III SA/Kr 773/11
WyrokWSA w Krakowie2012-07-18
Skład orzekający: Piotr Lechowski, Grażyna Danielec, Tadeusz Wołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej z powodu ponownego stwierdzenia braku dokumentów potwierdzających wywóz ścieków bytowych jest zasadna, jeśli w poprzedniej kontroli stwierdzono brak właściwych urządzeń do gromadzenia ścieków, a nie brak dokumentów?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy błędnie zastosowały przepis § 15 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, który przewiduje zawieszenie płatności w przypadku ponownego stwierdzenia tej samej nieprawidłowości. W poprzedniej kontroli stwierdzono brak właściwych urządzeń do gromadzenia ścieków, a nie brak dokumentów potwierdzających ich wywóz, co było przedmiotem kontroli w 2010 r. W związku z tym, nieprawidłowość stwierdzona w 2010 r. była pierwszą tego rodzaju, a nie powtórzeniem poprzedniej.Stan faktyczny
Skarżący R. J. ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności, wskazując na ponowne stwierdzenie nieprawidłowości w zakresie gospodarki ściekami (brak dokumentów potwierdzających wywóz ścieków bytowych), co miało być powtórzeniem nieprawidłowości stwierdzonej w 2005 r. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy. Skarżący kwestionował zasadność odmowy, wskazując na postęp w gospodarce ściekami (budowa szamba biologicznego) i różnice w opisie nieprawidłowości między kontrolami.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądzono od Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie NSA Grażyna Danielec WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2012 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 10 maja 2011r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 200zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. decyzją z dnia [...] 2011 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności z dnia 29.03.2010r. z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt - odmówił R. J. przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 - na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r., nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 11 ust. 1, § 15 ust. 1 oraz ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., nr 174, poz. 1809 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.).
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że odmówił przyznania płatności ze względu na to, że gospodarstwo rolne, które posiada wodę bieżącą, nie jest wyposażone we właściwe urządzenia do gromadzenia lub odprowadzania ścieków bytowych lub producent rolny odprowadza ścieki bytowe do systemów melioracyjnych, wód powierzchniowych lub do ziemi. Ze względu na wystąpienie nieprawidłowości ZDPR-Zwykłej Dobrej Praktyki Rolnej - kod błędu GR42- po raz drugi, płatność zostaje wstrzymana.
W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że R. J. złożył wniosek o przyznanie płatności w dniu 29.03.2010 r. Zadeklarował realizację pakietu "Rolnictwo ekologiczne" (SO2) na powierzchni 31,82 ha w następujących wariantach: 1. Uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności (SO2a02)-16,30ha; 2. Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) (SO2b02)-15,00ha; 3. Uprawy warzywnicze (z certyfikatem zgodności) (SO2c02)-0,52ha.
W dniach 22.06.2010 r. oraz 23.06.2010r. Biuro Kontroli na Miejscu-Oddział Regionalny ARiMR przeprowadziło w gospodarstwie kontrole na miejscu, sporządzając protokoły z kontroli. Przedmiotem kontroli było przestrzeganie zwykłej dobrej praktyki rolniczej w gospodarstwie oraz kwalifikowalność powierzchni.
W zakresie kwalifikowalności powierzchni nie stwierdzono niezgodności. Natomiast z protokołu z kontroli w zakresie zwykłej dobrej praktyki rolniczej wynika, że gospodarstwo wyposażone w bieżącą wodę, nie jest podłączone do kanalizacji i nie posiada oczyszczalni przydomowej, a w dniu kontroli strona nie okazała dokumentu potwierdzającego wywóz ścieków bytowych. Nieprawidłowość ta została stwierdzona po raz drugi, po raz pierwszy stwierdzono ją w dniu 6.07.2005r., czego dowodem jest protokół z kontroli na miejscu. Podczas tej kontroli strona została poinformowana o konsekwencjach wynikających z nieprzestrzegania zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej- co potwierdziła podpisem.
