III SA/Kr 78/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia 24 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do komisji lekarskiej skargę oddala. Wojskowy Komendant Uzupełnień decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] odmówił skierowania M. P. do Komisji Lekarskiej, na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., obecnie tj. z 2013 r., poz. 267), dalej "K.p.a." w związku z art. 28 ust.4c, art. 29 ust. 3a, art. 30a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tj.: Dz.U. z 2012 r., nr 461 ze zm., obecnie t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 461), dalej "ustawa o powszechnym obowiązku obrony". W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 17.10.2012 r. do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej wpłynął wniosek M. P. działającego przez pełnomocnika o zmianę kategorii zdrowia z "E" na "A". Wniosek zgodnie z właściwością miejscową i rzeczową został przekazany do WKU. Zmiana posiadanej kategorii zdrowia ustalonej w oparciu o przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony wymaga uprzedniego skierowania do komisji lekarskiej władnej do ustalenia kategorii zdrowia - dlatego właściwy w sprawie organ I instancji rozpoznał wniosek w zakresie możliwości skierowania wnioskodawcy do komisji lekarskiej (powiatowej lub wojskowej) celem ponownego ustalenia kategorii zdrowia. Ustalono, że M. P. stawał przed Powiatową Komisją Lekarską w dniu 25.05.2001 r. i zgodnie z wydanym orzeczeniem otrzymał kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "E". Nie odwołał się od orzeczenia i stało się ono ostateczne. Wnioskodawca uzasadnia potrzebę zmiany kategorii zdrowia chęcią podjęcia pracy w Państwowej Straży Pożarnej a także uważa, że wobec uznania go za zdolnego do zawodowej służby wojskowej (posiadania kategorii "Z"), orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej uznającej go za zdolnego do zawodowej służby wojskowej przeczy orzeczeniu ustalającemu kategorię zdrowia "E". Z akt sprawy wynika również, że posiadanie przez wnioskodawcę kategorii "Z" wynika ze skierowania wnioskodawcy na dzień 24.02.2012 r. na komisję lekarską przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień. Wnioskodawca starał się, bowiem o przyjęcie na uczelnię wojskową. Zgodnie z przywołanymi w podstawie prawnej decyzji przepisami ustawy o powszechnym obowiązku obrony w przypadku osób posiadających kategorię zdolności "E", właściwy Wojskowy Komendant Uzupełnień nie ma możliwości skierowania takich osób do powiatowej lub wojskowej komisji lekarskiej celem ponownego ustalenia kategorii zdrowia. Zgodnie, bowiem z treścią art. 28 ust. 4c do powiatowej komisji lekarskiej nie kieruje się osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E. Również art. 29 ust. 1 pkt 3a stanowi, że w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E. W świetle art. 30 a ustawy kategoria "E" oznacza trwałą i całkowitą niezdolność do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Odnosząc się do okoliczności posiadania przez wnioskodawcę kategorii zdrowia "Z" uzasadniającej zdaniem wnioskodawcy, zmianę posiadanej kategorii z "E" na "A" organ zauważył, że w art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj.: Dz.U. z 2010 r., nr 90, poz. 593 ze zm.), dalej "ustawa o służbie wojskowej", ustalono następujące kategorie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej: kategoria Z - zdolny do zawodowej służby wojskowej, co oznacza zdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego; - kategoria Z/O - zdolny do zawodowej służby wojskowej z ograniczeniami, co oznacza ograniczoną zdolność do dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych; kategoria N - trwale lub czasowo niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz niezdolny do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Przepisy te regulują zdolność do zawodowej służby wojskowej, tymczasem wnioskodawca domaga się zmiany kategorii zdrowia uregulowanej w przepisach ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony nie określają możliwości zmiany posiadanej kategorii zdrowia w sytuacji, gdy dana osoba posiada kategorię "Z" w rozumieniu ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Nie określają również możliwości kierowania osób posiadających kategorię "Z" na komisje lekarskie celem zmiany czy też dostosowania kategorii orzeczonej w trybie ustawy o powszechnym obowiązku obrony do kategorii zdrowia ustalonej w trybie przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Organ podkreślił, że Wojskowy Komendant Uzupełnień kierując daną osobę na komisję lekarską w trybie przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony celem ustalenia zdolności do czynnej służby wojskowej działa, jako organ administracji publicznej i może opierać swoją decyzję w tym przedmiocie wyłącznie w oparciu o obowiązujące przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Przepisy tej ustawy nie określają obowiązku lub uprawnienia kierowania na komisję lekarską, gdy dana osoba posiada kategorię "Z" tzn. jest w świetle ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zdolna do zawodowej służby wojskowej. Skierowanie wnioskodawcy na komisję lekarską byłoby, zatem w istniejącym stanie faktycznym decyzją wydaną bez podstawy prawnej. Ponadto zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2009 r., nr 12, poz. 68 ze zm.) oceny zdolności fizycznej i psychicznej kandydatów do służby w Państwowej Straży Pożarnej dokonują komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Zdolność fizyczna i psychiczna wnioskodawcy ubiegającego się o przyjęcie do Państwowej Straży Pożarnej nie jest, zatem oceniana przez powiatową lub wojskową komisję lekarską. M. P. