III SA/Kr 723/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. L. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że z żoną jest po rozwodzie. Określając swój majątek uwidocznił, że nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Swoje miesięczne dochody oszacowała na kwotę 440 zł zasiłku stałego. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do pracy, po urazie głowy. Powiada, że sam utrzymuje gospodarstwo domowe, opłaca media, które zostały odcięte z powodu braku opłat. Wskazując na to wyjaśnił, że opłaty te regulował z zasiłku stałego ale ma też obowiązek spłat likwidowanego funduszu alimentacyjnego. Od wstrzymania mu zasiłku narastają mu odsetki. Podniósł, że po opuszczeniu zakładu karnego wszystkie te zaległości będą bardzo duże. Z urzędu stwierdza się, że w aktach sądowo administracyjnych zalega przedstawiona przez skarżącego kopia orzeczenia o niepełnosprawności a także że pisma kierowane do strony adresowane są na Zakład Karny przy ul. [...]. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach m.in. z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono m.in. symbolem "6321" (vide: zarządzenie z 28.06.2013 r.) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - jego wniosek należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to należy uznać za wystarczające do oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Przy braku majątku i bieżących dochodów, konieczność wygospodarowania potrzebnych sum na koszty wynajęcia profesjonalnego pełnomocnika stanowi problem dla osoby osadzonej w zakładzie karnym, borykającej się przy tym z problemami zdrowotnymi. Skoro zaś nie budzi wątpliwości, że aktualnie skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów pełnomocnika z wyboru bo przekracza to jego możliwości, należało ustanowić dla skarżącego adwokata opłacanego przez Skarb Państwa, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Rozstrzygnięcie takie uwzględnia status skarżącego zabezpieczając gwarantowane mu konstytucją prawo do sądu. Nadto wspiera zasadę równości broni – będącą jednym z elementów szerszej koncepcji rzetelnego procesu – która wymaga, aby każda ze stron miała daną rozsądną możliwość przedstawienia swojej sprawy na zasadach, które nie stawiają jej w bardziej niekorzystnej sytuacji niż jej przeciwnika procesowego co także oznacza daną stronom możliwość zapoznania się i ustosunkowania do całości materiału dowodowego lub poczynionych oświadczeń. Okoliczność, na ile pozostaje odpowiedzialny za taki stan rzeczy ma znaczenie drugorzędne. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.