III SA/Kr 713/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Halina Jakubiec Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego skargę oddala Wnioskiem z dnia 5 lutego 2018 r. T. S. wniósł o udzielenie pomocy w formie zasiłku stałego "wraz z opłacanymi składkami zdrowotnymi". Decyzją z dnia [...] 2018 r., nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy odmówił T. S. przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku stałego. W uzasadnieniu organ podał, że T. S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a od maja 2017 r. przebywa w Domu Pomocy Społecznej. Posiada znaczny stopień niepełnosprawności na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 19.01.2017 r. - czasowo do 31.01.2020 r. Poza zasiłkiem pielęgnacyjnym w kwocie 153 zł miesięcznie T. S. posiada oszczędności w kwocie 25.000,00 zł oraz gospodarstwo rolne o pow. fizycznej użytków rolnych 0.0615 ha przeliczeniowych oraz 0,8244 ha przeliczeniowych we współwłasności 1/3. Organ zaznaczył, że co prawda dochód T. S. mieści się w ustawowym kryterium, jednak z uwagi na posiadane przez stronę zasoby, zasiłek stały nie może zostać przyznany. Podkreślono, że zasoby te są wystarczające na zaspokojenie podstawowych potrzeb materialnych wnioskodawcy, tym bardziej, że przebywa on w domu pomocy społecznej, w którym ma zabezpieczoną większość podstawowych potrzeb życiowych. Od powyższej decyzji odwołał się T. S. podnosząc, że posiadane przez niego oszczędności nie stanowią znacznego zasobu majątkowego zwłaszcza, że ponosi koszty pobytu w domu pomocy społecznej w wysokości 2.908,07 zł miesięcznie, 426,59 zł składki na ubezpieczenie zdrowotne, a także koszty zakupu niezbędnych leków. Decyzją z dnia 23 kwietnia 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 8, art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 2 i art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.), § 1 pkt 1 i pkt 2 lit. d Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14.07.2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1058) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podtrzymało ustalenia faktyczne organu I instancji co do sytuacji majątkowej T. S. uznając zaskarżoną decyzję za prawidłową. Nadto wskazało, że na dzień 31 stycznia 2018 r. T. S. posiada na koncie oszczędnościowym ponad 22.000 zł. Jest to, zdaniem organu, kwota znacząca, która pozwala T. S. zaspokoić jego podstawowe potrzeby bytowe, przynajmniej przez pewien okres. W ocenie Kolegium, dokumentowane przez T. S. dochody nie przekładają się na jego sytuację majątkową, która w istocie jest dobra. Podkreślono także, że T. S. dysponuje gotówką (a nie np. wartościowymi przedmiotami), która z natury rzeczy jest łatwo dostępna i nie wymaga wcześniejszych zabiegów zmierzających np. do zbycia danego przedmiotu. Kolegium zwróciło uwagę na subsydiarną funkcję pomocy społecznej (art. 12 ustawy) i podniosło, że pomoc ta nie powinna być udzielana, jeżeli osoba lub rodzina jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudna sytuację życiową. Możliwość samodzielnego zaspokojenia swoich potrzeb wyklucza zasadność przyznania pomocy ze środków społecznych. Zdaniem Kolegium w sprawie wystąpiła dysproporcja polegająca na tym, że pomimo niskiego dochodu strony (153 zł miesięcznie) T. S. dysponuje oszczędnościami, które pozwalają mu na zaspokojenie jego podstawowych potrzeb bytowych. W ocenie Kolegium, sytuacja majątkowa strony jest na tyle dobra, że T. S. na dzień rozpoznania sprawy nie wymaga wsparcia z pomocy społecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie T. S. wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 8, art. 37 ust.1 pkt 1, art. 2 i art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, iż skarżący dzięki zgromadzonym środkom finansowym jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, podczas gdy miesięczne koszty funkcjonowania skarżącego uzasadniają objęcie go pomocą społeczną w formie zasiłku stałego. Skarżący podał, że zasoby rzeczowe w postaci gospodarstwa rolnego, których jest współwłaścicielem nie mogą być przez niego wykorzystane celem zwiększenia jego miesięcznego dochodu, gdyż jest osobą niepełnosprawną i dodatkowo toczy się wobec niego postępowanie o ubezwłasnowolnienie. Ponadto nadmienił, że został skierowany do DPS przymusowo i w związku z tym musi ponosić miesięcznie koszty utrzymania w kwocie 2.908,07 zł oraz koszty składki zdrowotnej w kwocie 426,59 zł. Nadto ma do zapłaty podatek od sprzedaży nieruchomości w kwocie 9.153 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, ustalony przez organy administracji stan faktyczny sprawy znajduje uzasadnienie w dokumentacji znajdującej się w aktach. Okoliczności faktyczne nie były przez skarżącego kwestionowane. Sąd zauważa, że w art. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. (Dz.U. z 2017 r., poz. 1769 z późn. zm.) o pomocy społecznej (u.p.s.), ustawodawca określił cele i zasady pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Należy podkreślić, że przede wszystkim jednak pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 u.p.s.). Nadto art. 12 u.p.s. ustanawia zasadę subsydiarności pomocy społecznej. W kontrolowanej sprawie poza sporem pozostaje, że wnioskodawca T. S. spełnia kryterium dochodowe do przyznania mu świadczenia w postaci zasiłku stałego bowiem jego miesięczne dochody wynoszą zaledwie 153 zł. Kryterium dochodowe jest warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia z pomocy społecznej, ale nie jedynym i wystarczającym. Jak trafnie podniosły organy orzekające w sprawie, pomimo spełniania kryterium dochodowego do przyznania pomocy w formie świadczeń z pomocy społecznej, brak jest obowiązku przyznania wnioskodawcy świadczenia, jeśli posiada on znaczne zasoby pozwalające na zaspokojenie podstawowym potrzeb życiowych. W sprawie niekwestionowaną okolicznością jest posiadanie przez skarżącego na rachunku bankowym kwoty ok. 22.000 zł (na dzień 31.01.2018 r.). W ocenie Sądu, kwota ta pozwala na samodzielne zaspokojenie przez skarżącego jego obecnych podstawowych potrzeb bytowych (opłacenia pobytu w DPS, zapłaty podatku i składek zdrowotnych, zakupu leków). Zgodnie z art. 12 u.p.s., w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażony przez organy obu instancji i podzielany również przez Sąd pogląd o konieczności odmowy udzielenia pomocy społecznej osobie, która posiada własne zasoby finansowe pomimo spełniania kryterium dochodowego, nie budzi żadnych wątpliwości. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, że: "Powołanie się na konieczność zastosowania art. 12 u.p.s. powinno być oceniane w świetle celów i zadań pomocy społecznej. W sytuacji więc, gdy stan majątkowy osoby wskazuje, że osoba ta jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. Formułując ocenę wystąpienia sytuacji, o której mowa w art. 12 u.p.s. stanowiącej negatywną przesłankę przyznania świadczenia, organy powinny wykazać w wystarczającym stopniu, że osoba jest w stanie wykorzystać swoje zasoby. Warto przy tym podkreślić, że okoliczność uzyskania pożytków z posiadanego majątku nie musi nastąpić natychmiast" (m.in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 967/14 LEX nr 1635108). Mając na względzie powyższe, Sąd stwierdza, że decyzje organów obu instancji są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, nadto zostały oparte na zgromadzonym w aktach sprawy i prawidłowo ocenionym materiale dowodowym, co znalazło odzwierciedlenie w odpowiednio sporządzonych uzasadnieniach. Sąd stwierdza nadto, że wobec okoliczności, iż podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę – skarga uległa oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.