III SA/Kr 772/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 20 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił brak osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek podała, że należy do niej niewykończony dom o powierzchni 160 m2, w którym nie ma łazienki, ogrzewania i ciepłej wody a powódź uszkodziła jeszcze ogrodzenie. Należy do niej także łąka o powierzchni 2 hektarów. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Swoje miesięczne dochody oszacował na kwotę 600 zł otrzymywanych od męża z łaski. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że jest ofiarą trzykrotnych powodzi. Spiera się z ZUS-em o prawo do emerytury. Wezwana o złożenie dodatkowych wyjaśnień podała, że od 25 lat ubiega się o rozwód kościelny z mężem. Innych spraw sądowych nie ma. Małżonkowie pozostają jednak w faktycznej separacji. Mąż mieszka z u syna. Skarżąca posiada zadłużenie w lombardzie na 1528 zł. Powiada, ze aby przeżyć musiała zastawić nawet biżuterię i obrączkę ślubną. Do swoich pisemnych wyjaśnień dołączyła kopię decyzji MOPS z 25.07.2013 r. Z jej uzasadnienia której wynika, że skarżąca jest ofiarą powodzi a wydatki związane z utrzymaniem domu znacznie obciążają jej dochód. Ponadto skarżąca cierpi na reumatyzm i bóle stawów z czym związany jest koszt zakupu leków za ok. 100 zł miesięcznie. Skarżąca objęta jest systematyczną pomocą w formie zasiłków celowych specjalnych z przeznaczeniem na żywność i opłaty mieszkaniowe co potwierdza także kopia decyzji MOPS z 28.08.2013 r. Okazana kopia umowy pożyczki lombardowej potwierdza podnoszony przez skarżącą fakt zastawienia obrączki i biżuterii. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowo administracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6320" (vide: zarządzenie z 11.07.13 r.) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - jej wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącej a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa, udzielając na wezwanie także dodatkowych wyjaśnień. Te są zaś wystarczające dla wyprowadzenia wniosku, że skarżąca należy do osób niezamożnych w potocznym tego słowa znaczeniu. Tak bowiem należy postrzegać osobę starszą bez własnej emerytury, zmuszoną do poszukiwania wsparcia w ośrodkach pomocy społecznej majątku, zadłużoną. Z zasad doświadczenia życiowego wynika że środki jakie skarżącą dostaje od męża wystarczają z trudem na skromną egzystencję. Na większą pomoc z jego strony skarżąca nie bardzo może przy tym liczyć bo po pierwsze z wyjaśnień skarżącej wynika, ze on sam nie bardzo ma z czego żyć. A po drugie nie można tracić z pola widzenia ich skomplikowanych relacji. Okoliczność, że do skarżącej należy wykazany niewykończony dom i nieuprawiana łąką nie zmienia tego punktu widzenia. Mając wiec to wszystko na uwadze udzielono więc skarżącej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekając jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.