III SA/Kr 712/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: WSA Ewa Michna WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 lipca 2021 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia uchyla zaskarżone postanowienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO lub Kolegium) postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 24 a ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020r. poz. 111), stwierdził niedopuszczalność zażalenia od zawiadomienia o pozostawianiu bez rozpatrzenia wniosku w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W. S. wnioskiem z dnia 29 grudnia 2020 r. zwróciła się do Burmistrza Miasta o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Pismem z dnia 24 lutego 2021 r. Burmistrz Miasta wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 29 grudnia 2020 r. poprzez przedłożenie dokumentu określającego wysokość dochodu uzyskanego przez skarżącą z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty tj. w styczniu 2021 r., w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania. Termin przedłożenia powyższych dokumentów minął bezskutecznie w dniu 16 marca 2021 r. Burmistrz Miasta w związku z nieusunięciem przez skarżącą braków formalnych ww. wniosku z dnia 29 grudnia 2020 r. w wyznaczonym terminie, pomimo prawidłowego wezwania i bezskutecznego upływu wskazanego terminu, przedmiotowy wniosek pozostawił bez rozpoznania, o czym poinformował skarżącą pismem z dnia 17 marca 2021 r. W dniu 25 marca 2021 r. skarżąca złożyła piso zatytułowane "zażalenie" od pisma Burmistrza Miasta z dnia 17 marca 2021 r., informującego o pozostawieniu sprawy bez rozstrzygnięcia. W zażaleniu, skarżącą wskazała, że nie była w stanie dostarczyć dokumentu we wskazanym terminie z powodu trudności z uzyskaniem świadczenia o zarobkach za drugi miesiąc pracy z powodu panującej pandemii i wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mając powyższe na uwadze Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało opisane na wstępie postanowienie, w którym stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 24a ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, w przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenia przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Natomiast niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Nadto organ wskazał również, że samo "zawiadomienie o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia" co do wydania decyzji w sprawie przyznania świadczenia rodzinnego nie stanowi aktu administracyjnego rozstrzygającego indywidualną sprawę co do jej istoty, czyli nie stanowi decyzji administracyjnej, od której stronom postępowania przysługiwałoby prawo złożenia odwołania do organu wyższego stopnia. Nie można bowiem skutecznie wnosić odwołania od decyzji jeszcze nieistniejącej i nie funkcjonującej w obrocie prawnym. W tej sytuacji – w ocenie organu odwoławczego – Burmistrza Miasta prawidłowo zastosował przepis art. 24a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i pozostawił wniosek skarżącej bez rozpatrzenia. Organ odwoławczy dodał, że skarżąca może wnieść nowy wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, na okres zasiłkowy 2020/2021. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżąca podniosła, że brakujące dokumenty dostarczyła z małym opóźnieniem, ponieważ księgowa prowadząca jej księgowość, w owym czasie, była niedostępna. Wskazała, że firma przynosi, jak do tej pory, same zmartwienia i straty, gdyż jest to lokal gastronomiczny, a kwota to 657 zł, która pomogła by choć w części uregulować opłaty poniesione w czasie pandemii. Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o pozytywne rozpatrzenie skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przeprowadzona przez Sąd, w trybie uproszczonym, kontrola zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym stwierdzono niedopuszczalność wniesienia zażalenia od zawiadomienia o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Skarżąca została bowiem została bowiem pismem z dnia 24 lutego 2021r. (data odbioru 2 marzec 2021) zobligowana do uzupełnienia braków formalnych wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami złożonego w dniu 29 grudnia 2020r. Należy przy tym nadmienić, że pierwsze pismo wzywające do uzupełnienia barków pochodzi z 12 stycznia 2021r., z którego skarżąca się wywiązała, a kolejne pochodzi już z 24 lutego 2021r. Skarżąca nie dokonała uzupełnienia w okresie określonym w zawiadomieniu, to jest w terminie 14 dni i w związku z powyższym organ I instancji zawiadomił ją o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania – pismo z dnia 17 marca 2021r., otrzymane przez skarżącą 24 marca 2021r.. Na to pismo skarżąca złożyła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a następnie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Na wstępie należy zauważyć, że wnioskowany przez skarżącą zasiłek pielęgnacyjny oraz dodatki do tego zasiłku są świadczeniami rodzinnymi, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) zwanej dalej u.ś.r. W postępowaniu o przyznanie świadczeń rodzinnych, obowiązkiem wnioskodawcy jest złożenie sformalizowanego w swej treści wniosku wraz z wymaganymi załącznikami (art. 23 ust. 3 i 4 u.ś.r.). Zgodnie z art. 24a ust. 2 (u.ś.r.) w przypadku, gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenia przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Istotne jest, że w przypadku nieuzupełnienia złożonego wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego o wymagane dokumenty nie dochodzi w ogóle do wszczęcia postępowania administracyjnego. Nie jest w takim wypadku możliwe wydanie jakiejkolwiek decyzji - pozytywnej czy negatywnej (por wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 136/12, wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1335/10). Przed złożeniem bowiem przez stronę kompletnego pod względem formalnym wniosku o świadczenie rodzinne postępowanie administracyjne się nie toczy, wniosek nie jest rozpatrywany i w przypadku nieuzupełnienia w dalszym ciągu rozpatrywany być nie może. Wniosek taki pozostawia się bez rozpatrzenia, co jest czynnością materialno - techniczną. Na pozostawienie podania bez rozpoznania na podstawie określone w art. 24a u.ś.r., na zasadzie analogii w stosunku do art. 64 § 2 k.p.a. przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (Uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2013 r. I OPS 2/13, ONSAiWSA 2014/1/2, OSP 2014/5/53, LEX nr 1356405). Należy podkreślić, że skarżąca nie została, w piśmie z dnia 17 marca 2021 Burmistrza Miasta o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, poinformowana o sposobie jego zaskarżenia, a więc, że przysługuje jej skarga na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie po uprzednim wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W sytuacji, gdy strona postępowania administracyjnego nie wywiąże się z obowiązku przedłożenia wymaganych przez organ I instancji dokumentów w wyznaczonym terminie może złożyć wniosek o przewrócenie terminu, na podstawie art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ ma obowiązek przywrócić termin jeżeli jego uchybienie nastąpiło bez winy strony, a prośba o przywrócenie następuje w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi a jednocześnie z wniesieniem prośby dopełniona zostanie czynność, dla której określony był termin. W orzecznictwie oraz doktrynie przejmuje się, że wniosek taki powinien wynikać wprost z pisma (podania lub odwołania) (A. Golęba [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, art. 58.) i generalnie nie może być domniemany. Pismo wniesione przez skarżącą zatytułowane zostało "zażalenie do SKO", ale w swojej treści spełnia cechę prośby o przywrócenie terminu. Niewątpliwie skarżąca prosi w nim o ponowne rozpatrzenie jej wniosku, wskazuje, że jest świadoma naruszenia terminu określonego przez organ I instancji, wskazuje na przyczyny, z powodu których doszło do jego uchybienia, jak również równocześnie dopełnia czynności nakazanej przez organ poprzez dostarczenie wymaganego dokumentu. Jednak pomimo tego pismo skarżącej zostało nieprawidłowo potraktowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako zażalenie. Mając powyższe na względzie Wojewódzkie Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.