III SA/Kr 726/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Molczyk Sędziowie NSA Krystyna Kutzner (spr.) WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant Sylwia Piwowarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego skargę oddala. Uzasadnianie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 4 marca 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy znak: [...] z dnia [...] 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej E. D. pomocy finansowej na węgiel . Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym ustalonym przez organy : w dniu 25 listopada 2013 r. skarżąca zwrócił się z wnioskiem o przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego na sfinansowanie zakupu węgla. W związku z tym , że dochód rodziny skarżącej przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania zasiłku celowego o kwotę 335,67 zł , organ rozważył przyznanie skarżącej zasiłku celowego specjalnego, o którym mowa w art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U.2013.182). Po przeprowadzeniu stosownego postępowania i analizie zgromadzonego materiału dowodowego stwierdził, iż sytuacja skarżącej nie mieści się w kategorii szczególnego przypadku, który uzasadniałby przyznanie wnioskowanej pomocy. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca podnosząc swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną oraz zarzuciła brak należytej pomocy ze strony Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, szczegółowo wyjaśniło stan prawny dotyczący zasad przyznawania pomocy społecznej. Odnosząc te zasady do rozpatrywanej sprawy , organ odwoławczy podniósł, że w wyniku przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego ustalono , iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem P. D. Na dochód rodziny skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku składało się świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 620 zł wraz dodatkiem do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 200 zł przyznanym skarżącej w związku z opieką nad synem P. D., renta socjalna w wysokości 610,33 zł miesięcznie oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Dochód rodziny skarżącej wyniósł 1.583,33 zł i przekraczał kryterium dochodowe dla 2 osobowej rodziny określone w art. 8 ust 1 pkt 2 i pkt 3 w wysokości 912 zł. Mając na uwadze znaczne przekroczenie kryterium dochodowego rodziny skarżącej, organ rozważył przyznanie skarżącej zasiłku celowego specjalnego, o którym w mowa w treści art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Wskazany przepis nakłada na organ pomocy społecznej prowadzący postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie świadczenia w postaci zasiłku celowego, obowiązek dokładnego zbadania i ustalenia, czy sytuacja skarżącej może być uznana za "szczególnie uzasadniony przypadek", a tym samym , czy skarżąca spełnia przesłanki przyznania jej świadczenia w postaci zasiłku celowego specjalnego, w przypadku gdy jej dochód przekracza obowiązujące ustawowe kryterium dochodowe. Decyzja o przyznaniu takiego świadczenia jest decyzją uznaniową, bowiem to organ I instancji po szczegółowej analizie sytuacji wnioskodawcy decyduje, czy w konkretnym przypadku przyznanie świadczenia jest zasadne. Na podstawie analizy sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącej , w tym w oparciu o wywiad środowiskowy z dnia 9 grudnia 2013r. , organ stwierdził , iż w rodzinie skarżącej nie występuje szczególna sytuacja przemawiająca za przyznaniem zasiłku celowego specjalnego. Skarżąca w miesiącu październiku otrzymała zasiłek specjalny celowy w kwocie 380 zł na zakup węgla, jednak za powyższą kwotę skarżąca zakupiła drewno (wraz z transportem). Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż zasiłek nie został wykorzystany zgodnie z przeznaczeniem. Ponowne złożenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej na zakup węgla w sytuacji , gdy z akt sprawy wynika , iż skarżąca otrzymywała osobno zasiłku celowe specjalne na zakup drewna opałowego , w ocenie organu , nie uzasadniało przyznanie wnioskowanej pomocy. Odmowa przyznania kolejnego specjalnego zasiłku celowego na zakup węgla uzasadniona była nie tylko jej sytuacją materialną , ale również tym , że skarżąca otrzymuje stałą pomoc od Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w postaci zasiłków celowych specjalnych na pokrycie zakupu leków, opłat za prąd itd. , a ponadto korzysta ze wsparcia w naturze, korzysta także z Banku Żywności działającym przy ww. ośrodku pomocy . W ocenie organu odwoławczego , zaskarżona decyzja organu I instancji została podjęta z uwzględnieniem zasad ogólnych, o których mowa w art. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania administracyjnego, w trakcie którego ustalono sytuację finansową, majątkową i zdrowotną skarżącej. Zdaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie granice uznania administracyjnego nie zostały przekroczone. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżąca nie zgadzając się z jej treścią przedstawiła swoją trudną sytuację finansową i rodzinną . W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012. 270). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, Sąd badał, czy organ administracyjny ustalił stan faktyczny zgodnie z obowiązującymi przepisami, a następnie, czy do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy oraz czy przepisy te prawidłowo zinterpretował. Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej, nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych. Bezspornym również w sprawie jest fakt, iż skarżąca objęta jest opieką Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Poza sporem jest, iż dochód rodziny skarżącej przekracza ustawowe kryterium dochodowe, brak jest zatem przesłanek do przyznania skarżącej zasiłku celowego. Kwestą sporną jest to, czy w sprawie zaistniały przesłanki do przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego; zdaniem skarżącej znajduje się ona w trudnej sytuacji materialnej, a przyznawana jej pomoc jest niewystarczająca, co uzasadniałoby przyznanie jej wnioskowanego zasiłku , natomiast w ocenie organu w związku ze świadczoną skarżącej pomocą , nie może zaspokajać wszystkich potrzeb skarżącej. W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U.2013.182 .), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z artykułem 36 ust. 1 pkt c ustawy, świadczeniami z pomocy społecznej są świadczenia pieniężne: zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy. Artykuł 41 pkt 1 ustawy stanowi, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się , że przytoczony przepis wymaga dla przyznania specjalnego zasiłku wystąpienie "szczególnie uzasadnionego przypadku". Oznacza to , że chodzi w tym przepisie o takie zdarzenia , które mają charakter nadzwyczajny , których nie sposób przewidzieć , ani zapobiec nawet przy dołożeniu najwyższej staranności , a które są najczęściej wynikiem szeregu niefortunnych wypadków. Nie ma wątpliwości co do tego , że zdarzenia te muszą mieć charakter wyjątkowy . Podkreślić należy , że przepis ten znajduje zastosowanie w związku z tą szczególną sytuacją życiową wnioskodawcy , niezależnie od dochodu wnioskodawcy. Za zgodne z prawem należy uznać stanowisko organów orzekających, że decyzje podejmowane przez organ administracji publicznej na podstawie art.41 ustawy o pomocy społecznej zależą od uznania administracyjnego. O tym, że decyzje wydane w oparciu o art. 41 ust. 1 ustawy mają charakter uznaniowy, przesądza użyte w tym przepisie słowo "może". Oznacza, to że nawet przy zaistnieniu przesłanek do otrzymania specjalnego zasiłku celowego nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż samo przyznanie, jak i wysokość przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Organ nie ma obowiązku przyznania wnioskowanego świadczenia i w wysokości zgodnej z oczekiwaniami. Udzielając pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, przy uwzględnieniu potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Rozstrzygnięcie wydawane w ramach tzw. uznania administracyjnego obliguje Sąd do zbadania , czy zakres uznania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie został przez organy przekroczony, a także, czy w sposób należyty uzasadniono orzeczenie o odmowie o przyznania skarżącej zasiłku celowego specjalnego. Podnieść również należy, że uznaniowość nie oznacza dowolności, a organ związany jest przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza - zgodnie z art. 7 k.p.a. - załatwienie sprawy, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Doprecyzowaniem tej zasady jest przepis art. 2 ust. 1 ustawy, zgodnie z którymi pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, oraz art. 3 ust. 4 ustawy stanowiący, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Stosownie do przepisów ustawy o pomocy społecznej, organ przy udzielaniu wnioskowanej pomocy kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej ustawy, dotyczącymi wymogu dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3). W ocenie Sądu , w rozpoznawanej sprawie organy pomocy społecznej prawidłowo przeprowadziły postępowanie i zebrały materiał dowodowy w stopniu uzasadniającym jej rozstrzygnięcie. Ocena tego materiału uzasadniała odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Materiał dowodowy nie potwierdził, aby w sprawie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art.41 ustawy o pomocy społecznej . Z akt sprawy wynika , że organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i ustaliły sytuację rodzinną , zdrowotną i materialną skarżącej. Skarżąca znajduje się pod stałą opieką Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, a Ośrodek przyznając skarżącej pomoc w postaci zasiłków ma na względzie jej trudną sytuację życiową, którą stale monitoruje aktualizując wywiady środowiskowe . W świetle przedstawionych okoliczności znana organom pomocy społecznej sytuacja skarżącej nie jest sytuacją wyjątkową , ani szczególną , uzasadniającą przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Za zdarzenia o charakterze wyjątkowym w rozumieniu art.41 ustawy o pomocy społecznej nie można uznać konieczności zakupu opału , zwłaszcza , że już wcześniej zasiłek taki został przyznany i wykorzystany nie zgodnie z jego przeznaczeniem. Podkreślić należy , że specjalny zasiłek celowy nie może być podstawowym źródłem utrzymania i służyć zaspokojeniu każdej potrzeby życiowej , zwłaszcza , gdy wnioskodawca , tak jak skarżącą , przekracza kryterium dochodowe. Rozpoznając niniejszą sprawę nie można nie uwzględnić okoliczności, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi , których rozdział między potrzebującymi musi uwzględniać potrzeby osób, które nie przekraczają kryterium dochodowego , znajdujące się w trudniejszej sytuacji , niż skarżąca. Reasumując należy stwierdzić , że wydane w sprawie decyzje organów obu instancji są zgodne z prawem . W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały , że w niniejszej sprawie nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek uprawniający skarżącą do otrzymania świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego . Przeprowadzone w sprawie postępowanie było zgodne z zasadami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko . W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie , działając na podstawie art. 151 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , orzekł, jak w sentencji wyroku.