III SA/Kr 768/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Syndyka Masy Upadłości A Sp. z o.o. w K o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości A p. z o.o. w K na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 15 maja 2009 r. znak: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc październik 2003 r. postanawia I. zwolnić stronę skarżącą z obowiązku uiszczenia 1/3 wpisu od skargi kasacyjnej II. w pozostałej części wniosek oddalić Syndyk Masy Upadłości A Sp. z o.o. w K złożyła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, że Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 15 maja 2009 r. określił wysokość zobowiązania finansowego w podatku akcyzowym za miesiąc październik 2003 r. w wysokości 211 172,00 zł. Ponadto oprócz w/w decyzji Spółka otrzymała także osiem innych ustalających zobowiązanie w podatku akcyzowym za okres od stycznia do sierpnia oraz za wrzesień 2003 r. Łączna kwota zobowiązań podatkowych Spółki sięga prawie miliona złotych. Za zwolnieniem od kosztów sądowych przemawia ponadto trudna sytuacja finansowa Spółki, o czym świadczy przede wszystkim postawienie jej w stan upadłości. Ponadto Spółka wskazała na panujący kryzys gospodarczy i recesję na rynku. Za rok 2010 r. Spółka poniosła stratę netto w wysokości ponad 3 mln złotych (podobnie jak w latach 2008 i 2009). W I kwartale tego roku Spółka również wykazuje straty ze sprzedaży. Powyższe okoliczności, zdaniem Spółki, jednoznacznie wskazują, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych od wszystkich wniesionych skarg kasacyjnych, które łącznie sięgać będą niemal kilkudziesięciu tysięcy złotych, w tym 1 056,00 z tytułu wpisu od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Spółka wskazała, że złożyła również skargę kasacyjną od wyroku sądu z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 608/09, dotyczącego decyzji w przedmiocie podatku akcyzowego, gdzie wartość zobowiązań przekracza milion złotych. Spółka nie dysponuje środkami pozwalającym na pokrycie kosztów sądowych we wszystkich sprawach. Odmowa przyznania Spółce zwolnienia od kosztów sądowych stanowić będzie ograniczenie jej prawa do sądu. Spółka podkreśliła, że została zwolniona w wysokości 2/3 wpisu od skarg złożonych do sądu na decyzje określające zobowiązania w podatku akcyzowym za okres od stycznia do września 2003 r. Do wniosku Spółka załączyła wyciągi z posiadanych rachunków bankowych obrazujące stan konta oraz operacje dokonywane w ich ramach na przestrzeni ostatnich trzech miesięcy, raporty kasowe z ostatnich trzech miesięcy, deklaracje o wysokości zaliczek na podatek, informacje o wysokości składek na ubezpieczenie społeczne, informację o stanie zatrudnienia w Spółce, zestawienie samochodów i wózków widłowych zabezpieczonych zastawem skarbowym, aktualny bilans a także rachunek zysków i strat w wariacie porównawczym. Wskazać należy, że w sprawie prowadzonej pod sygnaturą III SA/Kr 132/10, Spółka złożyła ponadto dodatkowe wyjaśnienia z których wynika, że wskaźnik ogólnej płynności szacować należy na 0,14, wskaźniki szybkiej płynności I i II na 0,12, cykl rotacji należności na 124,85, cykl rotacji zobowiązań wg bilansu na 1202,74, cykl rotacji br. zobowiązań Syndyka na 116,30. Do oświadczeń tych spółka dołączyła aktualny bilans, a także rachunek zysków i strat w wariancie porównawczym, a także wykaz nie zapłaconych zobowiązań syndyka z tytułu dostaw i usług wg stanu na dzień 31 marca 2011 r. oraz wykaz należności o terminie zapłaty z okresu 1.01.2011-31.05.2011 r. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2011 r. przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczenia 1/3 części wpisu od skargi kasacyjnej. W pozostałej części wniosek oddalił. Od powyższego postanowienia strona skarżąca wniosła sprzeciw podnosząc, że od momentu składania poprzedniego wniosku o przyznania prawa pomocy i przyznania spółce zwolnienie w wysokości 2/3 wpisu od skargi, sytuacja przedsiębiorstwa uległa dalszemu pogorszeniu, w związku z czym prawo pomocy powinno zostać przyznane w wysokości co najmniej nie mniejszej nie poprzednio. Spółka zwróciła uwagę, że wysokość wpisu od skargi na decyzję ustalającą zobowiązanie podatkowe za miesiąc października do sądu wynosiła 2 112 zł, co przy zwolnieniu w wysokości 