III SA/Kr 727/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Wiesław Kisiel Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Bożenna Blitek (spr.) po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2007 r. sprawy ze skargi B. M. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za zdolnego do czynnej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie organu pierwszej instancji Orzeczeniem z dnia [...] Nr [...] Powiatowa Komisja Lekarska jako organ I instancji – uznała B. M. za zdolnego do służby wojskowej z zaliczeniem do kategorii A. Jako podstawę prawną wskazano art. 26 ust. 1 w związku z art. 30a ust. 1-3 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004r., Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.) i § 8 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa tj. ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Na uzasadnienie podano, że "na podstawie przeprowadzonych badań przedmiotowych z uwzględnieniem wywiadu chorobowego" przyjęto, że "poborowy jest zdrowy, bowiem nie zgłaszał on żadnych dolegliwości jak również nie przedstawił dokumentacji z leczenia". W terminie do odwołania B. M. wniósł o ponowne zbadanie i określenie jego zdolności do czynnej służby wojskowej "ze względu na nie przedłożenie przed Powiatową Komisją Lekarską dokumentacji" z jego dotychczasowego leczenia. Pismo to zostało podpisane przez B. M. i jego matkę M. M. Pismem z dnia 19.04.2007r. Wojewódzka Komisja Lekarska wezwała odwołującego się do osobistego zgłoszenia się na posiedzenie komisji w dniu [...] "celem złożenia wyjaśnień w sprawie i doręczenia dokumentacji z leczenia". W dniu [...] Wojewódzka Komisja Lekarska wystawiła dla B. M. "Kartę skierowania na badania specjalistyczne / obserwację szpitalną" do Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką – Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w celu – wobec mało czytelnego ręcznego pisma – prawdopodobnie badań psychologicznych. Z informacji umieszczonej na tej "Karcie" wynika, że "Karta" dotyczy skierowania na badania specjalistyczne lub skierowania na obserwację szpitalną i Komisja kierująca przez skreślenie jednego z tych dwóch alternatywnych członów winna zdecydować, czy "Karta" dotyczy skierowania na badania specjalistyczne, czy też skierowania na obserwację szpitalną. Jednak Komisja nie skreśliła żadnego z tych dwóch alternatywnych członów. Na odwrocie tej "Karty skierowania" znajduje się "Rozpoznanie lekarskie" pisane ręcznie w tytule "Badanie psychologiczne", z którego wynika m.in., że B. M. w okresie szkolnym miał problemy w nauce i był konsultowany psychologicznie, pochodzi z rodziny dysfunkcyjnej, miał urazy głowy (nie potwierdzony), że w 2006r. miał próbę samobójczą spowodowaną bezradnością wobec problemów rodzinnych powodowanych przez ojca. Nadto stwierdzono m.in., że ma osobowość nieprawidłową, niedojrzałą emocjonalnie z tendencją do kłamstwa i biernoagresywnych postaw, natomiast aktualnie pozostaje "bez symptomów zaburzeń". W wyniku rozpatrzenia tego odwołania Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] Wojewódzka Komisja Lekarska jako organ II instancji – utrzymała zaskarżone orzeczenie w mocy. Jako podstawę prawną wskazano art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 28 ust. 2 w związku z art. 30a cyt. wyżej ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Na uzasadnienie podano, że B. M. zgłosił się na posiedzenie komisji w dniu [...], jednak nie przedstawił żadnej dokumentacji medycznej i został skierowany na konsultację psychologiczną. Opisane wyżej wyniki badań psychologicznych - według twierdzeń organu odwoławczego - dały podstawę zespołowi orzeczniczemu stwierdzenia u niego cech osobowości nieprawidłowej nieznacznego stopnia i przyjęcie kategorii A według § 68 pkt 1 wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz odbywania takiej służby poza granicami państwa stanowiącego załącznik Nr 2 do Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. Z orzeczeniem tym nie zgodził się B. M., który w skardze podniósł, że od szkolnych lat pozostaje w leczeniu z powodu lęku wobec dużej grupy kolegów, którzy znęcali się nad nim, że dzięki pomocy matki uczęszczał 2 lata na praktykę do kucharza pracując 8 godzin dziennie, że dzięki postawie matki nie udała się podjęta przez niego próba samobójcza, że w dalszym ciągu jest nerwowy, wybuchowy i rozkojarzony. Do skargi B. M. dołączył opinię psychologiczną z dnia [...] oraz wyniki badań psychologicznych z daty [...] , które to wyniki według badającego go psychologa klinicznego wskazują m.in. na upośledzenie umysłowe skarżącego w stopniu lekkim i konieczność jego leczenia w Poradni Zdrowia Psychicznego. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz.1270) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do treści art. 7 i 77 § 1 kpa organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga jest uzasadniona. Jak wynika z akt skarżący po zgłoszeniu się w dniu [...] na posiedzenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej został skierowany do psychologa, przy czym z akt nie wynika, jakie względy spowodowały podjęcie przez komisję takiej decyzji. Z zalegającej w aktach administracyjnych na k. 12 "Karty skierowania" nie wynika, na jaki rodzaj badań skarżący został skierowany – czy na badania specjalistyczne, czy też na obserwację szpitalną. Z kolei na odwrocie powołanej wyżej "Karty skierowania" w ramach tzw. "Rozpoznania lekarskiego" badający skarżącego lekarz kliniczny powziął wiadomość o tym, iż skarżący był już konsultowany psychologicznie. Już tylko te okoliczności świadczą – zdaniem Sądu – o tym, że organy administracyjne mając wiedzę o problemach związanych z psychiką poborowego same nie podjęły działań zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego choćby w kwestii ustalenia, gdzie i przez kogo zostały już wydane opinie psychologiczne oraz przez kogo i kiedy skarżący był badany oraz na jakie schorzenia przeprowadzone już badania wskazują. Zebranie pełnego materiału dowodowego było możliwe nie tylko w drodze wezwania samego skarżącego, ale w drodze wysłuchania jego matki podpisanej pod odwołaniem do organu II instancji, czy w drodze ustalenia adresów szkół, do jakich skarżący uczęszczał i zapoznania się z zebrana tam dokumentacją dotyczącą leczenia. Zdaniem Sądu ponowne rozpatrzenie sprawy pozwoli na zebranie pełnego materiału dowodowego na temat stanu zdrowia psychicznego skarżącego i ewentualne ponowne badania specjalistyczne, które w sposób jednoznaczny mogłoby wykluczyć stwierdzone przez psychologa klinicznego upośledzenie umysłowe. Sąd zwraca bowiem uwagę na to, że bez znaczenia jest np. to, iż wyniki badań wskazują na upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim, gdyż zgodnie z Rozdziałem XVI – Stan psychiczny Załącznika Nr 2 do cytowanego wyżej Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. - stanowiącego "Wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa" każde upośledzenie umysłowe (nawet w stopniu lekkim) eliminuje kandydata do odbycia czynnej służby wojskowej. I tak: w "objaśnieniach szczegółowych" do Rozdziału XVI wskazano "Do § 68" m.in. – wykluczenie upośledzenia umysłowego. W tabeli do tego rozdziału w § 71 pkt 2 "upośledzenie umysłowe" wskazano w kolumnie czwartej wykazu stosowanej dla grupy I – m.in. poborowych – kategorię E, która oznacza według art. 30a cytowanej wyżej ustawy z dnia 21 listopada 1961r.: "trwale i całkowicie niezdolny do czynnej służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny". Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę organy winny szczegółowo wyjaśnić przyjęcie stanów chorobowych zawierających pojęcia o charakterze nieostrym jak np. "nieznacznie upośledzające", "znacznie upośledzające rokujące poprawę", "znacznie upośledzające". W obecnej sytuacji dowodowej przy wykluczeniu upośledzenia umysłowego skarżącego należy – zdaniem Sądu - rozważyć także ewentualne wystąpienie "sprawności umysłowej poniżej przeciętnej (niska norma), która zgodnie z § 71 pkt 1 wykazu wskazywałaby na kategorię D – tj. niezdolność do czynnej służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju. Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne naruszyły przepisy wskazanego wyżej prawa materialnego, jak również nie zebrały pełnego materiału dowodowego mogącego stanowić podstawę zaskarżonych orzeczeń, a uznając skargę za uzasadnioną - na mocy tych przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.