III SA/Kr 711/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki SO (del.) Janusz Bociąga Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2013 r. sprawy ze skarg H. N. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 marca 2012 r. nr [...] z dnia 30 marca 2012 r. nr [...] z dnia 30 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego skargi oddala. Skarżący H. N. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie pomocy finansowej na zakup żywności, leków i pomocy w formie gorącego posiłku. Prezydent Miasta decyzjami z dnia [...] 2012r. nr [...], [...], [...] odmówił H. N. świadczeń o które wnioskował. Zasadniczym powodem odmowy, było uznanie przez organ, iż oświadczenie wnioskodawcy co do jego sytuacji życiowej jest niezgodne z prawdą. Utrudniał on przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Organ ustalił, że wnioskodawca nie zamieszkuje stale w miejscu podanym we wniosku przy ul R w K. Posiada dochody, dzięki którym się utrzymuje. Zdaniem organu I instancji wnioskodawca, chce uzyskać pomoc na zaspokojenie swoich potrzeb życiowych. Tymczasem zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, a nie zastępujący starania strony o zaspokojenie swoich potrzeb życiowych. W dniu 9.03.2012r. H. N. wniósł odwołanie od decyzji nr [...], [...], [...]. W uzasadnieniu wskazał, że nie utrudniał kontaktu z pracownikami socjalnymi i faktycznie zamieszkuje przy ul R. Jedynie jako osoba samotnie zamieszkująca unika kontaktu z obcymi. Nie utrzymuje kontaktów z rodziną. Nie posiada żadnych środków finansowych . Korzysta z pomocy instytucji charytatywnych, od których otrzymuje wsparcie w formie żywności. W 2011r. był hospitalizowany. Nie posiada uprawnień do świadczenia emerytalnego, nie może też znaleźć zatrudnienia. Decyzją z dnia 30.03.2012r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydaną w oparciu o art. 4, art. 8, art. 11, art. 14, art. 17, art. 39, art. 102 pkt. 1, art. 104, art. 106. art. 109 ustawy o pomocy społecznej, rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2001r., Nr 27, poz. 138) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012r. znak [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że niezależnie od norm wynikających z art. 7 i art. 8 (dotyczących kryterium dochodowego przy przyznawaniu świadczenia z pomocy społecznej) inne przepisy mogą statuować inne przesłanki przyznania pomocy społecznej. Z zebranego materiału dowodowego wynika iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest żonaty i ma trójkę dzieci, ale nie utrzymuje z nim kontaktu. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania było utrudnione, gdyż w rzeczywistości nie zamieszkuje on pod podanym adresem przy ul. R w K, a jedynie okazjonalnie tam przebywa, m.in. w dniu wywiadu środowiskowego 25.01.2012r., na co wprost wskazywali sąsiedzi. W trakcie wywiadu środowiskowego z dnia 25.01.2012r. stwierdzono, że w mieszkaniu nie ma żywności i środków czystości, panuje niska temperatura, brak było ogrzewania, energii elektrycznej i gazu. Jednak strona nie była zainteresowana pomocą finansową na ogrzanie mieszkania. W mieszkaniu nie było też warunków do przygotowywania ciepłych posiłków. Skarżący nie potrafił też określić, jakie jest zadłużenie tego mieszkania. Okoliczności te także wskazują, że strona w mieszkaniu tym stale nie zamieszkuje oraz że posiada inne źródło dochodów. Zdaniem organu odwoławczego skarżący nie był w ogóle zainteresowany poprawą swojej sytuacji życiowej z wykorzystaniem własnych uprawnień, zasobów i możliwości, nie współdziałał w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, co w myśl art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej może stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Także mając na uwadze 11 ust 2 w zw. z art. 108 ustawy o pomocy społecznej, utrudnianie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wskazuje w szczególności na brak współdziałania, dające podstawę do odmowy świadczenia. SKO podkreśliło także, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia zasoby i możliwości. W pierwszej kolejności beneficjenci pomocy społecznej powinni w miarę swoich możliwości dążyć do poprawy sytuacji życiowej własnymi siłami, a dopiero gdy nie mogą temu podołać, zasadne może być udzielenie im pomocy przez ośrodki pomocy społecznej. Decyzja w zakresie pomocy społecznej wydawana jest przez organ administracji w zakresie swobodnego uznania i w tej mierze organ II instancji nie naruszył przepisów prawa. Decyzją z dnia 30.03.2012r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydaną w oparciu o art. 4, art. 8, art. 11, art. 14, art. 17, art. 39, art. 102 pkt. 1, art. 104, art. 106. art. 109 ustawy o pomocy społecznej, rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012r. znak [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ II instancji przytoczył tożsame argumenty jak przy decyzji nr [...]