III SA/Kr 703/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie NSA Grażyna Danielec (spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2006 r. sprawy ze skargi W.D. na decyzję Wojewody z dnia 8 czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania l. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata – A.S. Kancelaria Adwokacka K., ul. W. [...] kwotę [...],- zł (słownie: [...] złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Wojewoda decyzją z dnia 8 czerwca 2004 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania W.D. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] 2004 r. Nr [...] orzekającej o wymeldowaniu W.D. z pobytu stałego z budynku nr [...] w miejscowości G. - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2004 r. Nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy W. orzekł o wymeldowaniu W. D. z pobytu stałego z budynku nr [...] w miejscowości G. w uzasadnieniu stwierdzając, iż w sprawie spełniona została przesłanka określona w art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy konieczna do wydania decyzji o wymeldowaniu z uwagi na fakt, iż przedmiotowy lokal opuściła, a obecnie na skutek wyburzenia tego budynku nie jest możliwe, aby W.D. pozostawała zameldowana pod powyższym adresem. Decyzję I instancji zaskarżyła do Wojewody W.D. W odwołaniu przyznając, iż budynek, w którym zameldowana była na pobyt stały opuściła w połowie grudnia 2003 r. W późniejszym okresie budynek ten został rozebrany i obecnie nie istnieje. W dalszej części odwołania W.D. opisuje swoją trudną sytuację życiową, w jakiej obecnie się znajduje. Prosi o pozostawienie zameldowania pod dotychczasowym adresem, lub przemeldowanie Jej do budynku nr [...] w G. wybudowanym na tej samej posesji, gdyż to umożliwi Jej dochodzenie prawa do swojej własności, której została podstępnie pozbawiona. W związku z tym wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym organ II instancji stwierdził, że podstawą prawną wymeldowania jest przepis art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W myśl art. 15 ust. 2 ustawy, w obowiązującym stanie prawnym - po wprowadzeniu zmian od 1 maja 2004 r. ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 93, poz. 887) - organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ dalej podnosi, że z wnioskiem o wymeldowanie W.D. z pobytu stałego z budynku nr [...] w G. wystąpili L. i J.K. - właściciele przedmiotowego budynku. We wniosku podnieśli, że budynek powyższy został rozebrany na podstawie wydanej decyzji administracyjnej o rozbiórce, w obecnej chwili nie istnieje i w związku z tym wnoszą o wymeldowanie zameldowanej pod wyżej wymienionym adresem W.D. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone istotnie przez organ I instancji wykazało, iż budynek mieszkalny nr [...] w G. został wyburzony w dniu [...] stycznia 2004 r. zgodnie z decyzją Urzędu Miasta i Gminy W. z dnia [...] 1983 r. Nr [...] oraz decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2004 r. [...]. Ponadto jak wynika z treści złożonego odwołania W.D. nie mieszka w przedmiotowym lokalu od połowy grudnia 2003 r. tj. opuściła powyższy budynek jeszcze przed dokonaniem jego rozbiórki. Następnie organ stwierdza, że wprawdzie W.D. podnosi, iż opuszczenie tego budynku nie było dobrowolne, gdyż budynek, w którym mieszkała został wbrew Jej woli wyburzony przez obecnych właścicieli tej posesji, a Ona pozostawiona została bez dachu nad głową, ale trudno pozostawić W.D. zameldowanie pod dotychczasowym adresem skoro budynek ten nie istnieje. Pozostawienie zameldowania stanowiłoby tylko i wyłącznie fikcję meldunkową. Argumenty podniesione przez W.D. w złożonym odwołaniu, w ocenie organu, nie mogą skutkować zmiany decyzji. W.D. wprawdzie w odwołaniu podnosi, aby pozostawić Jej zameldowanie pod dotychczasowym adresem, ale prośba ta nie może być uwzględniona, albowiem pobytem stałym w rozumieniu art. 6 ust 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest "zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania". W obecnej sytuacji adres taki w miejscowości G. nie istnieje. Również wniosek Odwołującej się o przemeldowanie Jej pod adres G. [...] nie może być załatwiony pozytywnie, albowiem ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie przewiduje instytucji " przemeldowania" osoby w szczególności do miejsca jej poprzedniego zameldowania. Natomiast, aby można było zameldować osobę na pobyt stały lub czasowy pod określonym adresem w danej miejscowości osoba ta musi pod tym adresem przebywać ( art. 10 pkt. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). W tej sprawie tak nie jest, W.D. w budynku nr [...] w G. nie przebywa. Nadto organ wyjaśnia, że pomimo, iż rozumie trudną sytuację życiową w jakiej znalazła się W.D. to jednak nie może uwzględnić odwołania wymienionej wyżej, albowiem wydanie odmiennej decyzji, aniżeli została wydana przez organ I instancji, byłoby niezgodne z obowiązującymi przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła W.W. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych warunkiem niezbędnym dla wymeldowania osoby jest zaistnienie dwóch przesłanek, a mianowicie utrata uprawnień do przebywania w lokalu i faktycznego jego opuszczenie. W świetle okoliczności faktycznych sprawy wymienione wyżej przesłanki nie zostały, zdaniem skarżącej spełnione, gdyż zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa o tym, iż doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu niniejszego przepisu można orzec jedynie wówczas gdy miało ono charakter dobrowolny (wyrok NSA z 23 kwietnia 2001 roku V SA 3169/00). W sytuacji kiedy osoba schorowana, w podeszłym wieku, staje się przedmiotem działań utrudniających jej normalne zamieszkiwanie lokalu, a polegające z jednej strony na pogarszaniu jego stanu technicznego, z drugiej zaś na psychicznym znęcaniu się nad skarżącą, nie sposób przyjąć, iż opuszczenie lokalu nastąpiło zgodnie z jej wolą. Było ono wszakże wynikiem bezprawnych działań i zachowań innych osób. L. i J.K., właściciele przedmiotowej nieruchomości, na której ustanowiona została na rzecz skarżącej służebność mieszkania, dopuszczając się podobnych czynów naruszyli przepisy kodeksu karnego, wobec czego sprawę skierowano na drogę postępowania sądowego. Podjęcie przez skarżącą takich kroków, skutkować winno zawieszeniem postępowania dotyczącego wymeldowania. Zgodnie bowiem z tezą wyroku NSA z dnia 22 sierpnia 2000 roku, V SA 108/00, "Jeśli przed sądami lub organami prokuratury toczy się postępowanie, podczas którego może nastąpić ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu, organ rozpoznający sprawę o wymeldowanie powinien zawiesić postępowanie w tej sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.- do czasu zakończenia postępowania sądowego lub przygotowawczego." Tymczasem Wojewoda nie uwzględniając tego faktu podjął decyzję niekorzystną dla skarżącej. Mając na względzie, iż L. i J. K. od wielu lat podejmują działania zmierzające do faktycznego pozbawienia skarżącej przysługującego jej prawa w postaci służebności mieszkania na terenie nieruchomości należącej uprzednio do jej rodziców, dziwi brak podjęcia przez Wojewodę starań celem wszechstronnego rozpatrzenia okoliczności opuszczenia lokalu przez skarżącą, które mogą mieć istotne znaczenie dla niniejszej sprawy. O pobudkach Państwa K., będących wnioskodawcami w tej sprawie, świadczą choćby wcześniej podejmowane przez nich środki, tj. pozew o eksmisję oraz poprzednia próba wymeldowania. Zarówno w jednej jak i w drugiej sprawie zapadłe rozstrzygnięcia korzystne były dla skarżącej. Taki stan rzeczy spowodował, iż L. i J.K., chcąc pozbyć się niechcianego lokatora, zaczęli notorycznie dokonywać zniszczeń budynku nr [...] i w efekcie doprowadzili do jego rozbiórki. Dalej skarżąca podnosi, że jej uprawnienia do będącej przedmiotem sprawy nieruchomości wynikają z przysługującej jej służebności mieszkania, która powstała w zamian za przeniesienie przez nią na brata, J.S., własności udziału w tejże nieruchomości. Założenie, iż rozbiórka budynku oznaczonego nr [...] zwolniła osoby zobowiązane, od konieczności zapewnienia skarżącej miejsca, w którym mogłaby ona zamieszkać, powodowałoby, iż służebność mieszkania w rzeczywistości stałaby się fikcją prawną. W tej sytuacji, z uwagi na to, że budynek nr [...] powstał de facto w miejsce budynku starego, nie można zgodzić się z argumentacją Wojewody o niemożności "przemeldowania" na adres G. [...], gdyż tylko pozytywne rozpatrzenie tego wniosku potwierdzi realnie istniejące po stronie W.D. uprawnienie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) jako przesłankę do wymeldowania wskazuje opuszczenie miejsca pobytu stałego. Przez opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Natomiast, jeśli strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Zatem przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca wyprowadziła się z przedmiotowego domu na skutek działania właścicieli nieruchomości. Jednakże zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego o opuszczeniu lokalu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Skarżąca twierdziła, że podjęła środki prawne – zawiadomiła Prokuraturę, jednakże to zawiadomienie dotyczyło kradzieży rzeczy, a nie utrudniania przez właścicieli korzystania przez skarżącą z mieszkania. Ponieść należy, iż zarzut skargi, że organy nie wzięły pod uwagę uprawnień skarżącej do lokalu jest nieuzasadniony w obecnie obowiązującym stanie prawnym w świetle wyroku z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K. 20/01 Trybunału Konstytucyjnego, który orzekł, że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1189): a) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) nie jest niezgodny z art. 7 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Organy administracji orzekające w sprawach meldunkowych nie badają tytułu prawnego do zajmowania lokalu, a jedynie fakt zamieszkiwania w nim. Należy przy tym podnieść, iż wymeldowanie nie pozbawia prawa do lokalu, a w przyszłości, jeśli skarżąca zamieszka w nowo wybudowanym domu, nic nie będzie stało na przeszkodzie aby się tam zameldowała. Skoro zatem skarżąca wyprowadziła się z budynku i następnie budynek ten został rozebrany, utrzymanie zameldowania w nieistniejącym budynku byłoby fikcją meldunkową. Wobec powyższego skarga jako nieuzasadniona musiała ulec oddaleniu na mocy art. 151 ppsa. O kosztach orzeczono na mocy art. 250 ppsa.