III SA/Kr 754/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 16 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Wojewody z dnia 21 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia jednorazowo przyznanych środków na podjecie działalności gospodarczej z Funduszu Pracy postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 78 m2, nieruchomość rolna opisana jako "droga" o powierzchni 175 m2, budynki gospodarcze. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 1287,56 zł wyjaśniając, że składa się na to 743,31 zł przyznanego mu świadczenia rehabilitacyjnego i 544,25 zł renty żony. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że osiągany dochód nie zabezpiecza środków utrzymania i koniecznego leczenia oraz opłaty mediów – gaz, prąd, wywóz nieczystości i podatku. Na podstawie pomocniczych akt administracyjnych okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, że skarżący boryka się z egzekucjami komorniczymi (k. 284,283). Posiada kilkunastotysięczne zadłużenie, które zobowiązał się spłacać w ratach po 141 zł (k. 312 i n.). Koszt energii należy szacować na około 170 zł (k. 306) , wywozu nieczystości na ok. 90 zł (k. 305), gazu na ok. 121 zł, wykupu lekarstwa na ok. 170 zł (302-303). Renta małżonki skarżącego obciążona jest zajęciami komorniczymi i do wypłaty otrzymuje ona 329 zł (k. 306; 298). W rodzinie występują problemy zdrowotne (k. 297-292). Małżonka skarżącego jest osobą częściowo niezdolną do pracy (k. 299). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. b) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest odmowa umorzenia jednorazowo przyznanych skarżącemu środków na podjęcie działalności gospodarczej z funduszu pracy. Opierając się na wynikach wykładni systemowej i celowościowej należy przyjąć, że w niniejszej sprawie strona korzysta ze zwolnienia przedmiotowego. Przemawiają za tym następujące argumenty. Po pierwsze organy obu instancji w podstawie prawnej swych decyzji powoływały się na art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy znajdujący się w jej rozdziale 15 zatytułowanym "Świadczenia dla bezrobotnych". Po drugie refleksem przewidzianej w art. 46 ust. 1 pkt. 2 cytowanej ustawy możliwości przyznania przez Starostę bezrobotnemu jednorazowo środków na podjecie działalności gospodarczej jest uprawnienie bezrobotnego o podjecie starań w tym kierunku. Po trzecie sprawę niniejszą opatrzono symbolem "6336" (zarządzenie z dnia 20 lipca 2009) uznając, że odpowiada ona sprawom "pożyczek na sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie dodatkowych miejsc pracy oraz podjęcia działalności gospodarczej’ i mieści się w kategorii spraw zatrudnienia i bezrobocia. To wszystko prowadzi do wniosku, że sprawa "odmowy umorzenia jednorazowo przyznanych środków z Funduszu Pracy" dotyczy innych uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej bo zgodnie z regułami języka polskiego wyrażenie "dotyczyć" oznacza "odnosić się do kogoś lub do czegoś". W konsekwencji zaś uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jego wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne". Owa "dokładność" stopniowana jest z kolei przeświadczeniem czy to sądu czy to referendarza, że strona okoliczności te wykazała to znaczy przedstawiła je w sposób przekonywujący. Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, iż przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja prawna opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się co do tego, że stać ją będzie na uiszczenie wymaganych kosztów oraz nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości względnie tyczą one nieistotnych składników stanu majątkowego strony to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony do składania dodatkowych oświadczeń lub przedkładania dokumentów źródłowych (arg. ex art. 255 ppsa). Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony najzwyczajniej albo nie będzie stać na pokrycie wymaganych opłat (art. 246 § pkt. 1 ppsa) albo odbędzie się to kosztem istotnego uszczuplenia jej majątku (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa) to może wydać rozstrzygniecie w przedmiocie zwolnienia bez konieczności dalszych wezwań. W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione informacjami dostępnymi na zasadzie notorii urzędowej jest wystarczające do oceny aktualnej sytuacji skarżącego i jego możliwości płatniczych. Te nie są specjalne jeśli się zważy na realne dochody gospodarstwa domowego skarżącego, wysokość bieżących wydatków, posiadane zadłużenie i powiązane z tym perturbacje. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że skromnymi środkami jakie pozostają skarżącemu do rozporządzenia może opędzić najbardziej podstawowe potrzeby życia codziennego. Dostrzeżone problemy zdrowotne skarżącego i małżonki siłą faktu ograniczają sferę ich aktywności. Biorąc to wszystko pod uwagę udzielono skarżącemu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jej rzecz radcę prawnego, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.