III SA/Kr 786/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie NSA Piotr Lechowski WSA Halina Jakubiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2007 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego postanowieniem z dnia [...], utrzymał w mocy postanowienie nr [...] Wojskowego Komendanta Uzupełnień K. - N. H. z dnia [...] odmawiające W. B. wydania zaświadczenia o żądnej treści. Wydanie powyższego postanowienia poprzedzone zostało następującymi ustaleniami: W. B. wnioskiem z dnia 5 czerwca 2007r. zwrócił się do Wojskowego Komendanta Uzupełnień K.- N. H. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, iż w latach 1955-1956 odbywając zasadniczą służbę wojskową w Jednostce Wojskowej [...] został skierowany do pracy w Kopalni Węgla Kamiennego w Z. na okres 3 miesięcy. Do wniosku dołączył ksero książeczki wojskowej seria [...] Nr [...], z której wynika, że w dniu 23 listopada 1955r. został wcielony do Jednostki Wojskowej [...], natomiast w dniu 20 maja 1956r. przybył do Jednostki Wojskowej [...]. Wojskowy Komendant Uzupełnień K. - N. H. postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art.218 § 1 i 2 oraz art.219 i art.141 § 1i 2 Kpa, oraz Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami /Dz.U. Nr 136, poz.707/ odmówił wydania W. B. zaświadczenia o treści żądanej, czyli stwierdzającej przymusowe zatrudnienie w Jednostce Wojskowej [...] w Kopalni Węgla Kamiennego w Z. W uzasadnieniu postanowienia podano, że na podstawie ksero książeczki wojskowej przedstawionej przez W. B. oraz Wykazu Batalionów Żołnierzy Pracujących w "Kopalniach Kowarskich" i Hutach otrzymanych z Centralnego Archiwum Wojskowego stwierdzono, że Jednostka Wojskowa [...] nie figuruje w wyżej wymienionym wykazie jednostek przymusowo zatrudniających żołnierzy w kopalniach węgla kamiennego. Nadto wskazano na § 20 ust.1 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 lipca 2004r. w sprawie ewidencji wojskowej osób podlegających obowiązkowi służby wojskowej /Dz.U. Nr 162, poz.1699/ zgodnie z którym dokumenty ewidencyjne są niszczone po upływie okresu ich przechowywania. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył W. B., wnosząc o jego uchylenie. Podniósł, że wbrew temu co podaje organ braki w ewidencji wojskowej nie stoją na przeszkodzie w wydaniu stosownego zaświadczenia. Zgodnie z wskazanym rozporządzeniem w przypadku braków w ewidencji zaświadczenie wydaje się po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w oparciu o uzyskane w nim informacje i w oparciu o przedstawione dokumenty. Do zażalenia W. B. dołączył ksero pisma jakie Wojskowy Komendant Uzupełnień K. - N. H. skierował do Centralnego Archiwum Wojskowego w 1998r. celem sprawdzenia w dokumentacji archiwalnej czy W. B. w czasie pełnienia zasadniczej służby wojskowej był przymusowo zatrudniony w kopalni węgla kamiennego. Pismo to było związane z prośbą W. B. o wydanie zaświadczenia stwierdzającego przymusowe zatrudnianie w kopalni węgla kamiennego z jaką zwrócił się w formie ustnej w dniu 16 marca 1998r. Postanowieniem z dnia [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego , po rozpatrzeniu zażalenia W. B., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia podano, że podstawą odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści, oprócz wskazań materiałów z Centralnego Archiwum Wojskowego, jest także okoliczność, iż w przedmiotowej sprawie zostało już wydane przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień K.- N. H. stosowne postanowienie Nr [...] z dnia [...] 1998r. odmawiające wydania zaświadczenia o przymusowej pracy w kopalni. Nadto wskazano, że w sprawie nie można zastosować przepisów rozporządzenia dotyczących postępowania wyjaśniającego, albowiem na podstawie zebranego materiału nie można stwierdzić nie tylko czasu przymusowej pracy, ale w ogóle samego faktu przymusowego zatrudnienia w jakiejkolwiek kopalni w Z. Ponadto strona nie należy do stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy górników zarówno w K. jak i w K., które mogłoby potwierdzić przymusową pracę. Skargę na powyższe postanowienie złożył W. B. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozstrzygnięcie sprawy, ewentualnie przekazanie jej organom administracyjnym do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił, iż zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa polegającym na nie zastosowaniu § 1 pkt 2, 3 rozporządzenia MON z dnia 16 grudnia 1994r., a także naruszeniem przepisów postępowania a to art.7, 10, 76, 77, 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu skargi zakwestionował pogląd organu II instancji, iż stowarzyszenie zrzeszające byłych żołnierzy górników nie może wyrażać opinii w sprawie osób nie będących jego członkami, a także podniósł, iż w prawie administracyjnym brak jest zasady res iudicata. Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podtrzymano argumenty zawarte w uzasadnieniu postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.169/ nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi, zarzutami, wnioskami oraz powołana podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. W rozpoznawanej sprawie sąd uwzględnił skargę, aczkolwiek z innych powodów niż podnoszone w samej skardze. Podstawowym aktem prawnym, który reguluje problematykę będącą przedmiotem niniejszej sprawy jest ustawa z dnia 2 września 1994r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych /Dz.U z 2001r. Nr 60, poz.622/. Przepis art.1 ust.1 ustawy określa zakres podmiotowy tej ustawy, zgodnie z tym przepisem, Żołnierzom : 1/ zastępczej służby wojskowej, którzy w latach 1949-1959 byli przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla kamiennego oraz w zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranowych, 2/ z poboru w 1949r., którzy byli wcieleni do ponadkontyngentowych brygad "Służby Polsce" i przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla i kamieniołomach, 3/ przymusowo zatrudnianym w batalionach budowlanych w latach 1949-1959, -przysługuje, z zastrzeżeniem ust.2 świadczenie pieniężne. Z przepisów ustawy wynika, iż nie każdemu żołnierzowi zatrudnianemu w kopalniach węgla przysługuje świadczenie pieniężne. Świadczenia przysługują żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, natomiast takie świadczenia nie przysługują żołnierzom zasadniczej służby wojskowej. A zatem zagadnieniem pierwszoplanowym, które wymaga rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest ustalenie, czy skarżący jest objęty zakresem podmiotowym tej ustawy. Sam skarżący w wniosku wszczynającym to postępowanie podaje, że odbywał zasadniczą służbę wojskową. Natomiast organy rozstrzygające w sprawie nie wyjaśniły i nie ustaliły jaki charakter miała służba, którą pełnił skarżący, tym samym czy do skarżącego może w ogóle mieć zastosowanie powołana wcześniej ustawa. Dopiero wyjaśnienie tej kwestii, a więc ustalenie czy była to służba zasadnicza, czy służba zastępcza, pozwoli na rozstrzygniecie czy przedmiotowa ustawa może być stosowana. Tym samym dopiero po ewentualnym ustaleniu, że skarżący jest objęty zakresem podmiotowym ustawy, zasadne będzie dalsze postępowanie mające na celu ustalenie miejsca i czasu pracy w kopalni węgla. W rozpoznawanej sprawie organy administracyjne przyjęły, iż brak jest dokumentów potwierdzających fakt pracy skarżącego w kopalni węgla, natomiast zupełnie pominęły jaki charakter miała służba wojskowa skarżącego, a tym samym czy jest objęta dyspozycją przepisu art.1 ust.1 ustawy. Tym samym w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a to art.7, 77 kpa skutkiem czego jest nie wyjaśnienie okoliczności stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji nie możność ustalenia czy ustawa z dnia 2 września 1994r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla... ma zastosowanie w niniejszej sprawie, czy też nie. Nadto do zaświadczeń, których tryb wydawania jest uregulowany w przepisach art.217 do art.220 kpa., nie ma zastosowania zasada res iudicata. Zaświadczenie jest pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego i wraz ze zmiana tych faktów lub stanu prawnego - zaświadczenie staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające aktualnemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom /np. wyrok NSA z dnia 28.06.1983, I SA 268/83, ONSA 1983/1/47/. Na marginesie sprawy, Sąd zwraca uwagę, że powołane w uzasadnieniu postanowienia organu II instancji Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 lipca 2004r. w sprawie prowadzenia ewidencji wojskowej osób podlegających obowiązkowi służby wojskowej /Dz.U. Nr 162, poz.1699/ już nie obowiązywało, zastąpione zostało Rozporządzeniem Ministra Obrony narodowej z dnia 27 czerwca 2006r. w sprawie prowadzenia ewidencji wojskowej /Dz.U. Nr 122, poz. 848/. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art.134, 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji.