III SA/Kr 722/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi T. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania skargę oddala Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2013 r. Nr [....] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia 25 lutego 2013 r. Nr [....] odmawiające wszczęcia postępowania z wniosku skarżącej T.C. w sprawie umieszczenia W.R. w domu pomocy społecznej dla psychicznie chorych bez zgody. Jako podstawa prawna postanowienia wskazany został przepis art. 54 i 56 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U.2009.175.1362 ze zm.), art. 38 i 39 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U.2011.231.1375) i art. 28, 61 a § 1 , 138 § 1 pkt 1 i 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267). Postanowienie zapadło w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego: T.C. wniosła pismem z dnia 4.09.2013 r. do Prezydenta Miasta K. o wszczęcie postępowania w przedmiocie umieszczenia W.R. w domu pomocy społecznej bez zgody, uzasadniając wniosek okolicznością, iż W.R. jest osobą chorą psychicznie zagrażającą otoczeniu i nie posiadającą kontaktu z rodziną. Posiada wysokie wobec niej zadłużenie czynszowe a z pobieranej przez niego renty dokonywane są potrącenia komornicze, w konsekwencji zostaje mu na życie 350 zł, co ogólnie świadczy o trudnej sytuacji bytowej i materialnej W.R. Prezydent Miasta K. wydał w dniu 25 lutego 2013 r. postanowienie Nr [....] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie umieszczenia W.R. w domu pomocy społecznej dla osób chorych psychicznie bez zgody. Organ wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że odmowę wszczęcia uzasadnia nieposiadanie przez skarżącą przymiotu strony , a ponadto w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 38 i 39 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego dające podstawę do podjęcia przez organ działań w celu umieszczenia W.R. w domu pomocy społecznej, również bez zgody. Żaląc się na ww postanowienie T.C. , nie zgadzając się z rozstrzygnięciem, powołała fakty świadczące o szczególnie trudnej sytuacji materialnej i życiowej W.R. , który w jej ocenie nie znajduje opieki ze strony swej żony i syna i cierpi na poważną chorobę psychiczną, w ten sposób zagrażając otoczeniu, w którym mieszka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpoznaniu zażalenia wydało opisane na wstępie postanowienie, stwierdzając, że brak jest podstaw do wszczęcia wnioskowanego postępowania. Po pierwsze, wniosek złożyła T.C. , która, jak podkreślił organ, nie jest stroną w rozumieniu przepisu art. 28 Kpa, wskazującego, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Po drugie, zauważył organ, odmowa wszczęcia postępowania uzasadniona jest ze względu na brak wskazań do tego by W.R. wymagał całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności. Organ przeprowadził w tym zakresie postępowanie dowodowe i wskazał, że W.R. samodzielnie zaspokaja potrzeby życiowe, W oświadczeniu bowiem z dnia 12.202.2013 r. podał, że jest w stałym leczeniu i regularnie zażywa leki. Poza tym nie wyraża zgody na umieszczenie go w domu pomocy społecznej. Jest objęty pomocą ze strony MOPS – u , w tym formą usług opiekuńczych i pracą socjalną. Również pomaga mu syn. Przeprowadzona została w dniu 14.02.2013r. rozmowa z synem W.R. , który oświadczył, że ojciec zażywa leki i zgłasza się regularnie do lekarza, czego sam pilnuje. Jest w stałym kontakcie z ojcem i odwiedza go 1 – 2 razy w tygodniu oraz nadzoruje prowadzone przez ojca sprawy urzędowe i sądowe. Nie spełnione są zatem przesłanki z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ nie podzielił także opinii skarżącej, iż W.R. wymaga umieszczenia w domu pomocy społecznej dla psychicznie chorych bez zgody. Istotne w tym względzie jest to, że W.R. jest zdolny do samodzielnej egzystencji przy wsparciu MOPS-u oraz syna a ponadto skarżąca nie wykazała, by W.R. stwarzał bezpośrednie i realne zagrożenie dla siebie i otoczenia. Nie stanowią o tym same w sobie załączone przez skarżącą do wniosku opinie psychiatryczne i psychologiczne. Fakt posiadania problemów zdrowotnych w sferze psychicznej według organu jest niewystarczającą przesłanką do podjęcia działań ze strony organu by daną osobę umieścić w domu pomocy społecznej bez jej zgody. T.C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaprzeczając częściowo ustaleniom organu, zwłaszcza w zakresie sprawowania opieki przez syna W.R. i niestwarzanie zagrożenia przez W.R. z racji choroby psychicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko w sprawie. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: | Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zaskarżonego aktu należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 | |lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar | |sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z | |prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują | |oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i | |materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania| |zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi | |(Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne | |obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Stosownie | |do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w| |niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć | |zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede | |wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. | |Przystępując do tak rozumianej kontroli zaskarżonego orzeczenia, należy stwierdzić , że odpowiada ono prawu. | |Analiza przepisów ustawy o pomocy społecznej, a zwłaszcza jej art. 59 ust. 1 i 2, prowadzi do wniosku, że pobyt mieszkańca w DPS jest | |poprzedzony wydaniem co najmniej trzech decyzji administracyjnych: decyzji o skierowaniu do DPS, decyzji o umieszczeniu w DPS oraz | |decyzji ustalającej opłatę za pobyt w DPS. Krąg stron każdego z tych postępowań ustalany jest odrębnie na podstawie ogólnej formuły z | |art. 28 k.p.a. – w myśl której stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności | |organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek – wraz z ewentualnymi modyfikacjami wynikającymi ze szczególnych uregulowań | |ustawy o pomocy społecznej. | |Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie skierowania do DPS należy do kategorii postępowań w sprawie świadczeń z pomocy | |społecznej w rozumieniu art. 100 i nast. u.p.s. Stroną takiego postępowania jest zasadniczo tylko podmiot bezpośrednio zainteresowany | |przyznaniem danego świadczenia (zob. np.: wyrok WSA z 12.05.2010 r., II SA/Sz 231/10 oraz wyrok WSA z 08.06.2011 r., II SA/Gd 378/11 – | |CBOSA; I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2009, uw. do art. 102) – tylko bowiem jego interesu prawnego, w | |rozumieniu art. 28 k.p.a., dotyczy to postępowanie. Wskazuje na to już treść art. 102 ust. 1 u.p.s., w myśl którego świadczenia z pomocy| |społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby | |zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Powołany przepis określa sposoby wszczęcia postępowania w sprawie świadczeń z pomocy| |społecznej, a zarazem wskazuje krąg stron tego postępowania, tj. podmiotów legitymujących się interesem prawnym w rozumieniu art. 28 | |k.p.a. Z powołanego przepisu art. 102 ust. 1 u.p.s. (oraz art. 54 ust. 2 in fine u.p.s.) wynika prymat woli i aktywności samej osoby | |zainteresowanej przyznaniem świadczeń z pomocy społecznej. Inna osoba może złożyć wniosek o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej | |wyłącznie za zgodą bezpośrednio zainteresowanego. Najważniejsza jest wola osoby zainteresowanej. Zindywidualizowany interes osoby | |zainteresowanej legitymizuje tylko ją do wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczeń z pomocy społecznej, do udziału w | |postępowaniu i uzyskania rozstrzygnięcia (tak trafnie wyrok WSA z 08.06.2011 r., II SA/Gd 378/11, CBOSA). | |Za tak wąskim ujęciem kręgu stron postępowania w sprawach świadczeń z zakresu pomocy społecznej przemawia dodatkowo treść art. 100 ust. | |1 u.p.s., zgodnie z którym w tego rodzaju postępowaniu należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy | |społecznej i ochroną ich dóbr osobistych, a w szczególności nie należy podawać do wiadomości publicznej nazwisk osób korzystających z | |pomocy społecznej oraz rodzaju i zakresu przyznanego świadczenia. W istotnej mierze to właśnie wzgląd na konieczność zapewnienia ochrony| |dóbr osobistych beneficjentów świadczeń pomocowych, w tym zwłaszcza ich danych osobowych, uzasadnia zawężenie kręgu stron postępowania z| |zakresu pomocy społecznej w zasadzie tylko do adresatów tej pomocy. W toku takiego postępowania może być bowiem (i zwykle bywa) | |przetwarzanych szereg danych osobowych traktowanych na gruncie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych | |(Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.; dalej: "ustawa o ochronie danych osobowych", w skrócie "u.o.d.o.") jako dane podlegające| |wzmożonej ochronie – tzw. dane wrażliwe (sensytywne) – których katalog zawiera art. 27 ust. 1 u.o.d.o. (dane ujawniające pochodzenie | |rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania religijne lub filozoficzne, przynależność wyznaniową, partyjną lub związkową, jak | |również dane o stanie zdrowia, kodzie genetycznym, nałogach lub życiu seksualnym oraz dane dotyczących skazań, orzeczeń o ukaraniu i | |mandatów karnych, a także innych orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym). Potwierdza to treść art. 100 ust. 2 | |u.p.s., mocą którego ustawodawca zezwolił – w zakresie niezbędnym do przyznawania i udzielania świadczeń z pomocy społecznej – na | |przetwarzanie danych osób ubiegających się i korzystających z tych świadczeń, dotyczących: pochodzenia etnicznego, stanu zdrowia, | |nałogów, skazań, orzeczeń o ukaraniu, a także innych orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym. | |Niewątpliwie dane sensytywne, takie zwłaszcza jak dane o stanie zdrowia, są także przetwarzane w postępowaniu w sprawie skierowania | |osoby do DPS, skoro ustawową przesłanką takiego skierowania, podlegającą badaniu w omawianym postępowaniu, jest właśnie stan zdrowia tej| |osoby (a ściślej: okoliczność niemożności jej samodzielnego funkcjonowania w codziennym życiu, bez całodobowej opieki, z powodu wieku, | |choroby lub niepełnosprawności – zob. art. 54 ust. 1 u.p.s.). | |Z cytowanej regulacji wynika, jak trafnie wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 08 czerwca 2011 r. (II | |SA/Gd 378/11, CBOSA), po pierwsze, że na gminie spoczywa obowiązek umieszczenia opisanej w przepisie osoby w DPS, jeżeli osoba ta wymaga| |całodobowej opieki, której nie można jej zapewnić w miejscu zamieszkania poprzez usługi opiekuńcze. Nadto, w sytuacji niczym | |nieograniczonej możliwości podejmowania działań prawnych, a zatem posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych, wola osoby | |zainteresowanej uzyskaniem tego świadczenia z pomocy społecznej, przy spełnieniu materialnych przesłanek jej uzyskania, ma znaczenie | |kluczowe. | |Podzielając pogląd wyrażony w przywołanym wyroku WSA w Gdańsku, że żaden z przepisów prawa nie przyznaje uprawnienia do udziału w | |postępowaniu o przyznanie tego konkretnego świadczenia dla indywidualnego zainteresowanego, nawet członkom jego rodziny, Sąd stanowczo | |obstaje za poglądem , wyrażonym w sprawie niniejszej przez organy, że tym bardziej przymiot strony nie przysługuje skarżącej , skoro | |nie należy ona do kręgu osób wyznaczonych przepisem art.102 ust.1 u.p.s. przesłanek udzielenia przedmiotowego świadczenia. | |Wobec powyższego, w ocenie Sądu, ani z art. 102 u.p.s., ani też z art. 54 u.p.s. skarżąca nie może wywodzić swego interesu prawnego do | |złożenia wniosku o o skierowanie swojego sąsiada W.R. do DPS. | |Należy raz jeszcze podkreślić, że skierowanie do DPS jest wyłącznie zależne od zaistnienia warunków z art. 54 ust. 1 u.p.s. oraz od | |zgody samego zainteresowanego. Z tej przyczyny, skarżąca nie może być uznana za stronę postępowania, dlatego zastosowanie znajduje | |przepis art. 61a .§ 1 k.p.a. . | | | |Organy prawidłowo przepis ten zastosowały wskazując na odpowiednie przepisy prawa materialnego , z których wynika, że nie istnieją normy| |prawa uzasadniające przyznanie skarżącej statusu strony postepowania. | |W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. |