III SA/Kr 762/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Tadeusz Wołek Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 18 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala. wyroku WSA w Krakowie z dnia 2 grudnia 2010r. Decyzją z dnia 18 maja 2010r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2010r. Nr [...], znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u J. J. choroby zawodowej zespołu wibracyjnego – wymienionej w poz. 22 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869). Decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego została wydana w następującym stanie faktycznym. J. J. zatrudniony był w następujących zakładach pracy: • Przedsiębiorstwo [...] A w K. – od 10.08.1988r. do 31.08.1991r. – jako ślusarz remontowy (zakład zlikwidowany), przy czym w okresie od 26.04.1989r. do 04.12.1990r. był oddelegowany do odbycia służby wojskowej, • Przedsiębiorstwo [...] "B" Sp. z o.o. w K. – od 04.09.1991r. do 30.06.1993r. jako tokarz (zakład zlikwidowany), • Biuro Usług [...] Spółdzielnia Pracy "C" w K – od 01.07.1994r. do 30.11.1994r. jako pracownik wysokościowy (zakład zlikwidowany), • D Sp. z o.o. w A – od 04.01.1999r. do 05.02.1999r. jako operator urządzeń – usługi na rzecz Rafinerii E S.A. w A, • Rafineria [...] E S.A. w upadłości na następujących stanowiskach pracy: – od 02.06.1995r. do 26.06.1995r. – aparatowy rafinacji (DRW), – od 27.06.1995r. do 31.12.1998r. – operator pomp i sprężarek, – od 06.02.1999r. do 19.01.2005r. – operator pomp i sprężarek w Wydziale Energetycznym. W październiku 2002r. oddelegowany na okres 3 miesięcy na Wydział DRW do obsługi pomp magazynu paliw. Od lipca 2004r. J. J. przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim. J. J. był badany w Ośrodku Medycyny Pracy, który w dniu 13 września 2005r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...], znak: [...] o braku podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego. W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego OMP Poradnia Chorób Zawodowych z 13.09.2005r. podano, że: " Wyniki wykonanego zestawu badań nie dają podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego: - obraz radiologiczny układu kostno stawowego nie wykazuje zmian odpowiadających następstwom oddziaływania drgań mechanicznych, - prawidłowy próg czucia wibracji, -zmienne wyniki próby oziębieniowej. Brak zatem podstaw do rozpoznania choroby zawodowej". J. J. skorzystał z prawa do ponownego badania w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. W orzeczeniu lekarskim o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z 09.12.2005r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego podtrzymał stanowisko Poradni Chorób Zawodowych OMP. W uzasadnieniu orzeczenia podano: "W trakcie obserwacji klinicznej w próbach oziębieniowych obserwowano zasinienie całych rąk .W badaniu kapilaroskopowym stwierdzono obecność pętli Raynauda. W palestezjometrii nie wykazano żadnych zaburzeń czucia wibracji. Na podstawie danych z wywiadu i dostępnej dokumentacji lekarskiej badania przedmiotowego internistycznego, neurologicznego, ortopedycznego, popartego oceną RTG układu kostno-stawowego kończyn górnych i kręgosłupa, a przede wszystkim uwzględniając charakter narażenia zawodowego (brak udokumentowanego narażenia zawodowego na wibrację miejscową) - nie znaleziono podstaw do rozpoznania u badanego zespołu wibracyjnego-zarówno jego postaci kostno -stawowej jak i naczyniowo- nerwowej. Zespół wibracyjny z narażenia na wibrację ogólną nie figuruje w obowiązującym wykazie chorób zawodowych". Decyzją z dnia [...] 2006r. nr [...], znak [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził brak podstaw do rozpoznania u J. J. choroby zawodowej zespołu wibracyjnego – wymienionej w poz. 22 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). Po rozpoznaniu odwołania J. J., Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2006r. uchylił decyzję organu I instancji jako wydaną przedwcześnie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Na tę decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego J. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2008r., sygn. akt III SA/Kr 1024/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, na podstawie którego zostały wydane przedmiotowe decyzje, Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008r., sygn. akt P23/07 uznał za niezgodne z Konstytucją RP. Ponadto WSA w Krakowie polecił organom administracyjnym ponownie rozpatrzyć sprawę J. J. niezwłocznie po uchwaleniu przepisów prawa regulujących kwestię chorób zawodowych w zgodzie z Konstytucją RP. W ponownym postępowaniu Powiatowy Inspektor Sanitarny pismami z dnia 24 listopada 2009r. zwrócił się do Ośrodka Medycyny Pracy oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego o weryfikację orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zespołu wibracyjnego z uwzględnieniem obowiązującego od dnia 3 lipca 2009r. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. W odpowiedzi pismem z dnia 15 stycznia 2010r. Ośrodek Medycyny Pracy poinformował, iż po przeprowadzeniu ponownej analizy dokumentacji medycznej, uwzględniając kryteria diagnostyczno-orzecznicze zamieszczone w aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych będącym załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, podtrzymuje stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim z dnia 13 września 2005r. nr [...]. W uzasadnieniu Ośrodek Medycyny Pracy podał, iż: zmiany w w/w wykazie chorób zawodowych dotyczące określenia patologii w obrębie układu nerwowo-naczyniowego oraz kostno-stawowego kończyn górnych (pkt 22 aktualnego wykazu chorób zawodowych) nie mają wpływu na merytoryczną treść orzeczenia nr [...], ponieważ zasadniczym powodem nie rozpoznania choroby zawodowej zespołu wibracyjnego u J. J. było nie stwierdzenie w wyniku przeprowadzonej diagnostyki objawów upoważniających do rozpoznania jakiejkolwiek postaci zespołu wibracyjnego (naczyniowo-nerwowej lub kostno-stawowej). Instytut Medycyny Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w dniu 03.12.2009r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] zweryfikowane wg. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r., w którym w całości podtrzymał swoje stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim z dnia 09.12.2005r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego. Po otrzymaniu powyższej opinii Ośrodka Medycyny Pracy oraz zweryfikowanego orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] 2010r., znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej zespołu wibracyjnego, wymienionej w poz. 22 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 30.06.2009r. J. J. w dniu 12 marca 2010r. wniósł odwołanie od w/w decyzji. Wojewódzki Inspektor Sanitarny rozpoznając to odwołanie zwrócił uwagę, że organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji oraz w karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 8 lutego 2010r. nie odniósł się do kwestii narażenia J. J. na wibrację. W podsumowaniu karty oceny narażenia zawodowego znajduje się jedynie ogólne stwierdzenie, iż analiza dokumentacji (charakter i zakres wykonywanych prac przez p. J.) nie wskazują na występowanie wibracji na jego stanowiskach pracy. Ponadto w uzasadnieniu decyzji opisano charakter wykonywanej pracy przez J. J. z uwzględnieniem jedynie narażenia na hałas, który nie jest czynnikiem branym pod uwagę w przypadku rozpatrywania choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego. Z tego powodu Wojewódzki Inspektor Sanitarny prowadzący postępowanie odwoławcze, po zapoznaniu się z całością dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie uznał, iż organ I instancji wydał ją przedwcześnie, nie dopełniając obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Uchylając decyzję organu I instancji zalecił, by rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji jednoznacznie określił w ocenie narażenia zawodowego oraz w uzasadnieniu decyzji, w związku z którymi zajmowanymi stanowiskami pracy występowało narażenie na czynnik uznany jako przyczyna choroby zawodowej. Zalecił także, by w ponownie prowadzonym postępowaniu zwrócić się pismem do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z prośbą o uzupełnienie uzasadnienia orzeczenia lekarskiego z dnia 3.12.2009r. nr [...]. Wyjaśnienia wymaga stwierdzenie: "Zespół wibracyjny z narażenia na wibrację ogólną nie figuruje w obowiązującym wykazie chorób zawodowych" . Zapis w poz. 22 obowiązującego wykazu chorób zawodowych nie daje podstaw do wykluczenia żadnego rodzaju wibracji (ani ogólnej ani miejscowej) jako czynnika wywołującego w/w chorobę zawodową. Zalecił też, by do pisma dołączyć sporządzoną, jednoznaczną ocenę narażenia zawodowego na drgania mechaniczne. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zalecił także, by organ I instancji, zgodnie z § 8.3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. (Dz. U. Nr 105, poz. 869) przesłał decyzję pracodawcy lub pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Z powyższą decyzją nie zgodził się J. J. i pismem z dnia 14 czerwca 2010r. wniósł na nią skargę, domagając się jej uchylenia jako wydanej z naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącego, wszelkie działania podejmowane przez organy administracji państwowej w przedmiotowym postępowaniu rażąco naruszają prawo, są prowadzone przeciwko rozpoznaniu choroby zawodowej, co skutkuje pozbawieniem go zabezpieczenia społecznego, a nie posiada środków finansowych na utrzymanie i leczenie. W ocenie skarżącego nie zostało uwzględnione w uzasadnieniu wydanej decyzji to że Laboratorium "E" S.A. w A w okresie świadczenia pracy na rzecz "E" SA nie posiadało uprawnień do przeprowadzania badań czynnika fizycznego występującego w środowisku pracy jakim jest wibracja. Ten problem rozwiązano w ten sposób, iż wydano dokument w którym członkowie zarządu "E" i służby BHP zawarli swoje stanowisko iż na stanowisku operatora sprężarek i pomp w Hali Maszyn [...] Wydział Mediów Energetycznych nie stwierdza się wibracji. To stanowisko w prowadzonym postępowaniu po części podzielił Powiatowy Inspektor Sanitarny, co potwierdzają zawarte treści w dokumentach, decyzjach wydanych przez ten organ. Nadto zarzucił, że badań w kierunku wibracji na stanowisku pracy operator sprężarek i pomp w Hali Maszyn [...] Wydział Mediów Energetycznych w "E" S.A. w A, mimo starań skarżącego, nie wykonało laboratorium Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego ani Laboratorium Ośrodka Medycyny Pracy. Ponadto wskazał, że Ośrodek Medycyny Pracy wydał orzeczenia lekarskie z dnia 13 września 2009r. bez badań specjalistycznych co wynika z uzasadnienia tego orzeczenia, a Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wydał orzeczenie lekarskie z dnia 9 grudnia 2005r. powielając badania jakie przeprowadził OMP, nie wykonał badań specjalistycznych, pełnego zestawu badań medycznych. Brak pełnego zestawu badań medycznych i brak udokumentowanego narażenia na wibrację miejscową uważa za tworzenie w sposób umyślny i nieuzasadniony przeszkód w uznaniu u niego choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych były przez niego przestrzegane. Wojewódzki Inspektor Sanitarny prowadzący postępowanie odwoławcze, po zapoznaniu się z całością dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie uznał, iż organ l instancji wydał ją przedwcześnie, nie dopełniając obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Art. 138 par. 2 Kpa pozwala organowi odwoławczemu na uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Dlatego organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując jakie uchybienia popełnił organ I instancji i jak powinien jej naprawić. W piśmie z dnia 24 listopada 2010r. skarżący, podtrzymując skargę, odniósł się do argumentów podniesionych przez Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest dokonywana pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest zatem kontrola zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, a więc zgodności z obowiązującym prawem. Stosownie do treści art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że jeżeli wydana w granicach sprawy której dotyczy skarga decyzja administracyjna narusza prawo w sposób określony w art. 145 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega uchyleniu bez względu na to, czy skarga formułuje zarzuty o naruszeniu prawa. W ocenie sądu złożona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja jest bowiem zgodna z prawem. Stosownie do treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869), na pojęcie choroby zawodowej składają się dwa elementy: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W rozporządzeniu co do niektórych schorzeń sprecyzowano dodatkowo, że ów związek przyczynowy upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej istnieje jedynie wówczas, gdy udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w czasie istnienia narażenia zawodowego albo w okresie nie dłuższym niż wskazany w tym rozporządzeniu. W punkcie 22 