III SA/Kr 715/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi Ł. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala Zaskarżoną przez L.D. decyzją z dnia 6 maja 2013 r. znak: [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza B. z dnia 9 kwietnia 2013 r. znak: [....] o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką A.D. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 17 ust. 1 i 5 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: L.D. wniósł w dniu 6 marca 2013 r. do Burmistrza B. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką A.D.. Burmistrz B. decyzją z dnia 9 kwietnia 2013 r. znak: [....] odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia ze względu na wypełnienie dyspozycji przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 ww ustawy stanowiącego, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje gdy członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego. Organ ustalił bowiem, że skarżący widnieje w dokumentacji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego dla M.W. w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem N.D. jako ojciec tego dziecka i członek ich rodziny. Odwołując się od ww decyzji, skarżący zakwestionował uzasadnienie odmowy przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego, zwracając uwagę, że istotna w sprawie winna być sprawowana przez niego opieka nad niepełnosprawną matką, a nie okoliczność, że jest ojcem dziecka, z uwagi na którego stan niepełnosprawności pobiera świadczenie pielęgnacyjne jego matka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. po rozpoznaniu odwołania, wydało opisaną na wstępie decyzję. Organ przytoczył znajdujący w sprawie zastosowanie przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiący, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej, lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z ust. 5 pkt 4 powyższego artykułu, świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego. Nawiązując do stanu faktycznego sprawy organ wskazał, że skarżący wystąpił o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że zrezygnował z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ zaznaczył, że przepis art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawiera katalog przesłanek negatywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wystąpienie chociażby jednej z nich uniemożliwia przyznanie tego świadczenia. Jedną z tych przesłanek jest okoliczność przyznania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego i taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanym przypadku. Z akt niniejszej sprawy wynika, że matka dziecka skarżącego - M.W. pobiera świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad ich niepełnosprawnym synem – N.D. Potwierdzeniem powyższej okoliczności jest znajdująca się w aktach sprawy decyzja Dyrektora MOPS w B. z dnia 26 kwietnia 2012 r. znak: [....] przyznająca M.W. w/w świadczenie na syna. Świadczenie powyższe przyznane zostało do dnia 31 marca 2015 r. Zdaniem organu istotną kwestią jest przyjęta przepisem art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, definicja rodziny sformułowana dla potrzeb tej ustawy, stanowiąca ,że ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. W świetle powyższego przepisu, jak zaznaczył organ, skarżący wraz z M.W. i synem N.D. tworzą rodzinę. Podsumowując rozważania organ stwierdził , że nie jest możliwe na gruncie przepisów przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia z uwagi na uprzednie przyznanie M.W. świadczenia pielęgnacyjnego na ich wspólnego syna. W skardze na ww decyzję L.D. podkreślił, że jest ona dla niego krzywdząca i nie uwzględnia okoliczności, iż mieszka z matką, opiekuje się nią i nie podejmuje zatrudnienia, które to okoliczności ustalił organ pierwszej instancji a okoliczność, że nie mieszka z synem i jego matką, powinna mieć decydujące znaczenie dla przyjęcia, iż nie tworzy z nimi rodziny w rozumieniu ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. – zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w tej ustawie. Zarazem w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji sąd bada czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa oraz czy została wydana w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Kierując się powyższymi kryteriami, należy stwierdzić, że skarga jest niezasadna i dlatego nie mogła zostać uwzględniona. Przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zostały określone w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast w ust. 5 art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca określił przypadki, kiedy świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane. Mianowicie świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje , jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; 4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego; 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. W niniejszej sprawie, jako podstawę prawną odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego organy administracyjne obu instancji wskazały art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżący jest ojcem dziecka – N.D. , którego matce – M.W. – Burmistrz B. przyznał decyzją z dnia 26 kwietnia 2012 r. Nr [....] świadczenie pielęgnacyjne na syna z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem organów administracyjnych, skarżący wraz z M.W. oraz ich synem N.D. tworzą rodzinę, w rozumieniu art.3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w konsekwencji wystąpiła negatywna przesłanka przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Bez istotnego znaczenia w sprawie pozostaje okoliczność, na którą powołuje się skarżący, twierdząc, że nie mieszka z matką dziecka, nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, zatem w ocenie skarżącego, nie stanowią rodziny. Definicja legalna rodziny, zawarta w art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych uwzględnia wyłącznie status prawny , a nie stan faktyczny, jak na przykład kwesta wspólnego zamieszkania lub prowadzenia gospodarstwa domowego ( wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2010 r. I OSK 1128/09 lex nr 594909 ). W związku z przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego na syna skarżącego, wypłacanego jego matce, nie jest możliwe przyznanie takiego świadczenia skarżącemu jako ojcu, w związku z niepełnosprawnością innego członka rodziny, którym skarżący opiekuje się. Do członków rodziny nie zalicza się jedynie dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Z przepisu art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że rodzice dzieci i pozostające na ich utrzymaniu dzieci stanowią w rozumieniu tego przepisu rodzinę, bez względu na to czy rodzice są małżeństwem lub uzyskali rozwód, albo czy orzeczona została wobec nich separacja. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, w myśl którego ustawodawca określając pojęcie rodziny uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2005 r., sygn. akt I OSK 150/05, LEX 192108). Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w ogóle nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących statusu rodziny dotyczących na przykład wspólnego gospodarowania. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż organy administracyjne prawidłowo ustaliły, że skarżący wraz z M.W. i N.D. tworzą rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, a zatem w myśl art. 17 ust. 5 pkt 4 tej ustawy brak jest podstaw prawnych do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez niego opieką nad matką A.D Kryterium legalności wskazuje na to, że organy nie naruszyły prawa, zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja jest prawidłowa, a przeprowadzone postepowanie niewadliwe, w związku z tym na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga została oddalona.