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie art. 28 ust. 4d ustawy o powszechnym obowiązku obrony, a tym samym przyjęcie, iż nie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa takie orzeczenie lekarskie o nadaniu kategorii zdrowia E, któremu przeczy kolejne orzeczenie komisji lekarskiej nadające kategorię zdrowia Z w zakresie zdolności do zawodowej służby wojskowej, do pełnienia której wymagania są wyższe. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości, przez skierowanie na komisję lekarską, względnie uchylenie zaskarżonej w całości decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Podniósł, że Wojskowa Komisja Lekarska uznała skarżącego za całkowicie niezdolnego do czynnej służby wojskowej i uznała, że posiada on kategorię zdrowia E, to jest niezdolny do służby w czasie pokoju i w czasie wojny. Skarżący stara się o przyjęcie do Państwowej Straży Pożarnej. W trakcie tego procesu ponownie stanął przed komisją lekarską, która uznała go za zdolnego do zawodowej służby wojskowej przyznając mu kategorię zdrowia Z, co przeczy poprzedniemu orzeczeniu. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego decyzją z dnia 24 grudnia 2012 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 2 i art.138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 28 ust. 4c, 29 ust. 3a, art. 30a ust. 1 pkt 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony- utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że skarżący ubiega się o zmianę orzeczonej w 2001 r. kategorii "E" na kategorię "A", uzasadniając wniosek orzeczoną wobec niego przez wojskową komisję lekarską orzeczeniem nr [...] z dnia [...] 2012 r. kategorią "Z" (zdolny do służby wojskowej). Z akt sprawy wynika, że orzeczenie to zostało wydane w związku z ubieganiem się przez skarżącego na studia do Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych - orzeczenie to wydano w oparciu o ustawę o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Z orzeczenia wynika, że Wojskowa komisja lekarska również rozpoznała u skarżącego astygmatyzm nadwzroczny obu oczu. Organ odwoławczy podzielając stanowisko zawarte w decyzji organu I instancji wskazał, że organy obu instancji, związane są zasadą legalizmu wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997, nr 78, poz. 483 ze zm.), zgodnie z którą organy działają na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, a zatem nie pozostawiają rozstrzygnięcia uznaniu organu orzekającego. Ustawodawca w art. 28 ust. 4c i art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony określił, że osoby posiadające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E nie są kierowane do powiatowej komisji lekarskiej, a w czasie pokoju nie ma możliwości kierowania osób posiadających kategorię zdolności D lub E do wojskowej komisji lekarskiej. M. P. posiada kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "E", zatem w świetle przywołanych przepisów organ I instancji uznał prawidłowo, że nie może zostać skierowany do powiatowej lub wojskowej komisji lekarskiej. Skierowanie do komisji - pomimo posiadania przez wnioskodawcę kategorii "Z" orzeczonej w oparciu o przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - byłoby sprzeczne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami ustawy o powszechnym obowiązku obrony i stanowiłoby naruszenie tych przepisów. Przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony nie przewidują, bowiem możliwości weryfikacji raz orzeczonej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej poza przypadkiem określonym w art. 28 ust. 4d ustawy, tzn. poza przypadkiem, gdy ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. Istnieje również możliwość zgodnie z art. 28 ust. 4 zmiany ostatecznego orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej A lub B przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na pisemny wniosek osoby stawiającej się do kwalifikacji wojskowej lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli stan zdrowia tej osoby uległ istotnej zmianie. Organ zauważył, że wobec wnioskodawcy powiatowa komisja lekarska ustaliła kategorię "E", zatem przepis ten w sprawie nie znajduje zastosowania. