III SA/Kr 782/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 21 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 maja 2010 r. oddalającego skargę A. G. i M. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 21 maja 2009 r. Nr: [...] w przedmiocie ewidencji gruntów p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od opłat sądowych W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 maja 2010 r. oddalającego skargę A. G. i M. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 21 maja 2009 r. Nr: [...] w przedmiocie ewidencji gruntów skarżąca A. G. zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie jej od opłat sądowych w całości. Do skargi załączony został urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF". Z oświadczenia zawartego w formularzu wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód wynosi 1.220,41 zł i stanowi emerytura skarżącej w wysokości 920,41 zł i dochody z prowadzonej dorywczo działalności gospodarczej w wysokości 300 zł. W skład majątku skarżącej wchodzi stary dom jednorodzinny o powierzchni 150 m² do remontu oraz nieruchomość rolna wielkości 11 a stanowiąca nieużytek V klasy. Skarżąca nie posiada zasobów pieniężnych, jak również przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, iż jest samotną wdową. Wysokość jej miesięcznych dochodów wynosi 1.220 zł. Stałe koszty utrzymania, nie licząc wyżywienia, wynoszą około 750 zł miesięcznie, zatem na życie pozostaje jej kwota niespełna 500 zł. Każde niespodziewane wydatki powodują zachwianie domowego budżetu. Chcąc je sfinansować skarżąca zmuszona jest niejednokrotnie rezygnować z wydatków na żywność i lekarstwa. W związku ze zbliżającym się okresem zimowym zmuszona jest niezwłocznie zakupić opał. Stan zdrowia i problemy komunikacyjne uniemożliwiają skarżącej stałe prowadzenie działalności gospodarczej (handel odzieżą), dlatego wykonuje ją tylko dorywczo. Po odliczeniu kosztów dochód z tej działalności wynosi do 300 zł. Skarżąca spłaca kredyt zaciągnięty na remont mieszkania. Grunt rolny, którego jest właścicielką, nie przynosi żadnego dochodu, nie ma także nabywców, którzy zechcieliby go kupić. Wydatki skarżącej przedstawiają się następująco: opłata za 3 tony węgla 2.200 zł rocznie, podatki i ubezpieczenie domu 600 zł rocznie, a wydatki miesięczne to media (prąd, śmieci) 120 zł, zakup leków i rehabilitacja 180 zł, spłata kredytu zaciągniętego na remont i modernizację domu 200 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje. Na wstępie orzekający pragnie wyjaśnić kwestię granic żądania skarżącej. W rubryce 4 urzędowego formularza skarżąca zakreśliła bowiem, iż wnosi o "zwolnienie od kosztów sądowych", jednakże z treści skargi kasacyjnej (str. 3 i 11 skargi) sporządzonej przez pełnomocnika skarżącej, jednoznacznie wynika, że domaga się ona zwolnienia od opłat sądowych. Zgodnie z tezą postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2004 roku sygn. akt III SA/Wa 632/04 w przypadku, gdy w formularzu urzędowym o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, o którym mowa w art. 252 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, użyto ogólnego pojęcia "zwolnienie od kosztów sądowych", dopuszczalne jest jego uszczegółowienie przez stronę w piśmie składanym łącznie z tym formularzem, poprzez wskazanie o jaki rodzaj /typ/ kosztów chodzi wnioskującemu. Skoro skarżąca wnioskuje jedynie o zwolnienie jej od uiszczenia opłat sądowych, to należy to żądanie uszanować i rozważać wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżąca, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W wyniku dokonanej analizy sytuacji majątkowej skarżącej i jej zdolności płatniczych należało uznać, iż wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść opłat sądowych bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu. Źródłem utrzymania skarżącej jest emerytura w wysokości 920,41 zł oraz prowadzona dorywczo działalność gospodarcza, która przynosi dochody w wysokości około 300 zł. Uzyskiwane w miesiącu dochody w całości przeznaczane są na bieżące utrzymanie i konieczne leczenie. Koszty utrzymania domu wzrastają zwłaszcza w okresie jesienno -zimowym, kiedy to skarżąca zmuszona jest zakupić opał (według oświadczenia skarżącej zakup 3 ton węgla to wydatek 2.200 zł). Skarżąca jest zadłużona, dokonuje miesięcznie spłaty rat w wysokości 200 zł kredytu zaciągniętego na remont mieszkania. Skarżąca nie posiada oszczędności, jak również cennych przedmiotów, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia opłat sądowych w niniejszej sprawie. Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłat sądowych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).