III SA/Kr 763/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 16 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi P. K. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 13 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając dla niego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z ojcem, matką oraz dwiema siostrami. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi należący do rodziców dom o powierzchni 100 m2 i nieruchomość rolna o powierzchni 1,30 ha. Nie posiadają zasobów pieniężnych. Natomiast jeśli chodzi o przedmioty wartościowe to do ojca należy samochód osobowy marki Toyota z 2001 r. o wartości ok. 18 tyś. złotych. Jeśli chodzi o dochody gospodarstwa domowego to składa się na to 2000 zł emerytury ojca oraz 900 zł zarobków matki jako krawcowej. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że od czerwca 2011 r. jest osobą bezrobotną. Studiując zaocznie opłaca czesne i pozostaje na utrzymaniu rodziny. Wezwany o wyjaśnienie jaka jest wysokość miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego skarżącego związanych z opłatami za prąd, gaz, wodę, wywóz nieczystości i przedstawienie na tę okoliczność kopii stosownych rachunków bądź pokwitowań za ostatni miesiąc, jaka jest wysokość czesnego za studia i przedstawienie na tę okoliczność kopii jego wpłat, w oparciu o jakie podstawy skarżący określił dochody matki na kwotę 900 zł i przedłożenie kopii złożonej przez nią indywidualnie bądź wspólnie z małżonkiem rocznej deklaracji podatkowej na 2010 r., czy należąca do rodziców skarżącego nieruchomość rolna jest wykorzystywana gospodarczo a jeśli tak to na ile można szacować przychód jaki przynosi rocznie oraz czy skarżący, ojciec lub matka posiadają jakieś rachunki bankowe i okazanie wyciągów z tych rachunków odpowiedział, że rodzice kazali mu się wyprowadzić z domu i aktualnie mieszka albo u swojej dziewczyny albo u wujka. Z relacji skarżącego wynika też, że rodzice odmówili udostępnienia mu jakichkolwiek rachunków oraz swoich deklaracji podatkowych. Załączył kopie legitymacji studenckiej oraz pokwitowań wpłat za studia z 20.12.10 r. i 29.03.11 r. na kwoty po 1600 zł każda podnosząc jednocześnie, że w aktualnej sytuacji może mieć duży problem z wpłaceniem czesnego i ukończenie przez niego studiów jest zagrożone., Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. d) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach ze stosunku pracy i stosunków służbowych. W postępowaniu sądowoadministracyjnym niniejszą sprawę opatrzono symbolem "6192" (vide: zarządzenie z 12.08.11 r. ) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu stosunków pracy i stosunków służbowych Funkcjonariuszy Policji. Skarżący korzysta więc z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co zgodnie z art. 241 ppsa oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Uwzględniając te okoliczności przyjąć należy, że wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy. Skarżący korzysta bowiem w ramach art. 239 pkt. 1 lit. d) ppsa z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co – jeszcze raz wymaga podkreślenia - w myśl art. 241 ppsa oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych czyli wpisów i opłat kancelaryjnych (art. 212 §1 ppsa) jak i ponoszenia wydatków (vide: art. 213 ppsa). Sytuacja taka siłą rzeczy wymusza konieczność umorzenia postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych i z tych względów orzeczono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa) o ile wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione dodatkowymi wyjaśnieniami jest wystarczające do oceny sytuacji bytowej skarżącego a co za tym idzie i jego aktualnych możliwości płatniczych. Obrazuje, że aktualnie po opuszczeniu domu rodzinnego skarżący jest osobą bez majątku, bezrobotną, korzystającą z gościnności osób drugich, bez dochodu. Mając więc na uwadze powyższe i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów lub radców prawnych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że skarżącego nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika. Chociaż bowiem obiektywnie są to kwoty niewielkie to jednak przekraczają obecne możliwości płatnicze strony. Skoro zaś skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania opłacić kosztów pełnomocnika z wyboru to należało udzielić mu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zgodnie z wnioskiem ustanowić radcę prawnego opłacanego ze środków budżetowych Skarbu Państwa, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.