III SA/Kr 716/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec spr. Sędziowie NSA Grażyna Danielec WSA Tadeusz Wołek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2007 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody z dnia [...], nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnych - po wznowieniu postępowania oraz zwrotu nienależnie pobranego świadczenia I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji , II orzeka , że uchylona decyzja w zakresie dotyczącym zwrotu nienależnie pobranego świadczenia nie może być wykonana. Wojewoda decyzją z dnia [...] [...] utrzymał w mocy orzeczenie Prezydenta Miasta z dnia [...] [...] wydaną po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...]. Decyzją tą organ pierwszej instancji uchylił swoje ostateczne decyzje : I. – z dnia [...] [...] o utracie przez A. W. prawa do zasiłku dla bezrobotnych z Funduszu Pracy od dnia 27.10. 2000 r z powodu wyczerpania zasiłku przewidzianego ustawą z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz.U. z 2003 r Nr 58 poz. 514 ze zm.). II. – decyzję z dnia [...] [...] o przyznaniu A. W. prawa do zasiłku dla bezrobotnych z Funduszu Pracy od dnia 27.04. 2000r. III . – decyzję z dnia [...] [...] o uznaniu A. W. za osobę bezrobotną z dniem 19.04.2000 ; oraz orzekł : I . o odmowie przyznania A. W. statusu osoby bezrobotnej z powodu podjęcia działalności gospodarczej , II . o uznaniu pobranego przez A. W. zasiłku dla bezrobotnych za okres od 27.04.2000 r do 26.10. 2000 r za nienależne pobrane świadczenie z Funduszu Pracy. III. o obowiązku zwrotu A. W. w/w zasiłku w kwocie 2091 , 90 zł. W uzasadnieniu decyzji organy powołały się równocześnie na przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa , oraz art.2 ust.1 pkt 2 lit. f ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( w/w ) , a w zakresie orzeczenia o uznaniu świadczenia za nienależne i obowiązek jego zwrotu powołano przepis art. 28 ust.1 , ust.2 pkt 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przepis art. 2 ust.1 pkt 2 lit f ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowi , że bezrobotnym w rozumieniu ustawy jest osoba nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej ( ... ) jeżeli ,, nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności .’’ Jak wynika z akt sprawy strona figurowała w rejestrze działalności gospodarczej pod nr ewidencyjnym [...] ze wskazaniem rozpoczęcia tej działalności od 18. 05. 1998 r ( zaświadczenie z 5.03.2001 r wydaną przez Prezydenta Miasta ) , oraz w rejestrze podatników Urzędu Skarbowego ( zaświadczenie z dnia 2.10. 2003 r ) od dnia 18 maja 1998 r do dnia 1.04. 2001 r .Okoliczność powyższa została ujawniona w dniu 2.04. 2001 r , przy okazji kolejnej rejestracji w Grodzkim Urzędzie Pracy, gdyż w tej dacie skarżąca przedłożyła w/w zaświadczenie , co stało się podstawą wydania postanowienia z dnia [...] o wznowieniu postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 w sprawach zakończonych opisanymi na wstępie decyzjami Prezydenta Miasta z dnia [...] , [...] , a w konsekwencji uchylenia tych decyzji. Orzekając w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa organ pierwszej instancji odmówił skarżącej przyznania statusu osoby bezrobotnej od 19.04. 2004 r ze względu podjęcie i nie wyrejestrowanie działalności gospodarczej , a w konsekwencji organ odmówił przyznania zasiłku dla bezrobotnych . Tą samą decyzją organ pierwszej instancji w oparciu o przepis art. 28 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 , uznał za nienależnie pobrane świadczenie zasiłek za okres od 27.04.2000 do 26.10. 2000 r przyjmując , że został on wypłacony na podstawie nieprawdziwego oświadczenia skarżącej dotyczącego nie prowadzenia działalności gospodarczej . Zgodnie z art. 28 ust.2 pkt 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu za nienależne uważa się świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania oraz świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub sfałszowanego dokumentu albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą świadczenia. Złożenie przez skarżącą oświadczenia , że nie prowadzi działalności gospodarczej w sytuacji , gdy figurowała w rejestrze spełnia zdaniem organów dyspozycje art. 28 ust. 2 pkt 2 co skutkuje obowiązkiem zwrotu świadczenia stosownie do ust.1 tego przepisu. Skarżąca w odwołaniu poruszyła kwestię braku dochodów z działalności , a przede wszystkim , wskazała , że pomimo zarejestrowania działalności tej nie podjęła .Złożyła oświadczenie w urzędzie skarbowym , iż działalności nie prowadzi , dlatego sądziła , iż to jest wystarczające do rejestracji w Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotnej. Organ odwoławczy argumentację te uznał za nie wystarczającą . Zaświadczenie Urzędu Skarbowego z dnia 2.10. 2003 r oraz o zaświadczenie o dokonaniu zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nr ewid. [...] w dniu 5.03. 2001 r wskazuje na datę 18.05.1998 r jako dzień rozpoczęcia działalności a działalność ta do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie została wyrejestrowana. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. W. domagała się uchylenia decyzji Wojewody. Podniosła , że nie prowadziła działalności gospodarczej. Podjęła ją w dniu 5.03. 2001 r , zgodnie ze zmianą wpisu. Wcześniej działalności tej pomimo wpisu w Urzędzie Miasta nie podjęła i nie prowadziła. Oświadczenie , iż nie prowadzi działalności gospodarczej było zgodne z prawdą. Tym samym decyzje organów są niezgodne z prawem. W odpowiedzi na skargę organ wzniósł o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie . Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem .Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji sąd administracyjny – stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) dalej oznaczona skrótem p.p.s.a - nie jest związany granicami skargi ani zarzutami. Oznacza to , że jeżeli wydana w granicach sprawy , której dotyczy skarga decyzja administracyjna narusza prawo w sposób określony w art.145 § 1 p.p.s.a , podlega uchyleniu bez względu na to czy skarga formułuje zarzuty o naruszeniu prawa . W rozpatrywanej sprawie przedmiotem uwagi sądu jest naruszenie przez organy przepisów postępowania . Organy administracji prowadzące wznowione postępowanie są związane granicami i przedmiotem sprawy prowadzonej w postępowaniu w trybie zwyczajnym. Przedmiotem tej sprawy było przyznanie skarżącej statusu osoby bezrobotnej oraz przyznanie zasiłku dla bezrobotnych. Tak więc toku wznowieniowego postępowania w rozpatrywanej sprawie , organy administracji winny ograniczyć się do zbadania czy wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 kpa , a jeżeli tak to czy miała ona wpływ na wynik sprawy. jeżeli zaś taki wpływ posiadała winny na nowo rozpoznać sprawę ( lub sprawy ) będące wcześniej przedmiotem postępowania w trybie zwyczajnym . Natomiast postępowanie w sprawie o uznaniu świadczenia za nienależne i obowiązku zwrotu , oparte o przepis art. 28 - ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu , stanowiący podstawę roszczenia i wydania decyzji o zwrocie następuje w trybie zwyczajnym.. Orzekanie w toku wznowieniowego postępowania w obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia , w sytuacji w której decyzja o uchyleniu dotychczasowych decyzji i odmowie uznania skarżącej za osobę bezrobotną nie posiadała jeszcze przymiotu ostateczności było nie dość że niedopuszczalne to jeszcze przedwczesne. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w analogicznej sprawie ( w wyroku z dnia 24.02.2006 r sygn.akt I OSK 974/05 , niepublikowane ). Dopiero po uostatecznieniu się decyzji o odmowie uznania A. W. za osobę bezrobotną można było wszcząć postępowanie w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wnikliwie przy tym badając czy roszczenie o zwrot tego świadczenia , na dzień podejmowania ostatecznej decyzji w przedmiocie jego zwrotu nie uległo przedawnieniu. Odrębnym zagadnieniem w postępowaniu wznowieniowym jest kwestia naruszenia przez organy przepisu art. 10 kpa zobowiązującego organy do umożliwienia stronom zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem i zasady wysłuchania stron , zwłaszcza co do wyjaśnień dotyczących faktycznego rozpoczęcia działalności gospodarczej. Powyższe uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wyniki postępowania dlatego sąd uchylił zaskarżoną decyzję jak i decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a orzekając równocześnie o wstrzymaniu decyzji w zakresie dotyczącym zwrotu nienależnie pobranego świadczenia na podstawie art. 152 p.p.s.a .