje swoje dodatkowe potwierdzenie w treści § 11.1 w którym jest mowa ..."na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną"... A zatem z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że następca producenta rolnego będzie uprawniony do płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, gdy producentowi przyznano rentę strukturalną. W rozpoznawanej sprawie producent rolny A. K., której przyznano płatność dla gospodarstwa niskotowarowego, nie otrzymała renty strukturalnej. Należy podkreślić, że A. K. nie mogła otrzymać renty strukturalnej bo nie spełniała przesłanek określonych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich /Dz.U. nr 114, poz.1191/. W chwili zawierania umowy darowizny gospodarstwa rolnego na rzecz syna R. K. miała ustalone prawo do renty inwalidzkiej na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych, a nadto nie spełniała przesłanki wieku, każda z tych okoliczności wyłączała możliwość uzyskania renty strukturalnej. Natomiast przeniesienie własności gospodarstwa rolnego na rzecz R. K., umożliwiło C. K. uzyskanie renty strukturalnej, ale C. K. nie posiadał prawa do płatności dla gospodarstw niskotowarowych, a takie uprawnienie nabyła A. K. Ponadto należy podkreślić, że w wniosku o przyznanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, który złożyła A. K. znajduje się zobowiązanie do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, a także informacja, że zobowiązanie to nie dotyczy przeniesienia własności tego gospodarstwa na rzecz następcy wnioskodawcy, któremu przyznano rentę strukturalną. Stąd też zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie przeniesienie prawa własności gospodarstwa rolnego nie spełniło wymagań określonych w przepisie § 3 ust 1 rozporządzenia, tym samym kwestia, czy oświadczenie następcy zostało złożone w terminie o którym mowa w § 11 stała się bezprzedmiotowa. Mając powyższe na uwadze, Sąd ocenił, że rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem, aczkolwiek wskazał inne argumenty prawne przemawiające za takim rozstrzygnięciem niż argumenty wskazane w uzasadnieniu decyzji. Odnosząc się zaś do argumentacji zawartej w uzasadnieniu decyzji, niejako na marginesie sprawy, Sąd podziela pogląd, że termin 35 dniowy określony w § 11 rozporządzenia ma charakter materialnoprawny. Jednocześnie jednak zwraca uwagę na ogólną zasadę, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu wymaga jego rozpoznania, bez względu na zasadność takiego wniosku. Podnoszone w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 8, 9, 10 kpa są o tyle niezasadne, że istota rozpoznawanej sprawy sprowadzała się do wykładni obowiązujący przepisów prawnych, a nie ustaleń okoliczności faktycznych w sprawie. Dlatego też zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji ostatecznie odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ skargę oddalił.