Zgodnie z § 15 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich: "Jeżeli w wyniku pierwszej kontroli na miejscu zostanie stwierdzone, że zasady zwykłej dobrej praktyki rolniczej nie są przestrzegane, uchybienia te są odnotowane w protokole kontroli, a producent rolny jest pouczany o skutkach dalszego nieprzestrzegania tych zasad; wzmianka o pouczeniu jest odnotowywana w protokole kontroli".
W związku z faktem, iż ta sama nieprawidłowość została stwierdzona po raz drugi zastosowanie znajduje § 15 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia: "Jeżeli w wyniku następnej kontroli na miejscu zostanie stwierdzone dalsze nieprzestrzeganie zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej, płatność rolnośrodowiskowa należna za dany rok podlega zawieszeniu - w przypadku uchybienia, które zostało już stwierdzone podczas poprzedniej kontroli".
W dniu 11.08.2010 r. R. J. dołączył paragon z dnia 29.06.2010r. potwierdzający wywóz szamba, jednak było to już po przeprowadzeniu kontroli i w związku z tym, nie może stanowić podstawy do uznania, że został spełniony warunek udokumentowania w dniu kontroli usuwania nieczystości ciekłych w gospodarstwie.
W dniu 15.02.2011 r. została do strony wysłana informacja o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W dniu 21.02.2011 r. R. J. został zapoznany ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, nie wniósł dodatkowych dowodów i nie przedstawił nowych okoliczności mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie.
R. J. odwołał się od powyższej decyzji.
Podniósł, że gospodarstwo jest wyposażone w urządzenia do gromadzenia ścieków bytowych- 4 zbiornikowe szambo "biologiczne" o pojemności 4000 l. Decyzja powstała ze złych zapisów w protokole kontroli z dnia 23.06.2010 r. gdzie wykazano "brak właściwych urządzeń do gromadzenia ścieków"(pkt. 9.1 GR 42). Równocześnie wykazano, że nie odprowadza ścieków bytowych do gruntu ani do systemów melioracyjnych (pkt. 9.2), w uwagach inspektora jest odręczny zapis, że "nie stwierdza się wycieków".
W gospodarstwie jest przestrzegana dobra praktyka rolnicza, budynek gospodarczo-inwentarski został wybudowany zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę i jest zgodnie z tą decyzją eksploatowany. W budynku tym znajduje się pomieszczenie socjalne, w którym skarżący zamieszkuje okresowo. Od jesieni do wiosny wyjeżdża do pracy za granicę. Tak, więc ilość ścieków w szambie jest niewielka w stosunku do objętości szamba. Nie jest to budynek mieszkalny, od 2005r. w większości przebywał w nim sam. Dlatego też w dniu kontroli nie miał rachunków za wywóz ścieków. Kilka dni po kontroli 29.06.2010r. zlecił firmie uprawnionej wypompowanie ścieków. Wypompowano zaledwie 1000 l.
Zapoznał się z aktami sprawy, ale nie wiedział i nie został poinformowany, że może wnieść nowe okoliczności do sprawy, więc przyjął je tylko do wiadomości. Nie wytłumaczono mu, że ma możliwość składania pisemnego wyjaśnienia w sprawie.
Wyjaśnił, że w stosunku do kontroli z 2005 r. dokonał znaczącego postępu przez wybudowanie szczelnego, wielokomorowego zbiornika na ścieki bytowe.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 10 maja 2011 r. Nr [...]- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję na podstawie art 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj.: Dz. U. z 2008 r., nr 98, poz. 634 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że najważniejsze okoliczności zostały ustalone w wyniku inspekcji gospodarstwa strony.
