III SA/Kr 774/19

|Sygn. akt III SA/Kr 774/19 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 listopada 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Renata Czeluśniak, Sędziowie: WSA Ewa Michna (spr.), WSA Maria Zawadzka, Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2019 r., sprawy ze skargi Z. K., S. K., J. K., B. K. – N., na czynność Starosty z dnia 15 maja 2018 r. w przedmiocie ujawnienia osób nieuprawnionych w ewidencji gruntów i budynków I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Starosty solidarnie na rzecz skarżących Z. K., S. K., J. K., B. K. – N. kwotę 200 złotych (dwieście) z tytułu zwrotu kosztów postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Z. K., S. K., B. K. – N. i J. K. zaskarżyli czynność materialno-techniczną dokonaną przez Starostę w dniu 15 maja 2018 r. w przedmiocie dokonania zmiany danych w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu L, poprzez ujawnienie osób nieuprawnionych jako władających na zasadzie samoistnego posiadania w zakresie nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjne Nr [...] o pow. 0,0439 ha. Zarzucili oni zaskarżonej czynności naruszenie: - art. 24 ust. 2b pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej zwanej "p.g.k.") polegającym na dokonaniu aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków pomimo braku przesłanek do zastosowania przepisu i dokonania aktualizacji, - art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k. poprzez nie ustalenie, czy dany podmiot rzeczywiście włada gruntem na zasadach samoistnego posiadania, stosując się w szczególności do wymogów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. co było niezgodne z literą prawa i traktowane powinno być jako wypaczenie idei rejestru publicznego, - § 45 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków, gdy przepis ten nie stanowi podstawy prawnej do przedmiotowego działania, - przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 i 77 § 1, art. 80, art. 79a, art. 107 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezebranie całego materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji przyjęcie, że określone osoby są władającymi za zasadzie samoistnego posiadania. Skarżący podnieśli, że pismami z dnia 2 maja 2019r., znak: [...], zostali poinformowani, że Starostwo Powiatowe w dniu 15 maja 2018r. dokonało aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu L w trybie czynności materialno-technicznej w zakresie nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] położoną w L poprzez zmiany danych - ujawnienie w ewidencji gruntów współwładających na zasadzie samoistnego posiadania po zmarłym I. K. Skarżący podnieśli, że zarówno zmarły I. K. jak i jego następcy prawni, nigdy nie byli w jakimkolwiek posiadaniu przedmiotowej działki. Wskazali, że zmodernizowany operat ewidencji gruntów i budynków obrębu L stał się obowiązujący na mocy obwieszczenia Wojewody z dnia 25 października 1995 r. ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Woj. [...] Nr [...] i zarówno w części kartograficznej jak i opisowej zawierał wiele błędów, m.in. błędnie została przedstawiona konfiguracja działki według poprzednio obowiązującej ewidencji gruntów w skali 1:2880 o nr ewid. [...] o pow. 0,0446 ha zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym nieodpowiadającym stanowi prawnemu według zmodernizowanej ewidencji gruntów. Wskazali również, że decyzją Wójta Gminy J z dnia [...] 1999 r., znak: [...] błąd w zmodernizowanej ewidencji gruntów został sprostowany. Jednak Starosta nie wprowadził zmiany w części kartograficznej operatu – mapy uzupełniającej w zakresie zmiany konfiguracji tej działki, która została zatwierdzona ostateczną decyzją Wójta Gminy J nr [...] z [...] 