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 28 ust. 4d ustawy. Wszczynając tego rodzaju postępowanie powiadamia się wojskowego komendanta uzupełnień oraz osobę, wobec której orzeczona została kategoria zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E. Naruszenie tego przepisu, zdaniem skarżącego polega na pominięciu przez organ I instancji okoliczności, że orzeczenie powiatowej komisji lekarskiej nr [...] ustalające kategorię zdrowia "E" jest orzeczeniem wydanym z naruszeniem prawa. Organ zauważył, że po wydaniu przedmiotowego orzeczenia nie było podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej M. P., gdyż już w postępowaniu przed powiatową komisją lekarską przedstawił on historię choroby z poradni chirurgii dziecięcej oraz został skierowany na dodatkowe badania do poradni okulistycznej. Orzeczenie powiatowej komisji lekarskiej z 2001 r. nie zostało zaskarżone przez M. P., co oznacza, że orzeczenie to nie budziło jego wątpliwości, co do zgodności z prawem. Nie budziło jego wątpliwości również na etapie wniosku o weryfikację kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej z dnia 8 października 2012 r., (wszczynającego niniejsze postępowanie) gdyż nic takiego z treści tego wniosku sporządzonego przez profesjonalnego pełnomocnika nie wynika. M. P. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, powtarzając zarzuty i wnioski zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny – zgodnie z ustawowymi kompetencjami – badał, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne. Z tego punktu widzenia nie można dopatrzyć się podstaw do uwzględnienia skargi. Bezspornym w sprawie jest to, że Powiatowa Komisja Lekarska wydanym na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony - orzeczeniem z dnia [...] 2001 r. Nr [...] - uznała skarżącego za trwale niezdolnego do służby wojskowej, określając kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "E", rozpoznano u skarżącego astygmatyzm nadwzroczny obu oczu. Skarżący nie odwołał się od orzeczenia i stało się ono ostateczne. Poza sporem pozostaje także to, że Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska wydanym na podstawie art. 5 ust. 1, 6, 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych- orzeczeniem nr [...] z dnia 17 kwietnia 2012 r. określiła skarżącemu kategorię "Z" (zdolny do służby wojskowej), rozpoznano u skarżącego m. In. astygmatyzm nadwzroczny obu oczu. Z akt sprawy wynika, że orzeczenie to zostało wydane w związku z ubieganiem się przez skarżącego na studia do Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych. Zgodnie z art. 28 ust. 4c ustawy o powszechnym obowiązku obrony do powiatowej komisji lekarskiej nie kieruje się osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E. Zdaniem Sądu, przepis art. 28 ust. 4c ustawy o powszechnym obowiązku obrony ma kategoryczny charakter, nie pozostawiając organowi żadnej sfery uznania, co do możliwości innego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 29 ust. 3 a ustawy o powszechnym obowiązku obrony w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E. Zdaniem Sądu, przepis art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony nie upoważnia wojskowych komisji lekarskich do ponownego orzekania w czasie pokoju zarówno na wniosek zainteresowanej osoby, jak i z urzędu o zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli stan jej zdrowia uległ istotnej zmianie. Trafnie, zatem w ocenie Sądu organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji stwierdził, że organ pierwszej instancji uznał prawidłowo, że o możliwości weryfikacji ostatecznego i orzeczenia ustalającego kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej decyduje rodzaj posiadanej przez skarżącego kategorii ustalonej ostatecznym orzeczeniem komisji lekarskiej. Skarżący posiada kategorię "E", co w świetle przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony uniemożliwia Wojskowemu Komendantowi Uzupełnień skierowanie skarżącego do powiatowej lub wojskowej komisji lekarskiej celem ponownego ustalenia zdolności do czynnej służby wojskowej. Wojskowy komendant uzupełnień jest również uprawniony do wnioskowania do powiatowej komisji lekarskiej, by zmieniła urzędu kategorię zdrowia skarżącego. Zgodnie, bowiem z treścią art. 28 ust. 4 ustawy powszechnym obowiązku obrony RP ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej A lub B może być zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na pisemny wniosek osoby stawiającej się do kwalifikacji wojskowej lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli stan zdrowia tej osoby uległ istotnej zmianie. Skarżący nie posiada kategorii A lub B, zatem powiatowa komisja lekarska w świetle przywołanego przepisu nie może zmienić z urzędu kategorii E posiadanej przez skarżącego. Nie był trafny zarzut niezastosowania art. 28 ust. 4d ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Zasadnie w ocenie Sądu organ odwoławczy wskazał, że skarżący nie odwoływał się od orzeczenia powiatowej komisji lekarskiej z dnia 25 maja 2001 r. w związku z czym orzeczenie to stało się ostateczne. Odnośnie osób, dla których ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E wprowadzono art. 28 ust. 4d stanowiący z kolei, że "wobec osób, dla których ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, przewodniczący powiatowej komisji lekarskiej wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności tych osób do czynnej służby wojskowej zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. O wszczęciu tego postępowania powiadamia się wojskowego komendanta uzupełnień oraz poborowego". Jednocześnie ww. ustawa wprowadziła wspomniany na wstępie art. 29 ust. 3 a stanowiący, że: "w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D albo E", który ma w sprawie decydujące znaczenie. Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art.151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.