Art. 11 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. (Dz. U. UE L 368 z 23.12.2006, str. 74 ze zm.) wskazuje, że kontrola tego rodzaju ma na celu - w przypadku płatności PRŚ - skuteczne zweryfikowanie zgodności danych przedstawionych we wniosku, którego będzie dotyczyć, ze stanem faktycznym. Z uwagi na swoją specyfikę, kontrola na miejscu (lub przy pomocy teledetekcji) ma w praktyce rozstrzygające znaczenie dla ustalenia, jak w rzeczywistości przedstawia się wypełnianie przez producenta wymogów wsparcia, o jakie się w danej sprawie ubiega. Wynika to w szczególności z wymienionych m.in. w art. 29 i 30 rozporządzenia wymagań, dotyczących dokładności i wiarygodności pomiarów wykonywanych podczas takich kontroli.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił stwierdzić, że ustalenia dokonane przez organ i instancji były prawidłowe. Wynika to w szczególności z dokumentacji dot. kontroli oraz okoliczności sprawy. Gospodarstwo strony zostało skontrolowane w dniu 23.06.2010 r. metodą inspekcji terenowej. Wyniki kontroli wskazywały, że strona nie była w stanie przedstawić dokumentów potwierdzających wywóz ścieków bytowych. Te nieprawidłowości oznaczały brak dochowania przez stronę podstawowych wymogów związanych z płatnościami, o jakie starano się w sprawie.
Dotyczy to § 2 ust. 1 rozporządzenia dot. płatności PRŚ realizowanych w ramach PROW 2004-2006: płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej, co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. (Dz. Urz. UE L 160 z 26.06.1999, ze zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004). W/w przepisy wspólnotowe uzależniają uzyskanie płatności PRŚ m.in. od przestrzegania przez ubiegających się o wsparcie tego rodzaju wymogów tzw. dobrej praktyki rolniczej w całym gospodarstwie.
Obecnie te powinności są częścią tzw. wymogów wzajemnej zgodności, a konieczności stosowania się do nich wynika m.in. z brzmienia art. 50a ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. (Dz. U. WR L 277 z 21.10.2005, str. 1 ze zm.), art. 20 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. (Dz. U. WE L 368 z 23.12.2006 r., str. 74 ze zm.) oraz art. 5 i 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r, str. 16 ze zm.).
W sprawie naruszenie dotyczyło jednego z wymogów zapisanych w treści załącznika I A do w/w rozporządzenia dot. płatności PRŚ, ppkt 3, pkt A załącznika II do rozporządzenia nr 73/2009 oraz art. 8 dyrektywy Rady (WE) nr 86/278/EWG z dnia 12 czerwca 1986 r. (Dz. U. WE L 181 z 4.7.1986 r., str. 6 ze zm.). Zgodnie z w/w regulacjami ścieki bytowe nie mogą być odprowadzane bezpośrednio do wód powierzchniowych lub do ziemi.
Ponadto zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r., nr 236, poz. 2008 ze zm.) w zakresie pozbywania się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych "obowiązani są do udokumentowania, w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez zakład będący gminną jednostką organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości lub w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, przez okazanie takiej umowy i dowodów płacenia za takie usługi".
Efekty czynności wyjaśniających przeprowadzonych w sprawie, nie pozwalały na uznanie, że strona mogła uzyskać płatności PRŚ za 2010 r. Wynikała to z potwierdzonego protokołem z kontroli na miejscu braku wykazania przez stronę posiadania dokumentacji wskazującej na prawidłowe postępowanie ze ściekami bytowymi. Jak stwierdzono, gospodarstwo strony nie jest podłączone do kanalizacji, nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków, ale posiada zbiornik bezodpływowy m.in. na ścieki bytowe. W takiej sytuacji korzystający z płatności PRŚ rolnik powinien posiadać umowę na wywóz nieczystości ciekłych oraz faktur lub rachunków potwierdzających ich wywóz.
W dniu 11.08.2010 r. strona przedłożyła organowi l instancji kserokopię paragonu fiskalnego z 29.06.2010 r. potwierdzającego zapłatę za usługę wywozu szamba. W ocenie organu II instancji ten dokument nie zmienił sytuacji strony, albowiem bezspornym jest, że w dniu kontroli nie posiadała ani umowy na wywóz nieczystości ani rachunków potwierdzających jej realizowanie.
Jako pozostające bez wpływu na sytuację strony oceniono również wyniki kontroli w gospodarstwie w dniu 6.07.2005 r. i kontroli w kolejnych latach. W wyniku kontroli z 2005 r. stwierdzono brak posiadania przez stronę zbiornika bezodpływowego, co bezpośrednio wpływało na możliwość spełnienia wymogów dot. postępowania ze ściekami bytowymi. Strona poinformowała wówczas kontrolujących, że zbiornik taki jest budowany.