2000r. W ocenie skarżących organ był zobligowany do przeprowadzenia postępowania administracyjnego wyjaśniającego jak również dowodowego na okoliczność, że określone osoby są w posiadaniu samoistnym nieruchomości. W sprawie nie zachodziły przesłanki z art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. a-h p.g.k., nie było postępowania rejestrowego, które można było zakończyć czynnością o charakterze materialno-technicznym, a organ I instancji, po dokonaniu analizy wniosku powinien, zdaniem skarżących, zakończyć postępowanie decyzją odmawiającą wpisu w rejestrze lub umarzającą postępowanie administracyjne. Organy prowadzące ewidencję gruntów nie były bowiem uprawnione do samodzielnego rozstrzygania kwestii uprawnień do gruntu, a sam rejestr ewidencji gruntów miał być jedynie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego danej nieruchomości. Nie kształtował nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdzał stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej czynności materialno-technicznej z dnia 15 maja 2018 r., rozważenie zastosowania przepisu art. 135 p.p.s.a., zasądzenie kosztów postępowania oraz o wstrzymanie wykonania aktu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podniósł, że z zapisów w rejestrze gruntów oraz dokumentów stanowiących podstawę zmian wynikało, że działka ewid. nr [...] o powierzchni 0.0439 ha została wpisana do jednostki rejestrowej nr [...] w dniu 12 kwietnia 2000 r., w której jako właściciel wpisany był podmiot: K. zd. K. M. c. F. i J. Zmiana ta została wprowadzona na podstawie decyzji Wójta Gminy J z dnia [...] 1999 r., znak: [...]. W dniu 17 czerwca 2003r. w rejestrze gruntów została odnotowana zmiana właściciela działki ewid. Nr [...], na podstawie aktu notarialnego nr Rep [...] - umowa darowizny, w związku z czym w nowo założonej jednostce rejestrowej nr [...] jako właściciele wpisani zostali: K. B. c. F. i M., K. J. s. F. i M., K. S. s. F. i M. oraz K. Z. c. F. i M., w udziałach po 1/4 części każdy. Ponadto dla przedmiotowej działki odnotowana jest w rejestrze gruntów księga wieczysta nr [...], a badanie treści tej księgi wieczystej, prowadzonej w systemie elektronicznym wskazywało, że dane ujawnione w dziale I i II są zgodne z danymi ujawnionymi w rejestrze gruntów. Na podstawie danych zawartych w rejestrze gruntów oraz dowodów zmian, Starosta stwierdził, że w dniu 15 maja 2018 r. nie dokonał on żadnych zmian podmiotowych polegających na wykreśleniu skarżących jako właścicieli działki ewidencyjnej nr [...] i wpisaniu innych podmiotów jako władających na zasadzie posiadania samoistnego przedmiotową działką. W piśmie uzupełniającym skargę skarżący m.in. doprecyzowali, że przedmiotem skargi jest uchylenie czynności materialno-technicznej dokonanej w dniu 15 maja 2018r., którą dokonano zmiany danych w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu L poprzez ujawnienie osób nieuprawnionych jako władających na zasadzie samoistnego posiadania w zakresie nieruchomości stanowiącej działkę ewid. nr [...], a tym samym część działki ewid. nr [...] o pow. 0.0439 ha, gdyż część działki ewid. Nr [...] widniejąca na mapie ewidencyjnej w skali 1:2000 obrębu L wchodziła w skład działki ewid. Nr [...] będącej w posiadaniu jak i we własności skarżących, i objęta jest księgą wieczystą. Skarga została wniesiona z uwagi na fakt, że Starosta nie dokonał zmiany części kartograficznej operatu ewidencji gruntów, na mapie ewidencji gruntów w skali 1:2000 w zakresie jej konfiguracji, granic tej nieruchomości zgodnie z decyzją ostateczną z dnia [...] 1999 r, znak [...] operatu ewidencyjnego przyjętego do zasobu geodezyjno-kartograficznego o wprowadzeniu zmian. Skarżący podnieśli, że zmarły I. K. nigdy nie był jakimkolwiek posiadaniu zarówno działki ewid. nr [...], jak również działki ewid. nr [...], która jest własnością skarżących, i został ujawniony – podobnie jak i jego następcy prawni – w ewidencji gruntów na zasadzie przypadku. Podali, że działka ewid. Nr [...] w stanie faktycznym nie istnieje na gruncie obrębu L, nie ma swojego odpowiednika, gdyż operat ewidencyjny w skali 1:2880 przed wejściem w życie obecnie zmodernizowanego operatu nie zawierał przedmiotowej nieruchomości zarówno w stanie faktycznym jak i prawnym. Poinformowali także, że modernizacja ewidencji gruntów obrębu L polegała na opracowaniu operatu ewidencji gruntów w oparciu o mapy ewidencyjne w skali 1:2880 przed modernizacji. Najpierw jednak w zmodernizowanym operacie ewidencyjnym została wyodrębniona działka o nr ewid. [...], gdzie przebieg granic tej działki został błędnie określony, nie odpowiadając stanowi prawnemu jak i faktycznemu według poprzednio obowiązującej ewid. gruntów w skali 1:2880 o nr ewid. [...] o pow. 0.0446 ha. Zgodnie z decyzją ostateczną z dnia 19 października 1999 r. nr [...] dokonano jej sprostowania w zmodernizowanym operacie ewidencyjnym poprzez zmianę jej konfiguracji, powierzchni i oznaczenia działki z nr [...] na nr [...] stosownie do istniejącego stanu prawnego wynikającego z zapisu w księdze wieczystej, a operat został przyjęty do zasobu Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej za nr [...]