III SA/Kr 771/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi D. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił tylko siebie podając jednocześnie, że dwoje jego dzieci mieszka z matką, pod adresem byłej żony. Określając swój majątek wskazał, że nie ma nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Mieszkanie jest lokatorskie, należy do gminy. Swoje miesięczne dochody oszacował na 800 zł brutto otrzymywanych ze zleceń. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że jest pogrążony w szkodach. Powiada, że brakuje mu na leczenie. Podniósł, że odkąd we wrześniu zmarła jego matka żyje w nędzy. Wyjaśnia, że cokolwiek odzyska lub zarobi to i tak zostaje zajęte przez komornika, który egzekwuje alimenty na dzieci. To powoduje, że jest niewypłacalny. Podnosi, że widnieje w rejestrze dłużników niewypłacalnych. Twierdzi, że jego zadłużenie sięga kwoty 80.000 zł. Do wniosku dołączył kopię zaświadczenia Komornika Sądowego z dnia 30 listopada 2010 r., które potwierdza, że przeciwko skarżącemu prowadzone jest na podstawie tytułu wykonawczego SO z dnia 11.02.2002 r. sygn. [...] postępowanie o egzekucję należności alimentacyjnych gdzie miesięczne raty alimentów wynoszą 700 zł. Ponieważ postępowanie to jest obecnie całkowicie bezskuteczne więc w wyniku tego skarżący został wpisany do ewidencji dłużników niewypłacalnych. Wierzytelności skarżącego zostały pozajmowane. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiot skargi w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym opatrzono symbolem "6329" (vide: zarządzenie z 08.07.11 r.) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. Skarżący korzysta więc z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Mając na uwadze powyższe postanowiono więc jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 ppsa) a owa dokładność stopniowana jest przekonaniem sądu i referendarza, że strona podnoszone przez siebie okoliczności "wykazała". Zgodnie natomiast z art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych względnie wzbudzi wątpliwości można zażądać od strony dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych. Zestawienie tych przepisów pozwala dojrzeć przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję prawną, która opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się w sytuacji strony i nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony o składanie dodatkowych oświadczeń i przedkładanie dokumentów źródłowych. Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty postępowania pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony nie będzie stać na ich poniesienia to może wydać rozstrzygniecie bez konieczności prowadzenia dalszych czynności. W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Jest ono wystarczające do oceny sytuacji bytowej strony i jej aktualnych możliwości płatniczych. Wynika z niego, że skarżący należy do osób niezamożnych w potocznym tego słowa znaczeniu. Tak bowiem należy postrzegać osobę bez majątku, utrzymującą się z niewielkich zleceń, posiadającą zadłużenie alimentacyjne, borykającą się z egzekucjami komorniczymi, wpisaną do ewidencji dłużników. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że środki jakie skarżący ma do dyspozycji wystarczają na opłacenie najbardziej podstawowych potrzeby życia codziennego. Biorąc to pod uwagę udzielono skarżącemu wnioskowanej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekając jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.