. Skarżący w rzeczywistości nie zamieszkuje stale w mieszkaniu przy ul. R w K. Nie jest zainteresowany staraniami o samodzielną poprawę swojej sytuacji życiowej, liczy jedynie na pomoc z ośrodka pomocy społecznej. Nie współpracuje także z przedstawicielami pomocy społecznej w przedmiocie poprawienia jego sytuacji życiowej. Dlatego też organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzje organu I instancji o odmowie przyznania zasiłku celowego. Podobnie decyzją z dnia 30.03.2012r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydaną w oparciu o art. 4, art. 8, art. 11, art. 14, art. 17, art. 39, art. 102 pkt. 1, art. 104, art. 106. art. 109 ustawy o pomocy społecznej, rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymano w mocy trzecią z zaskarżonych decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012r. znak [...]. Także i w tym przypadku organ odwoławczy w uzasadnieniu przytoczył argumentację tożsamą z tą podniesioną we wcześniejszych. Skargi na powyższe decyzje H. N. wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skarg wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącego nie jest prawdą, że unikał kontaktów z pracownikami socjalnymi i utrudniał przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Mogło to wynikać jedynie, z obawy przed nieznajomymi, gdyż skarżący sam zamieszkuje. Wskazał, że prowadzi samotnie gospodarstwo domowe, nie utrzymuje kontaktów z rodziną. Nie posiada uprawnień do alimentów od członków rodziny, ani do świadczenia emerytalnego. Utrzymuje się jedynie z pomocy instytucji charytatywnych. Nie może podjąć zatrudnienia. Nie posiada środków finansowych na zaspokajanie bieżących potrzeb życiowych i opłacenie rachunków. W 2011r. był hospitalizowany. Skarżący złożył też wniosek do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że adres skarżącego przy ul. R w K jest jego stałym miejscem zamieszkania, lecz przebywa tam tylko okazjonalnie, dlatego osobisty kontakt jest z nim utrudniony. Posiada on stałe źródło dochodu. Natomiast chęć uzyskania świadczenia z opieki społecznej jest dla niego celem samym w sobie. Skarżący nie jest zainteresowany poprawieniem swojej sytuacji życiowej z wykorzystaniem własnych zasobów i możliwości, lecz oczekuje że organy administracji przejmą ten obowiązek. Mając na uwadze treść art. 11 ust. 2 o pomocy społecznej i brak zaangażowania skarżącego w poprawę swojej sytuacji życiowej zasadne było odmówienie mu zasiłku celowego przez organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje" Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na uwadze te ogólne dyrektywy nie można się dopatrzeć uchybień w rozstrzygnięciach organów administracji, które skutkowałyby koniecznością ich uchylenia. Postępowanie dowodowe przez organy zarówno I jak i II instancji zostało przeprowadzone kompleksowo i wnikliwie. Podstawowym dowodem w sprawach o przyznanie pomocy społecznej jest wywiad środowiskowy. Wynika to wprost z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Z kolei wedle art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i ich rodzin. Na podstawie tego wywiadu organ powziął w wątpliwość oświadczenie skarżącego co do jego rzeczywistej sytuacji życiowej. W szczególności wskazywać na to mogą oświadczenia sąsiadów, że skarżący w rzeczywistości nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, to że skarżący nie chciał pomocy na ogrzanie mieszkania mimo, że panują w nim niskie temperatury. Także sam fakt, że mimo kilku prób pracownikowi pomocy społecznej nie udało się przeprowadzić wywiadu przy wcześniejszych wizytach z uwagi na niezastanie skarżącego w mieszkaniu, wskazuje, że skarżący faktycznie tam nie przebywa na stałe. Również okoliczność, iż pracownik pomocy społecznej nie dostrzegł, żadnych oznak zaniedbania higieny, przeczą twierdzeniom skarżącego, że musi korzystać z ogólnodostępnych sanitariatów. Są to logiczne wnioski i oparte na wskazaniach doświadczenia życiowego. Tak więc postępowanie wyjaśniające organów w zakresie postępowania dowodowego nie był dotknięty żadnymi uchybieniami. W ustalonym stanie faktycznym organy dokonały prawidłowej wykładni prawa. Postawa skarżącego jasno wskazuje, że nie był on w ogóle zainteresowany poprawą swojej sytuacji życiowej z wykorzystaniem własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Liczył on, że potrzeby te zostaną zaspokojone przez pomoc społeczną. W myśl art. 11 ust 2 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Reasumując Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, a tylko taka okoliczność mogłaby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organy nie naruszyły przepisów ani tych dotyczących zasad prowadzenia postępowania, ani przepisów prawa materialnego skutkujących wadliwością rozstrzygnięć. Skoro zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.