III SA/Kr 730/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie : NSA Krystyna Kutzner AWSA Janusz Kasprzycki spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2009 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 maja 2008 r. , Nr : [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego I. skargę oddala II . przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata J. Z. – Kancelaria Adwokacka w K. ul. [...] koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 240 zł ( słownie : dwieście czterdzieści złotych ) , podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności. Decyzją z dnia [...] 2007 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 14, art. 17 ust. 2 pkt 1, art. 41 pkt 1, art. 48 ust. 1, 102, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej), art. 104, art. 107, art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta, przyznał M. P. zasiłek celowy specjalny na zakup żywności w kwocie 110 zł. Decyzji nadał klauzulę natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy ustalił, że M. P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dochód uzyskiwany przez niego nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem organu I instancji zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jednoznacznie wykazuje, że ze względu na trudną sytuację życiową wnioskodawca nie jest w stanie samodzielnie zapewnić sobie żywności. Organ uznał tę sytuację za szczególnie uzasadniającą przyznanie pomocy. Wobec tego orzekł, na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej jak w sentencji. Z decyzją tą nie zgodził się M. P. i wniósł od niej odwołanie. Podniósł w nim, że przyznana mu kwota jest nieadekwatna do faktycznych kosztów, jakie ponosi za zakup podstawowej żywności. Dodał, że żywność, którą kupuje w ostatnim czasie znacznie zdrożała. Opisał także swoją trudną sytuację zdrowotną i finansową. Wniósł o utrzymanie w mocy decyzji w części przyznającej mu zasiłek i o jej zmianę poprzez podwyższenie kwoty zasiłku do 290 zł miesięcznie. Decyzją z dnia 20 maja 2008 r., sygn. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 8 i 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej oraz 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że podstawową zasadę udzielania pomocy społecznej formułuje art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem prawo do świadczeń przysługuje osobie, której dochód nie przekracza na osobę samotnie gospodarującą kwoty 477 zł przy zaistnieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2 – 15 ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, według którego w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, który nie podlega zwrotowi. Kolegium podniosło że w niniejszej sprawie organ I instancji stanął na stanowisku, że sytuacja w jakiej znalazła się strona uzasadnia przyznanie jej pomocy na zakup żywności. Odnosząc się do wysokości przyznanego świadczenia organ odwoławczy podkreślił, że przy orzekaniu organ I instancji musi wyważyć proporcje przyznawanej pomocy i wziąć pod uwagę nie tylko potrzeby odwołującego się, ale także potrzeby innych osób korzystających z pomocy społecznej jak i ograniczone możliwości finansowe ośrodka. Organ odwoławczy podniósł, że w dniu 3 grudnia 2007 r organ udzielił odwołującemu pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego w kwocie 110 zł na zakup żywności, 80 zł na zakup leków, 50 zł na uregulowanie opłat za gaz. Łącznie przyznał mu więc kwotę 240 zł. Kolegium zwróciło uwagę, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego oraz o jego wysokości jest decyzją podejmowaną w granicach uznania administracyjnego, W tego typu sprawach organy odwoławcze badają jedynie, czy w trakcie prowadzonego postępowania nie zostały złamane przepisy prawa oraz granice uznania. Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie zostały przekroczone granice uznania. Decyzja organu I instancji została podjęta po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania administracyjnego, w trakcie którego ustalono sytuację życiową ubiegającego się o pomoc. Decyzja ta jest korzystna dla strony. Wobec tego Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wniósł M. P. Nie zgodził się ze stanowiskiem zaprezentowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz przez organy, że pomoc społeczna nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu. Zarzucił organowi odwoławczemu, że ten wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 77 § 1 k.p.a. nie wyjaśnił jakie znaczenie dla bieżącego jego funkcjonowania ma rozpatrzenie i uwzględnienie jego wniosków o przyznanie mu pomocy w postaci zasiłków. Podniósł, że koszty jego wyżywienia wynoszą 300 zł miesięcznie. Z powodu przewlekłego schorzenia organizm jego jest wyczerpany i wymaga ściśle określonej diety. Wniósł zatem o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji w całości jako krzywdzącej i niesprawiedliwej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Nie ulega żadnym wątpliwościom, że w świetle regulacji ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne, w tym zasiłek celowy (art. 39 ustawy o pomocy społecznej), wymagają spełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ administracji rozpatrujący zatem sprawę o przyznanie zasiłku celowego, w sytuacji, gdy dochód osoby czy rodziny przekracza ustawowe kryterium, powinien rozważyć, czy w okolicznościach sprawy nie może przyznać pomocy społecznej w oparciu o art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 41 ustawy o pomocy społecznej, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi, zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. W przedmiotowej sprawie organy pomocy społecznej obu instancji rozpatrzyły sytuację M. P. w oparciu o art. 41 ustawy o pomocy społecznej uznając, że na jego podstawie może być przyznany skarżącemu zasiłek celowy specjalny z przeznaczeniem na zakup żywności. Skoro organy zbadały przesłanki do zastosowania art. 41 ustawy o pomocy społecznej, to w tym zakresie nie można postawić im zarzutu naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a.) z powodu tego, że kwestii tej nie rozważały. Za wystarczające uznać należy argumenty organu odwoławczego, że wpływ na wysokość przyznanego zasiłku celowego specjalnego miały nie tylko treść norm wskazujących zadania, cele i kryteria działania organów pomocy społecznej, z których wynika, że świadczenia tego rodzaju mają stanowić pomoc dla danej osoby w ponoszeniu niezbędnych ciężarów, nie zaś doprowadzić do całkowitego przejęcia ich ponoszenia przez system pomocy społecznej, ale także zasób środków przeznaczonych na te cele i obowiązek gospodarowania nimi w taki sposób, aby organy były w stanie pomóc wszystkim potrzebującym, zwłaszcza tym, którym z uwagi na kryterium dochodowe udzielenie pomocy jest obligatoryjne. Zgadzając się co do zasady, że tego rodzaju okoliczności należy uwzględniać w procesie decyzyjnym dotyczącym ustalenia wysokości przyznania określonego świadczenia pieniężnego, podnieść należy, że Sąd w rozpatrywanej sprawie musiał pozostawić w obrocie prawnym wydane w przedmiotowej sprawie decyzje administracyjne. W ocenie Sądu nie doszło bowiem do przekroczenia ram uznania administracyjnego w tym zakresie. Wskutek zaskarżenia przez M. P. korzystnej dla siebie decyzji przyznającej mu świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego specjalnego na zakup żywności w wysokości 110 zł doszło do zawężenia orzekania przez Sąd w tej sprawie. Sąd nie stwierdził naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności kontrolowanych aktów administracyjnych. Uchylenie natomiast przez Sąd korzystnej dla skarżącego decyzji spowodowałoby pogorszenie jego sytuacji. Do tego Sąd swoim orzeczeniem nie może jednak doprowadzić. Wyszedłby wówczas poza granicę wprowadzoną wiążącym go zakazem reformationis in peius (zakaz orzekania na niekorzyść), o którym mowa jest w art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). Wobec tego wynikiem zaskarżenia przez M. P. decyzji w niniejszej sprawie może być jedynie pozostawienie ich w mocy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) skargę oddalił. O zwrocie kosztów z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono w oparciu o art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.).