III SA/Kr 723/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Ewa Michna (spr.) NSA Krystyna Kutzner Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewody z dnia 27 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego M. C. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] 2018 r. Burmistrz Miasta i Gminy, po przeprowadzeniu postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego M. C., orzekł o wymeldowaniu uczestniczki M. C. (żony skarżącego) z pobytu stałego z budynku przy ul. K we W. We wniosku o wymeldowanie skarżący podnosił, że jego żona fatycznie zamieszkała z konkubentem w K przy ul. M. Okoliczności te potwierdzały m.in.: postanowienie Sądu Okręgowego Wydział Cywilny - Rodzinny z 28 marca 2017 r., [...], powierzające skarżącemu pieczę nad małoletnimi dziećmi oraz pismo Komendanta Komisariatu Policji, dotyczące interwencji z 14 kwietnia 2017 r., pod wskazanym adresem. Z kolei uczestniczka oświadczyła do protokołu z 6 czerwca 2017 r., że domu we W nie opuściła dobrowolnie, gdyż po powrocie z tygodniowego pobytu u rodziców w K, zastała 14 lutego 2017 r. zmienione zamki w drzwiach i dlatego była zmuszona do zamieszkiwania przy ul. M w K. Nadmieniła ponadto, że we W zostały prawie wszystkie rzeczy, będące jej własnością oraz że wystąpiła do sądu o eksmisję skarżącego. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego (m.in. postanowienia Sądu Rejonowego z 14 grudnia 2017 r.) organ ustalił, że uczestniczka nie zamieszkiwała pod ww. adresem we W od końca stycznia 2017 r. oraz że opuszczenie domu miało charakter dobrowolny. Skoro więc uczestniczka od ponad roku nie koncentrowała swoich spraw życiowych pod ww. adresem, ani też nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 33 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1382 z późn. zm.) to, w ocenie organu, w myśl art. 35 powołanej ustawy, należało orzec o jej wymeldowaniu z pobytu stałego. W odwołaniu uczestniczka ponownie zaprzeczyła jakoby opuszczenie przez nią dotychczasowego miejsca zamieszkania miało charakter dobrowolny – wskazała, że jedynie wyjechała odwiedzić rodzinę, o czym poinformowała męża. Podniosła, że 90 % jej rzeczy zostało w pokoju zamkniętym na klucz, do którego włamał się jej mąż i do chwili obecnej nie odzyskała wszystkich rzeczy. Wyjaśniała, że skarżący zmienił zamki, gdyż oskarżał ją kradzież. Znaczyła, że skarżący stosował wobec niej przemoc fizyczną i psychiczną oraz że wystąpiła do sądu rejonowego z wnioskiem o przywrócenie posiadania. Na poparcie podniesionych okoliczności przedłożyła dowody, m.in.: wydruki korespondencji sms i e-mail ze skarżącym, obdukcję lekarską z 14 lutego 2017 r., notatkę policyjną z interwencji 13 i 14 lutego 2017 r., akt oskarżenia, postanowienie Prokuratury. Decyzją z 27 kwietnia 2018 r. Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł o odmowie wymeldowania uczestniczki z pobytu stałego z ww. budynku. Zdaniem Wojewody uczestniczka nie opuściła ww. lokalu w sposób dobrowolny i trwały, zatem nie zostały spełnione przesłanki z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Organ podał, że pismem z 22 marca 2018 r., [...] Sąd Rejonowy, Wydział I Cywilny poinformował, że w sprawie z powództwa M. C. przeciwko skarżącemu o naruszenie posiadania, postępowanie pozostaje w toku. Z kolei Komisariat Policji pismem z 20 marca 2018 r. poinformował, że wobec skarżącego prowadzona była procedura Niebieskiej Karty. Ponadto potwierdzono fakt wielokrotnych interwencji policji w ww. lokalu we W, w tym w kwestii utrudniania uczestniczce przez skarżącego dostępu do domu. Z kolei pismem z 9 kwietnia 2018 r., Sąd Rejonowy, II Wydział Karny, poinformował, że postępowanie w sprawie [...], dotyczące skarżącego oskarżonego o przestępstwo z art. 157 § 2 k.k. w związku z art. 157 § 4 k.k. do chwili obecnej nie zostało zakończone. W świetle poczynionych ustaleń Wojewoda stwierdził brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego przez uczestniczkę, skoro podejmowała ona wszelkie, prawem przewidziane kroki by do ww. lokalu powrócić i ponownie w nim zamieszkać. Organ podkreślił, że wystąpienie do sądu lub organów ścigania o ochronę swoich uprawnień przez osobę usuniętą z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w drodze przymusu fizycznego lub psychicznego, oznacza, że nie nastąpiło dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu stałego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wniósł o uchylenie decyzji Wojewody w całości, zarzucając naruszenie: 1/ prawa procesowego, a to art. 7 k.p.a., 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez brak rozpatrzenia i zebrania w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego; przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, brak prawidłowej oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego przy wydaniu decyzji, polegające na poczynieniu ustaleń faktycznych jedynie w oparciu o stanowisko przedstawione przez uczestniczkę, przy braku uwzględnienia informacji i dowodów przedstawionych przez skarżącego. Podniósł, że wniosek uczestniczki o eksmisję skarżącego został prawomocnie oddalony, a pozew o naruszenie posiadania oddalony w I instancji. Co w efekcie doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych poczynionych przez organ w zakresie stwierdzenia, jakoby opuszczenie nieruchomości przez uczestniczkę nie było dobrowolne. Zdaniem skarżącego również Sąd Rejonowy uzasadniając wyrok w zakresie naruszenia posiadania, stwierdził, że opuszczenie nieruchomości przez uczestniczkę było dobrowolne; 2/ naruszenie prawa materialnego, a to art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez stwierdzenie, że brak było przesłanek do wymeldowania uczestniczki z ww. domu oraz błędną interpretację tego przepisu w zakresie przesłanki dobrowolności opuszczenia nieruchomości i stwierdzenie, że samo złożenie pozwu posesoryjnego powoduje automatyczne stwierdzenie braku dobrowolności, przy jednoczesnym braku rozpatrzenia innych obiektywnych faktów świadczących o dobrowolności i rzeczywistym zamiarze i pobudkach działania uczestniczki, a w szczególności w sytuacji, gdy roszczenie o naruszenie posiadania formułowane przez uczestniczkę zostało oddalone przez Sąd ze względu m.in. właśnie na dobrowolność opuszczenia ww. nieruchomości. W uzasadnieniu skarżący podał, m.in. że postępowania zainicjowane wobec niego przez uczestniczkę dokonywane były dla celów postępowania rozwodowego toczącego się przed Sądem Okręgowym pod sygnatura akt [...]. Skarżący zaznaczył, że w toku ww. postępowania rozwodowego wydano 28 marca 2017 r. postanowienie o powierzenie skarżącemu pieczy nad trójką małoletnich dzieci skarżącego i uczestniczki. Skarżący podkreślił, że skarżąca wyprowadziła się z domu w grudniu 2016 r. i zamieszkała ze swym konkubentem. Do W przyjeżdżała kilka razy na początku stycznia 2017 r., m.in. po to aby zabrać dzieci do sanatorium, a ostatecznie – pod koniec stycznia 2017 r. zabrała wszystkie swe rzeczy, przy czym część z nich pozostawiła w budynku gościnnym. Skarżący podał, że 28 stycznia 2017 r. wyjechał wraz z dziećmi na ferie i w tym czasie uczestniczka wraz z konkubentem ostatecznie wyprowadziła się i wywiozła wszystkie rzeczy z domu, a ponadto sprzęt wyposażenia domowego, stanowiący własność skarżącego o wartości ok 8-9 tys. zł, co zostało zarejestrowane przez kamery monitoringu domowego. Skarżący zaznaczył, że dom stanowi jego wyłączną własność, natomiast uczestniczka nie była ani posiadaczem zależnym, ani samoistnym. Skarżący podniósł, że uczestniczka ma problem z nadużywaniem alkoholu i narkotyków i w grudniu 2015 r. Sąd Rejonowy, Wydział II Karny, w sprawie [...] skazał ją za posiadanie środków odurzających (marihuany) oraz udzielanie środków odurzających w celu uzyskania korzyści majątkowej innym osobom. Ponadto wyrokiem