III SA/Kr 731/18

Kraków, dnia 2 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Bociąga po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. G. i J. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 18 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów postanawia: 1/ zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2/ ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka W dniu 23 lipca 2018 r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 18 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia pełnomocnika. Skarżąca wskazała, iż jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej gdyż jej dochód pochodzi tylko ze świadczeń emerytalnych, obydwoje z mężem są osobami schorowanymi, z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, małżonek wnioskodawczyni cierpi na chorobę nowotworową. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, synem i jego trójką dzieci . Rodzina utrzymuje się z dochodów otrzymywanych przez wnioskodawczynię oraz jej męża z tytułu emerytur oraz dochodu syna. Łącznie zatem dochody 6 osobowej rodziny wynoszą około 3 000 zł, co daje w przeliczeniu na osobę kwotę 500 zł. Skarżąca wskazuje, iż rodzina ponosi koszty gazu, prądu, śmieci, ubezpieczenia, leków, zakupu węgla na opał. Wszelkie oświadczenia skarżąca popiera szeregiem dokumentów, faktur za leki, zaświadczeń lekarskich, zaświadczeń o hospitalizacji, o znacznym stopniu niepełnosprawności, fakturami za media, decyzjami podatkowymi, zaświadczeniem o zleceniu na transport sanitarny, potwierdzeniem posiadania samochodu, ciągnika. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada dom o pow. 110 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 4,68 ha oraz las 0,51 ha. Wszystkie nieruchomości leżą odłogiem. Wnioskodawczyni nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Wykazuje ciągnik Ursus oraz samochód syna z 1997 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wskazać należy, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 P.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, skarżąca wykazała skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość stałych miesięcznych dochodów rodziny w przeliczeniu na 6 osób, wykazane obciążenia budżetu domowego, schorzenia, małoletni, nie posiadający własnego dochodu w rodzinie - w kontekście wymaganych kosztów sądowych - nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia tychże kosztów uznano za uzasadnione. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata, Sąd stwierdza, iż strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie, w aktualnej sytuacji materialno – rodzinnej ponieść również kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego. Dochód rodziny w przeliczeniu na sześć osób wynosi ok 500 zł. Wnioskodawczyni oraz jej mąż są osobami ciężko chorymi, ze stwierdzoną niepełnosprawnością, cierpiącymi na nowotwór. W związku z tym, mając tak niskie miesięczne dochody przy obciążeniu kosztami utrzymania i leczenia, skarżąca nie jest aktualnie w stanie poczynić oszczędności w celu wygenerowania stosownej kwoty koniecznej dla opłacenia pełnomocnika z wyboru. Dochody osiągane przez rodzinę wnioskodawczyni są na tyle niskie, iż przy równoczesnym ponoszeniu kosztów utrzymania, nie jest ona w stanie poczynić oszczędności pozwalających na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Podkreślić należy, że przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać pomoc prawną z urzędu, czy też nie, bierze się pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne i sytuację materialną wnioskodawców, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, to sytuacja rodzinno – bytowa strony uzasadnia przyznanie jej pomocy również w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca do takich osób należy. Dlatego przyznanie jej prawa pomocy w zakresie pełnym obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie dla niej adwokata należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 4 P.p.s.a.