Analogicznie oceniono wyjaśnienia strony, że z uwagi na rzadkie przebywanie w gospodarstwie szambo pozostaje w praktyce niezapełnione. Strona była i jest zobowiązana do prawidłowego postępowanie przez cały 5-letni okres realizowania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Ponadto zgodnie z protokołem pokontrolnym z 2005 r. już wówczas została pouczona o wymogach związanych z posiadaniem zbiornika bezodpływowego na nieczystości i konsekwencjach ich niedochowania.
Konsekwencje stwierdzonych nieprawidłowości reguluje art. § 15 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia dot. płatności PRŚ w ramach PROW 2004-2006. Ponieważ strona nie wykazała się posiadaniem odpowiednich dokumentów dot. postępowania ze ściekami bytowymi i była to kolejna nieprawidłowość (pierwszą stwierdzono w 2005r.), efektem tego było wstrzymanie płatności PRŚ.
R. J. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego .
Powtórzył argumentację z odwołania od decyzji I instancji. Podniósł również, że w ostatnim zdaniu zaskarżonej decyzji, jest zapis, że do momentu wydania tej decyzji "nie przedstawił żadnych materiałów mogących jednoznacznie podważyć ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji". Jest to nieprawdą, gdyż w odwołaniu wyraźnie wskazał na gotowość złożenia dodatkowych wyjaśnień. W decyzji nie uwzględniono żadnych jego argumentów i wyjaśnień, które opisywał w odwołaniu.
Skarżący podniósł, że:
- budynek gospodarczo-inwentarski nie jest w świetle prawa budowlanego budynkiem mieszkalnym, nie nadano mu numeru domu, został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę;
- w tym budynku skarżący przebywa okresowo, nie jest w nim zameldowany na pobyt stały, równocześnie przebywa też w budynku mieszkalnym swojej matki ul. [...] w B., lub budynku mieszkalnym konkubiny, z którą mieszkał w przeszłości;
- w okresie od jesieni do wiosny wyjeżdża do pracy za granicę, aby inwestować w gospodarstwo, w załączeniu przedstawił dokumenty potwierdzające pobyt w H.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd zgodnie ze swoimi kompetencjami kontrolował czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z przepisami prawa materialnego oraz czy prawidłowe było postępowanie w sprawie. Sąd dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem uwzględniając stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie poddanej kontroli Sądu decyzji stanowiły art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, § 11 ust. 1, § 15 ust. 1 oraz ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich a podstawę procesową art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego a także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
W sprawie bezspornym jest, że w dniu kontroli w 2010 r. skarżący nie posiadał ani umowy na wywóz ścieków z gospodarstwa ani rachunków potwierdzających jej realizowanie.
Niewątpliwie trafnie organy obu instancji wskazały, że konsekwencje stwierdzanych nieprawidłowości reguluje art. § 15 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia dot. płatności PRŚ: Jeżeli w jednym z kolejnych lat ponownie zostanie stwierdzone nieprzestrzeganie zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej, płatność rolnośrodowiskowa podlega w danym roku [...] zawieszeniu - w przypadku uchybienia, które zostało stwierdzone poprzednio".
Pierwotny tekst tego przepisu był inny.
§ 15. 1. Jeżeli w wyniku pierwszej kontroli na miejscu zostanie stwierdzone, że zasady zwykłej dobrej praktyki rolniczej nie są przestrzegane, uchybienia te są odnotowywane w protokole kontroli, a producent rolny jest pouczany o skutkach dalszego nieprzestrzegania tych zasad; wzmianka o pouczeniu jest odnotowywana w protokole kontroli.
2. Jeżeli w wyniku następnej kontroli na miejscu zostanie stwierdzone dalsze nieprzestrzeganie zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej, płatność rolnośrodowiskowa należna za dany rok podlega:
1) zmniejszeniu o 7 % za każde uchybienie inne niż stwierdzone podczas poprzedniej kontroli;
2) zawieszeniu - w przypadku wystąpienia uchybienia, które zostało już stwierdzone podczas poprzedniej kontroli.
