III SA/Kr 748/24

 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 8 lutego 2024 r. znak SKO.UP/4121/164/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z 8 lutego 2024 r., znak SKO.UP/4121/164/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy postanowienia Starosty Krakowskiego z 25 maja 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skierowania A. K. na badania lekarskie w celu ustalenia braku lub istnienia przeciwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 61 a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a."). Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. 27 lutego 2023 r. A. K.1 (dalej: "skarżący") złożył do Starosty Powiatowego w Krakowie wniosek o skierowanie matki A. K. na badania lekarskie z zakresu zdolności do kierowania pojazdami. Wskazał, że stan zdrowia matki uniemożliwia jej prowadzenie pojazdów. Pismem z 8 marca 2023 r. Starosta Powiatowy wezwał matkę skarżącego do złożenia wyjaśnień. Pismem z 25 kwietnia 2023 r. matka skarżącego wskazała, że syn składa na nią donosy nie z powodu troski, ale złośliwości. Pokreśliła, że kilka miesięcy temu została poddana badaniom lekarskim dotyczącym wątpliwości w zakresie stanu zdrowia. Musiała przy tym ponieść wysokie koszty. Pismem z dnia 28 marca 2023 r. Starosta Krakowski zwrócił się do Komendanta Komisariatu Policji w Krzeszowicach z prośbą o udzielnie informacji na temat dowodów wskazujących na konieczność przeprowadzenia u matki skarżącego badań lekarskich w celu oceny stanu zdrowia kierowcy i istnienia ewentualnych przeciwskazań w zakresie prowadzenia pojazdów. Pismem z 27 kwietnia 2023 r. Komendant Policji w Krzeszowicach wskazał, że nie jest w posiadaniu informacji na temat okoliczności uzasadniających skierowanie matki skarżącego na badania lekarskie w celu sprawdzenia braku lub istnienia przeciwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Postanowieniem z 25 maja 2023 r. Starosta Krakowski odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie skierowania matki skarżącego na badania lekarskie dla ustalenia braku lub istnienia przeciwskazań do prowadzenia pojazdów mechanicznych. W uzasadnieniu Starosta Krakowski wskazał, że podjął czynności zmierzające do rozwiązania sprawy. Ustalił, że skarżący nie jest stroną postępowania, a przysługuje mu jedynie interes faktyczny, nie prawny w rozwiązaniu sprawy. Organ nadmienił, że skierowanie kierowcy na badania lekarskie powinno być poprzedzone uzyskaniem przez organ dowodów, które uwiarygodniają, że stan zdrowia kierowcy wymaga ich przeprowadzenia. W zażaleniu na postanowienie skarżący wskazał, że bez wątpienia jest stroną postępowania, ponieważ jest synem A. K., obawia się o jej zdrowie, a nie zgłaszając faktu zaistnienia okoliczności związanych z koniecznością skierowania matki na badania lekarskie naraża się na odpowiedzialność karną. Postanowieniem z 8 lutego 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy postanowienie Starosty Krakowskiego. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 28 k.p.a. oraz art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami skarżący nie jest stroną postępowania o skierowanie na badania lekarskie, a jest nią wyłącznie kierowca lub osoba posiadająca uprawnienia do kierowania tramwajem. Kolegium poniosło, że Starosta Krakowski ma uprawnienie do wszczęcia postępowania z urzędu w sytuacji, gdy uzna, że istnieją okoliczności uzasadniające skierowanie matki skarżącego na badania lekarskie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący podniósł, że wielokrotnie zgłaszał Staroście Krakowskiemu, że matka nie powinna prowadzić pojazdów mechanicznych z uwagi na swój stan zdrowia. Skarżący wniósł 0 zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Pismem z 9 września 2024 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu jawnym. Podkreślił, że matka skarżącego ogromnie przeżyła śmierć syna i nie nadaje się do jazdy samochodem. Skarżący podkreślił, że matka ma 84 lata, a dziesięć lat temu zrezygnowała z jazdy traktorem. Całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego przemawia za rozpoznaniem sprawy na posiedzeniu jawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sąd wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną, ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że jest ono zgodne z prawem, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie. Podkreślić, że instytucja odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego powinna być interpretowana w sposób ścisły, a zatem niedopuszczalna jest' rozszerzająca wykładnia art. 61a k.p.a. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny, postępowanie jurysdykcyjne nie może być wszczęte, gdy z żądaniem jego wszczęcia nie wystąpiła strona lub inny podmiot upoważniony do tego na mocy ustawy, ale także wtedy, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo zapadło w niej rozstrzygnięcie (por. M. Romańska, [w:] H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, WKP 2019). Podkreślić należy, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (tak słusznie NSA w wyroku z dnia 3 grudnia 2021 r., III OSK 497/21, CBOSA). W innych przypadkach, tylko w toku wszczętego postępowania można dokonać niezbędnych ocen co do przesłanek jego prowadzenia (wyrok WSA w Warszawie z 5.02.2013 r., VII SA/Wa 1163/12, wyrok WSA w Szczecinie z 17.01.2013 r., II SA/Sz 1193/12). Zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1210) starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na: 1) kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji; 2) badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. Zgodnie z art. 99 ust. 2 u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną, o której mowa w ust. 1: 1) z urzędu - na podstawie: a) informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych - w zakresie, o którym mowa w ust. 1, b) zawiadomienia właściwych organów orzekających o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2; 2) na wniosek organu kontroli ruchu drogowego lub dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1. Wskazać należy, że skarżący - będący synem osoby, która miałaby zostać poddana badaniom, nie jest legitymowany do zainicjowania postępowania w sprawie skierowania matki na badania lekarskie, nie jest również stroną postępowania, ponieważ nie dotyczy ono jego interesu prawnego. W rezultacie, organ bez dokonywania głębszej analizy mógł stwierdzić, że wniosek o wszczęcie postępowania nie pochodzi od strony, a w konsekwencji wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Podnieść równocześnie należy, że Starosta Krakowski rozważył, czy w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające wszczęcie postępowania z urzędu, zwracając się do Komendanta Policji w Krzeszowicach z wnioskiem o udzielenie informacji w przedmiocie istnienia okoliczności uzasadniających skierowanie matki skarżącego na badania lekarskie. Zgodnie z art. 119 pkt p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o przeprowadzenie rozprawy i rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym. Należy podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest naruszeniem art. 119 pkt 3 p.p.s.a. skierowanie sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w sytuacji, gdy strona uważa, że sprawę należy rozpoznać na rozprawie. Rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. okolicznościach nie jest uzależnione od woli skarżącego. Nawet więc złożenie przez skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (por. wyrok NSA z 7 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 387/21). Sąd nie orzekł w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu, ponieważ pełnomocnik nie złożył wniosku o przyznanie mu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu, ani nie złożył oświadczenia, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części (§ 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, Dz. U. z 2024 r., poz. 763). Pełnomocnik skarżącego został zawiadomiony pismem z dnia 10 września 2024 r. o posiedzeniu niejawnym w dniu 24 października 2024 r. Do dnia posiedzenia niejawnego, tj. do 24 października 2024 r. do Sądu nie wpłynęło żadne pismo pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 210 § 1 p.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie. Zgodnie natomiast z § 2 przepis § 1 nie ma zastosowania w przypadku orzekania na posiedzeniu niejawnym, gdy strona nie jest reprezentowana przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego. W takim przypadku o kosztach należnych stronie sąd orzeka z urzędu. Mając na względzie powyższe Sąd nie miał podstaw do orzekania o kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, ponieważ w sprawie brak było wniosku pełnomocnika w tym przedmiocie. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.