. Starosta jednak, pomimo zalegania tej dokumentacji w zasobie, nie wprowadził zmiany w części kartograficznej operatu - mapy ewidencyjnej w zakresie zmiany konfiguracji tej działki. Skarżący wskazali także, że działka o nr ewid. [...] wcześniej na zmodernizowanej mapie ewidencyjnej oznaczona była nr ewid. [...], że działka ewid. o nr [...] o pow. 0,0439 ha powstała z działki ewid .nr [...] o pow. 0,0446 ha, obecnie objęta księgą wieczystą nr [...], gdzie podstawą wpisu była mapa ewidencyjna przedstawiająca konfigurację działki ewid. nr [...] zgodnie z decyzją z dnia 19 października 1999 r., znak: [...] orzekającą o wprowadzeniu zmian zarówno w części kartograficznej jak i opisowej operatu, stanowiąca podstawę oznaczenia nieruchomości, gdyż dane dotyczące nieruchomości gruntowych wpisuje się w księdze wieczystej m.in. na podstawie wyrysu z mapy ewidencyjnej. Tymczasem dane ujawnione w księdze wieczystej nr [...] były niezgodne z danymi ujawnionymi w operacie ewidencyjnym w zakresie części kartograficznej. Wreszcie skarżący zarzucili również naruszenie art. 21 Konstytucji RP mówiący o ochronie własności oraz dopuszczalności wywłaszczenia jedynie, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek przede wszystkim z innych przyczyn niż wskazano to w skardze. Sąd bowiem z powodu braków w przesłanych aktach nie miał możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy. Przedmiotem sporu była zmiana dotycząca działki [...] poprzez wpisanie jako samoistnych posiadaczy spadkobierców po zmarłym I. K. Wspomniana działka weszła w skład działki [...] stanowiących własność skarżących. Skarżący od samego początku twierdzili, że I. K. nigdy nie był wpisany jako samoistny posiadacz działki [...]. Organ w ogóle nie przesłał akt dotyczących działki [...]. Przesłał jedynie akta działki [...] wskazując, że w księdze wieczystej zostali wpisani wyłącznie skarżący. Niemniej jednak Sąd zaznacza, że księgą wieczystą zostały objęte dwie działki ewidencyjne tj. działka [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,0639 ha; podczas gdy działka [...] miała powierzchnię 0,0439 ha. Jednocześnie skarżący przedstawili odpis dokumentu (pismo z 17 czerwca 2019 r. – k.69), że starosta w 2019 r. dokonuje wpisów samoistnego posiadania w ewidencji gruntów w zakresie działki [...]. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu prze sądami administracyjnymi Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Skoro skarżący od samego początku twierdzili, że zaskarżają czynność materialno techniczną w ewidencji dotyczącej działki [...] i [...] to obowiązkiem organu było przesłać akta dotyczące obu działek. Zasadniczo Sąd został więc pozbawiony możliwości merytorycznego rozpoznania skargi spowodowanej istotnymi brakami w materiale dowodowym sprawy. Sąd zasadniczo zgadza się również, że zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 1 p.g.k informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że art. 24 ust. 2a pkt 2 in fine p.g.k. tworzy nową jakość, nową autonomiczną podstawę, dającą szczególne uprawnienie podmiotom, które twierdzą, że są samoistnymi posiadaczami i nie są wpisane do rejestru - do złożenia wniosku o aktualizację ewidencji. W takiej sytuacji organ administracji zobowiązany jest ustalić czy ten podmiot rzeczywiście włada gruntem na zasadach samoistnego posiadania stosując się w szczególności do wymogów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Z akt przedstawionych przez organ nie wynika, czy w ogóle organ ewidencyjny dokonał takich ustaleń z zastosowaniem powołanych przepisów. Zasadność wpisania osób nieuprawnionych do ewidencji dotyczącej działki [...] będzie mogła zostać merytorycznie więc zbadana dopiero po przedstawieniu kompletu akt sprawy. Z tych to przyczyn Sąd uznał bezskuteczność zaskarżonej czynności na postawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zasądził na rzecz skarżących zgodnie z art. 200 powołanej ustawy, koszty postępowania w kwocie uiszczonej opłaty od skargi.