III SA/Kr 778/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 26 października 2007r na posiedzeniu niejawnym wniosku T. B. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie w sprawie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. W dniu 13 września 2007r. T. B. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie skargi na decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia [...] wydaną w przedmiocie choroby zawodowej. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia kwalifikowanego zastępcy procesowego. Podnosi, iż ze względu na niskie dochody nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Wskazuje, iż dużo środków finansowych pochłania leczenie wnioskodawcy i jego żony. Dodaje także, iż nie posiada wykształcenia prawniczego w związku z czym nie jest w stanie odpowiednio zadbać o swoje interesy w postępowaniu przed sądem. Sąd, ustosunkowując się do wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych umorzył postępowanie w tej kwestii. Z przepisu bowiem art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ) wynika, iż nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych strony skarżące działanie lub bezczynność organu w sprawach między innymi dotyczących zakresu pomocy i opieki społecznej, stosunków pracy, stosunków służbowych, z zakresu ubezpieczeń społecznych, dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej oraz dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Ponieważ przedmiotowa sprawa dotyczy właśnie wymienionego w ustawie zakresu spraw zwolnionych na mocy przepisów prawa z kosztów sądowych, stąd mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 161 par. 1 pkt 3 w związku z art. 239 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Sąd umorzył postępowanie w sprawie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W tym miejscu Sąd pragnie zaznaczyć, iż ustawowe zwolnienie z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, które ma miejsce w przedmiotowej sprawie, dotyczy jedynie zwolnienia od kosztów sądowych, a nie obejmuje instytucji przyznania kwalifikowanego zastępcy procesowego w sprawie. Odnosząc się zatem do wniosku o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu, Sąd zważył, co następuje. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, córką i matką. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż rodzina skarżącego utrzymuje się z emerytury wnioskodawcy w kwocie 1335,00 zł, wynagrodzenia za pracę żony w kwocie 923,00 zł oraz renty matki strony w wysokości 725,00 zł. Łącznie zatem dochody rodziny wynoszą miesięcznie 2 983 zł. Córka skarżącego jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika , iż skarżący posiada dom o pow. 72 m2, mieszkanie o pow. 60 m2, nieruchomość gruntową o pow. 15 arów. Wnioskodawca nie wykazuje natomiast faktu posiadania cennych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych bądź ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy działa na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153 poz. 1270 ). Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy i to on musi dokładnie wyjaśnić i przedstawić, na żądanie sądu, swój stan majątkowy, uzasadniający przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępcy procesowego bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Skarżący posiada stały dochód i majątek. Zgodnie natomiast z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, w tym koszty adwokackie czy radcowskie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ponieważ zaś skarżący posiada stały dochód rzędu miesięcznie około 3000,00 zł, a także majątek, który może być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków brakuje bieżących środków finansowych, zdaniem Sądu nie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie kwalifikowanego zastępcy procesowego z urzędu. Ponadto skarżący podniósł co prawda, iż ponosi duże koszty związane z leczeniem, jednakże twierdzeń tych nie poparł żadnymi dokumentami je potwierdzającymi. Skoro zaś strona nie udokumentowała w jakikolwiek sposób wydatków związanych z zakupem leków, argument ten nie może mieć wpływu na ocenę jej stanu majątkowego. W tym miejscu Sąd pragnie jednakże zaznaczyć, iż stosownie do art. 134 § 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie zbada sprawę, bez względu na fachowość, styl i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi zatem na regulacje zawartą w art. 134, a także 140 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - nie mają uzasadnienia obawy strony, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swego interesu w toczącym się przed sądem postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 )