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869) wymieniono zespół wibracyjny. Jednocześnie wskazano, że "okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym" wynosi w przypadku postaci naczyniowo-nerwowej 1 rok, postaci kostno-stawowej oraz w postaci mieszanej: naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej - 3 lata. Sąd podziela pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że w niniejszej sprawie nie ustalono w sposób prawidłowy i jednoznaczny ani rodzaju schorzenia stwierdzanego u skarżącego, ani tego, czy w środowisku pracy skarżącego występowały czynniki szkodliwe, narażające na powstanie zespołu wibracyjnego. Wydana zatem przez organ II instancji decyzja kasacyjna, uchylająca decyzję organu I instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, w istocie chroni interes skarżącego, bowiem zobowiązuje organ l instancji do jednoznacznego określenia w ocenie narażenia zawodowego oraz w uzasadnieniu decyzji, w związku z którymi zajmowanymi stanowiskami pracy występowało narażenie na czynnik uznany jako przyczyna choroby zawodowej zespołu wibracyjnego. W sporządzonej w dniu 8 lutego 2010r. karcie oceny narażenia zawodowego w pkt 13 jako czynniki, które wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej wpisano jedynie hałas, nie odnosząc się do wibracji. W istocie zatem zaskarżona decyzja wskazuje na te same uchybienia, które zarzuca sam skarżący w skardze podnosząc, że w prowadzonym w jego sprawie postępowaniu administracyjnym nie ustalono w sposób należyty warunków, w jakich pracował. Istnienie udokumentowanego narażenia na czynnik szkodliwy stanowi warunek konieczny aczkolwiek niewystarczający do stwierdzenia choroby zawodowej, gdyż niezbędne jest jeszcze kliniczne rozpoznanie choroby zawodowej przez jednostkę orzeczniczą właściwą do wydawania orzeczeń lekarskich w sprawach chorób zawodowych. Inspektor Sanitarny nie przeprowadza badań, w jego gestii jest tylko ocena orzeczeń lekarskich jako materiału dowodowego w sprawie. Dlatego za zasadny uznać należy także kolejny zarzut, jaki pojawił się w zaskarżonej decyzji, dotyczący prawidłowości zapadłych w sprawie orzeczeń lekarskich. Także jednak i ten zarzut pokrywa się z zarzutem podniesionym przez organ w zaskarżonej decyzji. Organ II instancji słusznie zatem zobowiązał organ l instancji do zwrócenia się z odezwą do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego o uzupełnienie uzasadnienia orzeczenia lekarskiego z dnia 3 grudnia 2009 r. nr [...] poprzez wyjaśnienie – w kontekście poz. 22 obowiązującego wykazu chorób zawodowych - zawartego w tym orzeczeniu lekarskim stwierdzenia: " Zespół wibracyjny z narażenia na wibrację ogólną nie figuruje w obowiązującym wykazie chorób zawodowych". Prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie w tym zakresie powinno bowiem być uzupełnione w celu doprecyzowania treści oraz usunięcia sprzeczności pomiędzy wydanymi w sprawie orzeczeniami lekarskimi. Zgodne z prawem materialnym jest także, zdaniem Sądu, zalecenie organu II instancji zawarte w zaskarżonej decyzji, by w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym organ I instancji, zgodnie z § 8 ust.3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. (Dz. U. Nr 105, poz. 869) przesłał decyzję pracodawcy lub pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Wobec zatem – prawidłowo zdaniem Sądu - poczynionego przez organ II instancji ustalenia, że decyzja organu I instancji podjęta została z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, naruszono bowiem obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i w konsekwencji uchybiono obowiązkowi prawidłowego ustalenia kręgu stron niniejszego postępowania, w zaskarżonej decyzji prawidłowo zastosowano art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, który przewiduje, że w przypadku, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, organ odwoławczy winien uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wobec powyższego stwierdzić należy, że sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie dopatrzył się ani naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia prawa procesowego mogącego mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu str. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tego powodu skarga została oddalona, w oparciu o 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.