Wskazany § 15 został zmieniony przez § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 21 października 2008 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2008 r., nr 190, poz.1160) z dniem 24 października 2008r. Przepis ten otrzymał następujące brzmienie.
§ 15.1. Jeżeli zostanie stwierdzone, że zasady zwykłej dobrej praktyki rolniczej nie są przestrzegane, płatność rolnośrodowiskowa podlega w danym roku zmniejszeniu o 1,5 % za każde uchybienie.
2. Jeżeli w jednym z kolejnych lat ponownie zostanie stwierdzone nieprzestrzeganie zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej, płatność rolnośrodowiskowa podlega w danym roku:
1) zmniejszeniu o 7 % za każde uchybienie, inne niż stwierdzone poprzednio;
2) zawieszeniu - w przypadku uchybienia, które zostało stwierdzone poprzednio.
3. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zawieszeniu również w kolejnym roku lub latach po roku, w którym zmniejszono lub zawieszono płatność rolnośrodowiskową, o których mowa w ust. 2, jeżeli odpowiednio w tym roku lub latach ponownie zostanie stwierdzone nieprzestrzeganie zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej.
Powyższa regulacja wskazuje, zatem, że obowiązkiem organów w sprawie było ustalenie czy rzeczywiście wystąpienie tej samej nieprawidłowości stwierdzono po raz drugi, aby odmówić płatności.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę na wewnętrzną sprzeczność stanowiska organu I instancji wyrażonego w uzasadnieniu decyzji. Organ we wstępnej części uzasadnienia decyzji wskazał, że odmówił przyznania płatności ze względu na to, że gospodarstwo rolne, które posiada wodę bieżącą, nie jest wyposażone we właściwe urządzenia do gromadzenia lub odprowadzania ścieków bytowych lub producent rolny odprowadza ścieki bytowe do systemów melioracyjnych, wód powierzchniowych lub do ziemi. Ze względu na wystąpienie nieprawidłowości ZDPR-Zwykłej Dobrej Praktyki Rolnej - kod błędu GR42- po raz drugi, płatność zostaje wstrzymana.
Już jednak w dalszej części tego uzasadnienia organ wskazał inny opis nieprawidłowości W szczególności wskazał, że z protokołu kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 22.06.2010 r. oraz 23.06.2010r. wynika, że gospodarstwo wyposażone w bieżącą wodę, nie jest podłączone do kanalizacji i nie posiada oczyszczalni przydomowej, a w dniu kontroli strona nie okazała dokumentu potwierdzającego wywóz ścieków bytowych. Nieprawidłowość ta została stwierdzona po raz drugi, po raz pierwszy stwierdzono ją w dniu 6.07.2005r., czego dowodem jest protokół z kontroli na miejscu.
W sprzeczności z tym stanowiskiem pozostaje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. Organ odwoławczy, bowiem jako pozostające bez wpływu na sytuację strony ocenił również wyniki kontroli wykonanej w gospodarstwie w dniu 6.07.2005 r. i kontroli w kolejnych latach. W wyniku kontroli z 2005 r. stwierdzono brak posiadania przez stronę zbiornika bezodpływowego, co bezpośrednio wpływało na możliwość spełnienia wymogów dot. postępowania ze ściekami bytowymi. Strona poinformowała wówczas kontrolujących, że zbiornik taki jest budowany. Analogicznie oceniono wyjaśnienia strony, że z uwagi na rzadkie przebywanie w gospodarstwie szambo pozostaje w praktyce niezapełnione. Strona była i jest zobowiązana do prawidłowego postępowanie przez cały 5-letni okres realizowania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Ponadto zgodnie z protokołem pokontrolnym z 2005 r. już wówczas została pouczona o wymogach związanych z posiadaniem zbiornika bezodpływowego na nieczystości i konsekwencjach ich niedochowania. Ponieważ strona nie wykazała się posiadaniem odpowiednich dokumentów dot. postępowania ze ściekami bytowymi i była to kolejna nieprawidłowość (pierwszą stwierdzono w 2005 r.), efektem tego było wstrzymanie płatności PRŚ art. § 15 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia dot. płatności PRŚ.
Zdaniem Sądu, analiza akt postępowania administracyjnego wskazuje, że w protokole kontrolnym z 2005 r. stwierdzono w Lp. 9. 1 przedmiotu kontroli-nieprawidłowość o kodzie GR 42 z opisem: gospodarstwo rolne, które posiada wodę bieżącą jest wyposażone we właściwe urządzenia do gromadzenia lub odprowadzania ścieków bytowych- z zaznaczeniem rubryki "Nie". W uwagach do tego protokołu skarżący wyjaśnił, że nieprawidłowość powstała przy wypisywaniu planu rolnośrodowiskowego, urządzenie będzie wybudowane zgodnie z przepisami w określonym terminie, jako szambo ekologiczne, materiał na budowie jest przygotowany i gromadzony.
Z kolei w protokole kontroli w dniu 23.06.2010 r. w Lp. 9.1 przedmiotu kontroli stwierdzono nieprawidłowość o kodzie GR 42 z opisem: gospodarstwo rolne, które posiada wodę bieżącą jest wyposażone we właściwe urządzenia do gromadzenia lub odprowadzania ścieków bytowych- z zaznaczeniem rubryki "Nie". W uwagach inspektora terenowego wskazano natomiast, że w dniu kontroli rolnik nie okazał dokumentów potwierdzających wywóz ścieków bytowych, nie stwierdzono wycieków.
Biorąc pod uwagę ten ostatni zapis uwagi kontrolującego, stanowisko organów obu instancji niekwestionujących tego, że w trakcie kontroli w 2010 r. gospodarstwo rolne jest wyposażone we właściwe urządzenia do gromadzenia lub odprowadzania ścieków bytowych oraz niekwestionowanie przez organy twierdzeń skarżącego, że gospodarstwo jest wyposażone w urządzenia do gromadzenia ścieków bytowych- 4 zbiornikowe szambo "biologiczne" o pojemności 4000 l. – błędne jest stanowisko przyjmujące zaistnienie uchybienia, które zostało już stwierdzone podczas poprzedniej kontroli, o którym mowa w § 15 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia. Wprawdzie, bowiem wyniki kontroli w dniu 23.06.2010 r. wskazywały, że skarżący nie był w stanie przedstawić dokumentów potwierdzających wywóz ścieków bytowych, ale tę nieprawidłowość kwalifikowaną do kodu GR 42, stwierdzono po raz pierwszy. W konsekwencji, brak było podstaw do stosowania konsekwencji wynikających z § 15 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia.
Na marginesie należy zauważyć, że stanowisko takie wskazał przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. w piśmie z dnia 24 stycznia 2011 r. skierowanym do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W szczególności m.in. wskazał, że "skoro wnioskodawca nie zamieszkuje w gospodarstwie oraz nie przetrzymuje na stałe zwierząt gospodarskich sankcjonowanie rolnika za brak dokumentów potwierdzających wywóz ścieków wydaje się niecelowe". Wskazał też, że zachodzi wątpliwość czy należy stosować kod GR 42 oraz czy sankcja 7% jest prawidłowa. Stanowiska tego nie podzielił Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odpowiedzi na pismo powyższe, piśmie z dnia "02.2011 r." udzielając wskazówek, co do treści mającej być wydaną decyzji. Jak wynika z akt sprawy poddanej kontroli Sądu zastrzeżenia takie były jednak zasadne.
Należy podkreślić, że nieprawidłową jest powyżej opisana praktyka korespondencyjnego wyjaśniania czy też uprzedniego uzgadniania treści decyzji, ponieważ stanowi to zaprzeczenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego jest działaniem, co do zasady, merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji jak i kontrolnym. Zatem stanowisko swoje organ zarówno I jak i II instancji może wyrazić wyłącznie w formie decyzji, o której mowa w art. 104 oraz w art. 138 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego.
Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. Z 2012 r., nr 270) - orzekł jak w sentencji.
Przy ponownym prowadzeniu postępowania organy uwzględnią oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło