III SA/Kr 786/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi K. P., M. P. i M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego na pokrycie kosztów utrzymania w rodzinie zastępczej postanowił: ustanowić dla skarżących radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych Skarżący w złożonej skardze (uzupełnionej jako załącznikiem formularzem PPF) wnieśli o przyznanie pełnomocnika z urzędu – radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazali, że stanowią zawodową rodzinę zastępczą (M. P. jest ich pełnoletnią wychowanką). W rodzinie wychowują się trzy córki (wychowanki); majątek rodziny stanowi dom o powierzchni [...]m2, samochód osobowy z 2005 r. o wartości [...] zł; działka rolna o pow. [...]a; łączne dochody rodziny to [...] zł ([...] zł. z tytułu zawodowej rodziny zastępczej i [...] zł emerytury). Skarżący opisali w sposób szczegółowy swoje wydatki na utrzymanie i wskazali, że wszystkie wychowanki nadal się uczą i korzystają z ich pomocy finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zdaniem Sądu wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 ww. ustawy). Skarżący ustawowo zwolnieni byli z kosztów sądowych (sprawa dotyczyła pomocy społecznej), wnosili jedynie o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W ocenie Sądu sytuacja osobista i majątkowa skarżących (stosunkowo niskie dochody, brak oszczędności, trójka dzieci na wychowaniu) uzasadnia przychylenie się do wniosku skarżących, którzy nie byli w stanie poczynić żadnych oszczędności na wynagrodzenie dla radcy prawnego. Nie posiadali też żadnych oszczędności czy przedmiotów wartościowych, które mogliby spieniężyć. Zasadniczo czynności w sprawie prawa pomocy wykonuje referendarz – niemniej jednak zgodnie z art. 258 §4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi czynności te może w szczególnie uzasadnionych przypadkach wykonywać sąd. W niniejszej sprawie ze względów ekonomii procesowej, taka okoliczność nastąpiła.