2/3 spowodowało ostatecznie obciążenie spółki kwotą 704,00 zł. A zatem gdyby zastosować zwolnienie przyznane przez sąd tj. w wysokości 1/3 wpisu przy aktualnej wysokości wpisu od skargi kasacyjnej 1056, 00 zł, spowodowałoby to obciążenie strony kwotą 704,00 zł, a zatem identyczną jak poprzednio, pomimo pogorszenia się sytuacji przedsiębiorstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - dalej zwanej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie prawnej uregulowane zostały w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym osoba prawna może domagać przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wskazać należy, że to ubiegający się o przyznanie prawa pomocy zobowiązany jest do wykazania, iż jego sytuacja materialne jest na tyle trudna, że uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Podkreślić również należy, że zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat sądowych stanowi instytucję wyjątkową i może być zastosowane jedynie wtedy, gdy strona faktycznie nie posiada żadnych możliwości finansowych uiszczenia należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, że postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2010 r. Spółka otrzymała zwolnienie z obowiązku uiszczenia 2/3 wpisu od skargi. Jak poprzednio syndyk powołuje się na określoną przez organy podatkowe wysokość zobowiązań podatkowych, generowaną przez przedsiębiorstwo niezmiennie od trzech lat stratę w wysokości 3 milionów, postawienie Spółki w stan upadłości, troskę o interes społeczny wyrażający się ochroną miejsc pracy. Okoliczności te były już brane pod uwagę przy rozpoznaniu poprzedniego wniosku strony skarżącej. Zgodzić się należy ze stanowiskiem, że okazywane aktualnie kopie bilansu, rachunków zysków i strat oraz rachunku z przepływów pieniężnych prowadzą do konstatacji, że doszło jednak do zmiany istotnych okoliczności znanych uprzednio Sądowi. Upadła Spółka wykazuje bowiem spadek przychodów ze sprzedaży. O ile bowiem w roku 2009 wielkość tę określała na 11.654.495,25, to w roku 2010 już tylko 8.434.907,49. W wartościach bezwzględnych są to cały czas kwoty znaczące lecz nie można tracić z pola widzenia pogorszenia się i tak niskich wskaźników płynności finansowej przedsiębiorstwa, gdyż dopiero te umożliwiają formułowanie opinii o jego zdolnościach do terminowego pokrywania bieżących zobowiązań. Z dodatkowych oświadczeń strony skarżącej wynika zaś, że wskaźnik ogólnej płynności szacować należy obecnie na 0,14 (było 0,20) a wskaźniki szybkiej płynności I i II na 0,12 (było 0,20 i 0,02). Wskaźniki płynności na takim poziomie świadczą o trudnościach płatniczych strony skarżącej. Optymalny poziom wskaźnika płynności ogólnej powinien zawierać się w przedziale od 1,5 do 2,5 natomiast wskaźnik szybkiej płynności określający zdolność do szybkiego uregulowania wymagalnych zobowiązań nie powinien być mniejszy od 1. Obraz ten uzupełniają informacje o cyklach rotacji należność i zobowiązań oraz przedłożone zestawienia niezapłaconych należności. Z oświadczeń strony skarżącej wynika, że cykl rotacji zobowiązań jest dużo większy od cyklu rotacji należności. Trzeba jednak pamiętać, że choć wyższy wskaźnik rotacji zobowiązań od wskaźnika rotacji należności świadczy o korzystniejszych warunkach zakupu od warunków sprzedaży, to jednocześnie nie można nie uwzględniać zwiększania się wskaźnika zobowiązań, co sygnalizuje jednak powstające napięcia płatnicze. Uwzględniając powyższe, mając na względzie, że stosownie do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003r. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis od skargi kasacyjnej wynosi zaledwie połowę wpisu od skargi Sąd uznał, że adekwatnym do sytuacji Spółki będzie udzielenie jej pomocy jedynie poprzez zwolnienie z 1/3 wpisu od skargi kasacyjnej. Taki poziom obciążenia strony na tym etapie postępowania nie tylko odpowiada temu jak Spółka była w stanie udźwignąć do tej pory ale poza tym należy mieć świadomość, że twierdzenie, iż upadła Spółka przy kwotach pozostających do jej dyspozycji na ujawnionym rachunku bankowym nie ma dostatecznych środków, w tym na uiszczenie wpisów i to nie w pełnej wysokości, czy opłat kancelaryjnych, byłoby działaniem niewspółmiernym W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia.