III SA/Kr 739/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Barbara Pasternak NSA Grażyna Danielec (spr.) Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2011 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w formie posiłku skargę oddala Decyzją z dnia [...] 2011 r. znak sprawy [...] Prezydent Miasta na podstawie: - art. 104, art. 107, art. 108 i art. 163 kodeksu postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.); - art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 14, art.17 ust. 1 pkt 3, art. 48 ust. 1 i 4, art. 102, art. 104, art.106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj.: Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728); - art. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. z 2005 r. Nr 267, poz. 2259 ze zm.); - uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia 12 kwietnia 2006 r. w sprawie zasad ponoszenia odpłatności za świadczenia w postaci posiłków; - § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950); postanowił zmienić decyzję z dnia [...] 2010 znak [...] w ten sposób, że od dnia 1 kwietnia 2011 r. świadczenie w formie posiłku w Barze Mlecznym "A" przyznane skarżącemu - P. G. nie przysługuje. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że decyzją z dnia [...] 2010 r. znak: [...] Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej przyznał skarżącemu świadczenie w postaci gorącego posiłku od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 30 czerwca 2011 r., realizowanego w Barze Mlecznym A. Za w/w świadczenie ponosił skarżący odpłatność w wysokości 25 % kosztu posiłku, tj. 1,25 zł za jeden posiłek. Na podstawie zebranej dokumentacji dotyczącej sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącego organ ustalił, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dochód jego w miesiącu marcu 2011 r. wyniósł 976,73 zł. Organ podniósł, iż zgodnie z ustawą o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" oraz Uchwałą Rady Miasta nr [...] z dnia 12 kwietnia 2006 r. w sprawie zasad ponoszenia odpłatności za świadczenia w postaci posiłków, powyższa pomoc przysługuje rodzinom i osobom których dochód przekracza 150 %, a jednocześnie nie przekracza 200% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Kryterium kwalifikujące skarżącego do udzielenia pomocy w formie gorącego posiłku w barze z odpłatnością to kwota 715,50 zł, a 200% tego kryterium stanowi kwota 954 zł. Organ podniósł, iż dochód skarżącego w wysokości 976,73 zł jest wyższy od 200% kryterium dochodowego. Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący, który podniósł, iż decyzja jest dla niego krzywdząca, gdyż wydatki skarżącego przekroczyły jego dochód i musi on głodować. Skarżący wniósł o przywrócenie mu posiłków. Decyzją z dnia 11 maja 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie: - art. 8, 48 ustawy o pomocy społecznej; - art.2 i art. 5 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" ; - uchwały Nr [...] rady Miasta w sprawie zasad ponoszenia odpłatności za świadczenia w postaci posiłków; - art. 138 § 1 pkt. 1 k. p. a; utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, iż skarżący samotnie prowadzący gospodarstwo domowe, osiąga dochód w wysokości 976,73 zł. Wobec faktu, że kryterium dochodowe dla osoby gospodarującej samotnie wynosi 477 zł, dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe uprawniające go do otrzymał świadczenie w postaci gorącego posiłku. Organ ustalił, że dochód skarżącego wzrósł i obecnie przekroczył 200% kryterium dochodowego. Organ odwoławczy wskazał, iż przepis art. 5 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" stanowi, że pomoc w zakresie dożywiania, może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt. 1 ustawy, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Wobec powyższego tego rodzaju pomoc skarżącemu nie przysługuje. Fakt, że decyzja ta nie jest korzystna dla niego nie budzi wątpliwości. Organ stwierdził jednak, iż jak stanowi przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11,12 i 107 ust.5. (...). W niniejszej sprawie zmieniono wcześniej wydaną decyzję z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej skarżącego. Organ wyjaśnił, iż dochód skarżącego przekracza 150% kryterium dochodowego. Obecnie przekracza także 200% kryterium, jakie przewiduje uchwała Nr [...] Rady Miasta z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zasad ponoszenia odpłatności za świadczenia w postaci posiłków. Organ odwoławczy podkreślił, iż organ I instancji uwzględniając trudną sytuację skarżącego kolejnymi decyzjami wydanymi dnia [...] 2011 r., przyznał mu zasiłki celowe specjalne, przeznaczone na zakup gorącego posiłku w barze mlecznym, kolejno w miesiącach kwiecień, maj i czerwiec. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję złożył skarżący, zarzucając nieprawidłowości w pracy pracowników MOPS oraz wyrażając niezadowolenie z treści zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz.1270). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, Sąd badał, czy organ administracyjny ustalił stan faktyczny zgodnie z obowiązującymi przepisami, a następnie, czy do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy oraz czy przepisy te prawidłowo zinterpretował. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że skarżący jest w trudnej sytuacji materialnej i w związku z tym znajduje się pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej. Bezspornym również w sprawie jest fakt, iż skarżącemu dokonano waloryzacji świadczeń z ZUS od dnia 1 marca 2011 r. i że jego dochód wzrósł z 949,21 zł do 976,73 zł miesięcznie. Kwestią sporną jest czy zasiłek celowy w formie posiłków w barze mlecznym od dnia 1 kwietnia 2011 r. skarżącemu przysługuje czy też nie, gdyż przekroczone zostało kryterium dochodowe uprawniające skarżącego do otrzymania takiej pomocy. W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tj.: Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. z 2005 r. Nr 267, poz. 2259 ze zm.), uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia 12 kwietnia 2006 r. w sprawie zasad ponoszenia odpłatności za świadczenia w postaci posiłków, oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z dnia 13 sierpnia 2009 r.). Organ wydając decyzję związany jest ponadto przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Działanie organu zgodnie z art. 7 k.p.a. oznacza - załatwienie sprawy, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Doprecyzowaniem tej zasady jest przepis art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którymi pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, oraz art. 3 ust. 4 ustawy stanowiący, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Podnieść należy, że stosownie do przepisów ustawy o pomocy społecznej, organ przy udzielaniu wnioskowanej pomocy kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej ustawy, dotyczącymi wymogu dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3). Zabezpieczeniem realizacji opisanych powyższych zasad jest szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., ustanawiające dla organów administracji publicznej obowiązek zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego oraz właściwej jego oceny. Zgodnie z artykułem 36 ust. 2 pkt j ustawy o pomocy społecznej, świadczeniami z pomocy społecznej są świadczenia niepieniężne - posiłek. Artykuł 48 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, iż osoba lub rodzina ma prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona. Ustęp 4 powyższego przepisu określa, iż pomoc doraźna lub okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Zasadę udzielania pomocy społecznej dla osób samotnie gospodarujących, formułuje art. 8 ust 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym artykułem prawo do świadczeń przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza "kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej" oraz przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt. 2-15 ustawy o pomocy społecznej. Okolicznościami tymi są między innymi ubóstwo, bezrobocie, bezdomność, długotrwała choroba, bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego. Zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" celem programu jest: m.in. poprawa poziomu życia osób i rodzin o niskich dochodach. Artykuł 5 ust. 1 tej ustawy określa, że pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Rada gminy może podjąć uchwałę o podwyższeniu kryterium dochodowego, o którym mowa w ust. 1 (ust. 2). Uchwałą Rady Miasta nr [...] z dnia 12 kwietnia 2006 r. w sprawie zasad ponoszenia odpłatności za świadczenia w postaci posiłków, pomoc w formie posiłków przysługuje rodzinom i osobom, których dochód przekracza 150 % a jednocześnie nie przekracza 200 % kryterium dochodowego, o którym mowa w art.8 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Podstawę obliczenia kwoty uprawniającej do powyższego świadczenia stanowi § 1 ust. 1 pkt a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, zgodnie z którym kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł. Tak więc 200 % tej kwoty to kwota 954 zł. Dochód skarżącego w miesiącu marcu 2011 r. wyniósł w związku z rewaloryzacją świadczeń z ZUS 976,73 zł, a zatem dochód ten jest wyższy od 200% kryterium. Reasumując należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, w tym dochód skarżącego, oraz dokonały prawidłowej oceny prawnej obowiązujących przepisów i stwierdziły, iż świadczenie w formie posiłku od dnia 1 kwietnia 2011 r. jest świadczeniem dla skarżącego nienależnym. W tej sytuacji skarga nie mogła zostać uwzględniona. Należy zauważyć, że obowiązkiem organów pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób podopiecznych, co organ czyni. Jak wynika z akt sprawy, skarżący znajduje się pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej, a Ośrodek przyznając skarżącemu pomoc ma na względzie jego trudną sytuację życiową. Świadczą o tym decyzje z dnia [...] 2011 r. przyznające skarżącemu zasiłki celowe specjalne na zakup jednego gorącego posiłku dziennie w miesiącu kwietniu 2011 r. (w kwocie 150 zł) w maju 2011 r. (w kwocie 155 zł) w czerwcu 2011 r. (w kwocie 150 zł). Na marginesie Sąd pragnie zauważyć, iż z organ I instancji jako podstawę prawną wydanej decyzji wskazał § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z dnia 27 lipca 2006 r.) podczas gdy rozporządzenie to straciło swą moc w związku z wejściem w życie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z dnia 13 sierpnia 2009 r.). Uchybienie to nie zostało dostrzeżone przez organ II instancji. Jednakże Sąd zauważa, iż powyższe uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, ustalone zarówno przez Rozporządzenie z 2006 r. jak i Rozporządzenie z 2009 r. wynosi 477 zł. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.