III SA/Kr 770/13

Kraków, dnia 11października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 11października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ł. C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kat. A postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Ł. C. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 czerwca 2013 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kat. A. Ponadto, w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną, wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z ojcem, matką, dwoma braćmi i siostrą. Określając sytuacją majątkową rodziny podał, że do rodziców należy dom o powierzchni 170 m2. Pozostawił niezakreślone rubryki dotyczące posiadanych zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Wymieniając miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżący podał, że ojciec zarabia 2.861,66 a matka 3.921 zł. W konsekwencji daje to łącznie 6.782,66 zł brutto miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że ponieważ on sam za cały ubiegły rok zarobił tylko 1.365,12 zł, jest na utrzymaniu rodziców. Uczy się w Zespole Szkół Technicznych. Do wydatków zaliczył skarżący koszty utrzymania domu i zakup opału w łącznej wysokości ok. 3.000 zł. Do tego dochodzi potrzeba wyposażenia dzieci w odzież, obuwie, książki i zeszyty a także opłacenie mieszkania bratu w innym mieście kwotą 700 zł miesięcznie. Pozostałe wydatki to żywność, środki czystości, podatki, ubezpieczenia, media itp. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2013 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek Ł. C. o zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia Ł. C. wniósł w terminie sprzeciw. W uzasadnieniu wskazał m.in., że jego rodzice nie wyrażają zgody, aby ich domowy budżet był obciążony wpisem od skargi, ponieważ mają na utrzymaniu czwórkę uczących się dzieci, które są osobami bezrobotnymi i bez źródła stałego dochodu. Ponadto podniósł, że rodziców obciążają nadzwyczajne koszty w postaci zakupu sprzętu rehabilitacyjnego dla siostry z głębokim niedosłuchem. Do sprzeciwu skarżący załączył kopie rachunków i faktur, obrazujące wydatki ponoszone na sprzęt medyczny i media. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym, na skutek prawidłowo wniesionego przez Ł. C. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 sierpnia 2013 r., postanowienie to utraciło moc, a wniosek podlega ponownemu rozpoznaniu przez Sąd w całości. Stosownie do treści przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowymobejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wstępie wskazać należy, że nie ma racji skarżący, twierdząc, że w sytuacji, w której utrzymuje się on z dochodów osiąganych przez rodziców, nieuprawnione jest analizowanie ich sytuacji finansowej, bowiem nie wyrażają oni zgody na obciążanie ich dochodów wydatkiem na wpis od skargi. Oczywistym jest, że skoro wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami (rodzicami) i korzysta z zapewnianych przez te osoby dochodów w celu zaspokojenia potrzeb własnych, to dochody i wydatki tych osób bezsprzecznie kształtują jego status majątkowy, przesądzając o tym, czy może on ponieść koszty postępowania, czy też nie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06). Z analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i dołączonych do niego dokumentów wynika, że w gospodarstwie domowym skarżącego, obejmującym łącznie z nim sześć osób, miesięczny dochód brutto wynosi 6.782,66 zł. Oznacza to, że po odliczeniu od tej kwoty obciążeń fiskalnych w uśrednionej stawce 20%, dochód miesięczny netto na jednego członka rodziny wynosi ok. 900 zł. Jak ponadto wynika z oświadczenia skarżącego, w 2012 r. osiągnął on samodzielnie dodatkowy dochód w wysokości 1.365,12 zł, tj. ponad 100 zł miesięcznie. Przy uwzględnieniu poziomu standardowych wydatków na bieżące utrzymanie, wynikających z zaoferowanych przez wnioskodawcę do oceny Sądu dokumentów (faktur, rachunków) ocenić należy, że kwota wpisu w niniejszej sprawie, wynosząca 200 zł, nie jest dla skarżącego wydatkiem, którego poniesienie spowodowałoby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym siebie i rodziny. Powoływana przez wnioskodawcę konieczność zapłaty wysokich sum za sprzęt rehabilitacyjny dla niedosłyszącej siostry, jakkolwiek jest wydatkiem przekraczającym miesięczny dochód gospodarstwa domowego, stanowi jednak wydatek jednorazowy, na który zresztą, jak wynika z oświadczenia wnioskodawcy, rodzice zamierzają uzyskać wsparcie finansowe odpowiednich instytucji. Mając na uwadze powyższe okoliczności, należało uznać, że jednorazowe uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 200 zł nie przekracza możliwości finansowych skarżącego przy uwzględnieniu dochodu gospodarstwa domowego, w którym ów pozostaje. W orzecznictwie sądowym powszechny jest pogląd, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Z regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych. Zwolnienie od kosztów sądowych oznacza bowiem prowadzenie postępowania sądowego na koszt Skarbu Państwa, a zatem powinno dotyczyć tylko wyjątkowych sytuacji. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.