Sądu Rejonowego z 20 stycznia 2014 r., Wydział II Karny uczestniczka została skazana za jazdę pod wpływem alkoholu i straciła prawo jazdy na okres 1 roku. Zaznaczył również, że wobec uczestniczki toczyło się postępowanie o narażenie zdrowia i życia małoletnich dzieci, w związku z tym że 14 kwietnia 2017 r., kiedy miała przekazać dzieci pod opiekę skarżącego, wykryto u niej zawartość 0,22 mg/l alkoholu we krwi oraz środek odurzający THC-5. Skarżący podkreślił, że od grudnia 2016 r. dzieci mieszkają wyłącznie z im, a kontakty z uczestniczką odbywają się jedynie w określonych orzeczeniem sądowym godzinach i dniach i mają miejsce w domku dla gości. Dodatkowo skarżący dołączył do akt sprawy odpis uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego z 28 maja 2018 r., [...] oddalającego powództwo uczestniczki o ochronę posiadania. Na rozprawie 8 listopada 2018 r. uczestniczka wskazywała, że rzeczywistą przyczyną oddalenia powództwa o ochronę posiadania była obawa orzekającego sądu, że "pozabijają z razem z mężem", co miało związek z wysłuchaniem przez sąd nagrań kłótni małżonków. Uczestniczka potwierdziła, że złożyła apelację od wyroku oddalającego jej powództwo. Wskazała również, że sprawa o rozwód jest w toku, a pozew został złożony przez męża, po tym jak "nakryłam go na zdradzie". Na pytanie Sądu, potwierdziła, że biologicznym ojcem jej czwartego dziecka jest jej partner w interesach – P. S. i razem z nim mieszka w mieszkaniu jego matki. Dalej uczestniczka podała, że już nie mieszka w mieszkaniu koleżanki bo ta wróciła ze Stanów i na powrót zajęła swoje mieszkanie. Wyjaśniła, że chce utrzymania meldunku bo nie ma się gdzie zameldować; ma obywatelstwo polskie (uzyskane po wyjściu za mąż), rozpoczęła działalność gospodarczą – salon spa i odnowy biologicznej. Ostatni raz w spornym mieszkaniu była w sierpniu 2018 r. uczestnicząc w odczytywaniu monitoringu, mąż nie dopuszcza do wykonywania postanowienia o jej kontaktach z dziećmi i nie wpuszcza jej do mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu organ odwoławczy naruszył art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. utożsamiając automatycznie kolejne wystąpienie przez uczestniczkę z pozwem o ochronę posiadania i interwencję policji w związku z kłótniami małżonków – z faktem braku dobrowolności w opuszczeniu budynku we W. Naruszenie prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy bowiem z tego powodu organ zastosował w sprawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności i uchylił decyzję organu I instancji oraz orzekł o odmowie wymeldowania uczestniczki. Zgodnie z powołanym wyżej art. 35 ustawy o ewidencji ludności organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zasadniczo rację miał organ odwoławczy, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych istotne dla zastosowania ww. przepisu było ustalenie czy uczestniczka wyprowadziła się dobrowolnie z domu należącego do męża, czy też została do tego przymuszona. Niemniej jednak, zdaniem Sądu, organ odwoławczy w sposób zbyt pochopny uznał, że uczestniczka nie wyprowadziła się dobrowolnie z dotychczasowego miejsca zameldowania, opierając się jedynie na jej oświadczeniach zawartych w odwołaniu i dokumentach dotyczących wniesionego powództwa o ochronę posiadania. W ocenie Sądu, wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być bowiem przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale powinien być oceniany wg kryteriów obiektywnych. Niewątpliwie między małżonkami istnieje konflikt – dowodzą tego trwające postępowania: o rozwód czy też ochronę posiadania. W sprawie zapadł (nieprawomocny) wyrok oddalający powództwo o ochronę posiadania (wyrok z 28 maja 2018 r., [...]), przy czym uzasadnienie tego wyroku potwierdza pośrednio zarzuty skargi, że organ odwoławczy w rzeczywistości w ogóle nie przeprowadził postępowania dowodowego i w konsekwencji dokonał dowolnej oceny