III SA/Kr 734/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2015r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia J. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2015r., sygn. akt III SA/Kr 734/14 o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. O. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 3 marca 2014r. nr [ ] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: 1. uchylić postanowienie z dnia 16 stycznia 2015r., sygn. akt III SA/Kr 734/14, 2. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W dniu 7 sierpnia 2014r. (data prezentaty Sądu) J. O. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką. W skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie o powierzchni 49 m2. Skarżący nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Na dochód rodziny skarżącego składa się jedynie renta jego matki. Pismem z dnia 30 grudnia 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał J. O. o udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem, poprzez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur za ostatni okres rozliczeniowy, wyjaśnienie, czy jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, a jeżeli tak to o przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu mu statusu osoby bezrobotnej, i czy pobiera zasiłek dla bezrobotnych, udokumentowanie miesięcznego dochodu matki – I. O., na utrzymaniu której pozostaje, wyjaśnienie, czy korzysta z pomocy opieki społecznej, a jeżeli tak to o nadesłanie stosownych decyzji, wyjaśnienie, czy otrzymuje inną pomoc finansową niż pochodzącą ze środków pomocy społecznej, a jeżeli tak to w jakiej formie i w jakiej wysokości, podanie, czy uzyskuje dochód z prac dorywczych lub zleconych, a jeśli tak to w jakiej wysokości – w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi w dniu 8 stycznia 2015r. (data stempla pocztowego) skarżący nadesłał: decyzję Prezydenta Miasta z dnia [.....] 2013r. o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 8 kwietnia 2013r., zaświadczenie z [....] Urzędu Pracy , że jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [....] 2014r. ustalającą wysokość zwaloryzowanej renty I. O. na kwotę 2280,81 zł (kwota do wypłaty – 2095,30 zł) wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie 206,76 zł, orzeczenie z dnia 2 stycznia 2014r. o zaliczeniu skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności na stałe, zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 30 sierpnia 2013r. oraz zaświadczenie z dnia 11 lutego 2014r., że skarżący nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Ponadto skarżący nadesłał rachunki i faktury: za czynsz i media (348,83 zł), powiadomienie z dnia 5 stycznia 2015r. o zmianie z dniem 1 stycznia 2015r. opłat za mieszkanie na kwotę 350,78 zł oraz zaliczki na poczet kosztów przyszłych remontów na kwotę 73,82 zł, za telefon (71,39 zł), gaz (69,40 zł), prąd (grudzień 2014r. – 48,28 zł, a w kolejnych miesiącach 2015r. – 78,78 zł). Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2015r., sygn. akt III SA/Kr 734/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Sąd stwierdził, że skarżący wraz z matką dysponują stałym miesięcznym dochodem w wysokości ok. 2300 zł, na który składa się renta matki skarżącego wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym. Z kolei wydatki skarżącego zamykają się w kwocie ok. 640 zł. Sąd uznał zatem, że przyznanie skarżącemu prawa pomocy w sytuacji, gdy dysponuje on środkami pieniężnymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych i wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika nie jest uzasadnione. Pismem z dnia 3 marca 2015r. J. O. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 16 stycznia 2015r. Skarżący wskazał, że ustalając wysokość jego wydatków Sąd wziął jedynie pod uwagę jego miesięczne opłaty za mieszkanie. Nie wziął natomiast pod uwagę, że z uwagi na wiek i choroby skarżący wraz z matką muszą stosować odpowiednią dietę, co wiąże się z kosztami ok. 300 zł tygodniowo. Dodatkowo miesięcznie skarżący wraz z matką wydają ok. 300 zł na leki. Dodatkowo ponoszą też koszty dojazdów do przychodni lekarskich. W związku z powyższym skarżący uważa, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania ani wynagrodzenia dla pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej jako p.p.s.a.), jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. J. O. wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2015r. o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Po zapoznaniu się z jego treścią oraz z podniesionymi w nim zarzutami Sąd uznał, iż zażalenie jest oczywiście uzasadnione, a w związku z tym uchylił zaskarżone postanowienie i rozpatrzył wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności: "Art. 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. § 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 4. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej." "Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny." Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy. Skarżący jest osobą niepełnosprawną i bezrobotną. Skarżący wraz z matką dysponują stałym miesięcznym dochodem w wysokości ok. 2300 zł, na który składa się renta matki skarżącego wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym. Z kolei na wydatki skarżącego składają się: opłaty za czynsz i media zamykające się w kwocie ok. 640 zł, wydatki na jedzenie ok. 1200 zł oraz wydatki na leki ok. 300 zł. Ponoszone więc przez skarżącego wydatki niemal w całości wyczerpują jego dochody. Należy zatem uznać, że skarżący wykazał w sposób przekonywujący, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż z przedłożonych przez niego informacji wynika, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 195 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a – orzekł jak w sentencji.