zebranych w sprawie dowodów. Skarżący od początku twierdził, że żona faktycznie dobrowolnie wyprowadziła się z domu w styczniu 2017 r. podczas jego nieobecności – okoliczności te miały potwierdzać nagrania z monitoringu i oświadczenia świadka M. S. Dodatkowo skarżący przedstawił szereg orzeczeń sądów powszechnych, mających potwierdzać, że to uczestniczka faktycznie dobrowolnie wyprowadziła się z jego domu. Organ odwoławczy skupił się natomiast jedynie na fakcie wystąpienia przez uczestniczkę z powództwem o ochronę posiadania, przy czym nie zwrócił uwagi, że powództwo to musiało zostać wniesione dopiero w 2018 r. (świadczy o tym sygnatura sprawy) w sytuacji gdy wniosek o wymeldowanie został złożony 25 kwietnia 2017 r. (k. 7 akt administracyjnych), a złożony pierwotnie w 2017 r. wniosek uczestniczki o zobowiązanie skarżącego do opuszczenia mieszkania został oddalony w grudniu 2017 r. (postanowienie Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich [...]). W szczególności więc na uwzględnienie zasługuje w tym kontekście zarzut pełnomocnika skarżącego, że o braku dobrowolności w opuszczeniu lokalu nie może automatycznie przesądzać samo zainicjowanie przez uczestniczkę kolejnego powództwa – tym razem o ochronę posiadania. W ocenie Sądu, skoro organ odwoławczy dokonał diametralnie odmiennej niż organ I instancji, oceny okoliczności faktycznych, to powinien w uzasadnieniu wskazać dlaczego uznał za niewiarygodne dowody przedstawione przez skarżącego na okoliczność dobrowolnego wyprowadzenia się uczestniczki. W tym kontekście Sąd zwraca uwagę na wnikliwą i odwołującą się do doświadczenia życiowego ocenę tych samych okoliczności faktycznych, zawartą w uzasadnieniu wyroku oddalającego powództwo o ochronę posiadania. Wprawdzie wyrok ten zapadł miesiąc później niż została wydana zaskarżona decyzja, ale okoliczność ta nie ma aż tak istotnego znaczenia – skoro po pierwsze decyzja Wojewody w praktyce nie zawiera oceny dowodów przedkładanych przez skarżącego, a po drugie, na co Sąd wskazywał powyżej, powództwo uczestniczki o ochronę posiadania było kolejnym procesem wszczętym po oddaleniu jej wniosku w grudniu 2017 r. przez Sąd Rejonowy. W ocenie Sądu bezzasadne były przy tym argumenty uczestniczki, że rzeczywistym powodem oddalenia pozwu była obawa sądu powszechnego o bezpieczeństwo małżonków. Z uzasadnienia wynika niezbicie, że Sąd Rejonowy po zapoznaniu się z nagraniami z monitoringu z 30 i 31 stycznia 2017 r., uznał że skarżąca zabrała z domu znaczne ilości rzeczy i faktycznie wyprowadziła się, w czym pomagał jej P. S. – biologiczny ojciec, jak sama przyznała na rozprawie 8 listopada 2018 r., najmłodszej córki. W ponownym postępowaniu organ odwoławczy uzupełni materiał dowodowy o wydane w sprawie rozstrzygnięcia sądów powszechnych dotyczące powództwa skarżącej o ochronę posiadania, a także dokona oceny wszystkich zebranych w sprawie dowodów na okoliczność czy uczestniczka faktycznie wyprowadziła się z domu dobrowolnie w styczniu 2017 r. W związku z powyższym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302). Przepis ten stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego koszty postępowania na podstawie art. 200 oraz art. 205 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisy te stanowią, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200). Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zasady ustalania wysokości przysługujących stronie należności dotyczących wydatków na adwokata lub radcę prawnego oraz tryb przyznawania i sposób wypłacania tych należności, określają przepisy odrębne. W oparciu o powyższe Sąd zasądził od organu kwotę (597 zł) stanowiącą należności z tytułu zastępstwa procesowego (480 zł) dla pełnomocnika – adwokata na podstawie §14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm), zwrotu kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) oraz zwrotu uiszczonego wpisu (100 zł).