III SA/Kr 789/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Kremer AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant Monika Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2007r. sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia 26 kwietnia 2006r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania uchyla zaskarżoną decyzję Wojewoda [...] decyzją z dnia 26 kwietnia 2006 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, póz. 960 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania J. F. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...] orzekającej o wymeldowaniu J. F. z pobytu stałego z budynku przy ul.[...] w K. -uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie wymeldowania J. F. z powyższego adresu. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, co następuje: Prezydent Miasta K. działając na podstawie art. 15 ust. 2 cyt. na wstępie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu J. F. z pobytu stałego z budynku przy ul.[...] w K. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że J. F. powyższy lokal opuściła i zamieszkała pod innym adresem. Opuszczenie przedmiotowego lokalu było dobrowolne i ma charakter trwały. Powyższą decyzję do Wojewody [...] zaskarżyła J. F. W złożonym odwołaniu podnosi, iż opuszczenie budynku przy ul. [...] w K. nie było dobrowolne. Mieszkanie to opuściła tylko i wyłącznie z obawy o własne bezpieczeństwo. Nie ma zamiaru opuścić tego mieszkania w sposób trwały, chce do tego mieszkania wrócić, jest to jedynie opuszczenie tymczasowe, wymuszone zaistniałą sytuacją życiową, w jakiej obecnie się znalazła. W odwołaniu J. F. opisuje swoje nienajlepsze stosunki z bratem Z. F. oraz obawy jakie posiada przed wspólnym zamieszkaniem w tym mieszkaniu. Mieszka od dnia [...] 2005 r. w Ośrodku dla Osób Dotkniętych Przemocą w K. Wcześniej przebywała w Przytulisku A. dla Bezdomnych Kobiet w K. Podnosi, iż niejednokrotnie wnosiła na Policję zawiadomienie o nagannym zachowaniu brata i jego rodziny, jednakże postępowania, które się toczyły przed prokuraturą z powodu braku dostatecznych podejrzeń popełnienia czynu zabronionego były umarzane. Wnosi o rzetelne rozpatrzenie sprawy, albowiem decyzja o Jej wymeldowaniu jest bardzo krzywdząca. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu sprawy stwierdził, że podstawę prawną wymeldowania stanowi przepis art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przez opuszczenie lokalu należy rozumieć dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego, czyli z własnej woli. Jeżeli zaś strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu w rozumieniu tego przepisu. Dalej organ podnosi, że aby wymeldowanie osoby w drodze decyzji administracyjnej mogło nastąpić, postępowanie dowodowe winno wykazać w sposób bezsporny, że osoba dobrowolnie, z własnej woli i trwale opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące. Wymeldowania domagał się Z. F. - brat. W złożonym wniosku podniósł, iż J. F. w budynku przy ul.[...] w K. nie mieszka i w związku z tym powinna być w tego mieszkania wymeldowania. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, stwierdza organ odwoławczy, iż J. F. budynku przy ul. [...] w K. nie opuściła dobrowolnie, lecz została do tego przymuszona. Nie rezygnuje z pobytu stałego w przedmiotowym budynku, do którego ma nadal dostęp i w którym posiada zamknięty pokój. Przychodziła do tego budynku, ale nie nocowała tam z uwagi na obawy przed bratem – Z. F. Mieszka obecnie w Ośrodku dla Osób Dotkniętych Przemocą w K. i będzie mieszkać tam do zakończenia sprawy w prokuraturze, gdyż boi się zamieszkać w miejscu zameldowania na pobyt stały. Słuchany do protokołu w dniu [...] lipca 2006 r. oraz w dniu [...] października 2006 r. Z. F. potwierdził, iż J. F. dysponuje swobodnym dostępem do domu, ma klucze oraz w budynku tym posiada zamknięty pokój. Nie można zatem uznać, stwierdza organ, że J. F. trwale i z własnej woli opuściła przedmiotowy lokal, dlatego wyjaśnieniom złożonym przez nią organ odwoławczy dał wiarę. W zaistniałej sytuacji, podnosi organ, wydaje się być niemożliwe wspólne zamieszkiwanie Odwołującej się wraz z bratem Z. F. oraz jego rodziną pod wskazanym wyżej adresem. Opuszczenie lokalu, konkluduje organ, musi wypływać z woli osoby przy równoczesnym braku zamiaru powrotu, a te okoliczności w niniejszej sprawie nie występują, gdyż J. F. ma zamiar w mieszkaniu przy ul.[...] w K. mieszkać i do tego lokalu powrócić, nie zrezygnowała z pobytu stałego w tym budynku. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, iż w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanki niezbędnej do wymeldowania, którą to przesłanką jest opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego, a zatem brak jest podstaw do wymeldowania. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Z. F. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, podnosząc zarzut rażącego naruszenia prawa, a to art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz przepisów postępowania, a to art. 7, 77, 80, 81, 107 kpa. Naruszenia prawa materialnego upatruje skarżący w tym, iż znany jest pogląd wyrażany za wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r, że meldunek nie jest uzależniony od faktu posiadania uprawnień do zamieszkiwania, lecz jest czynnością techniczno-prawna wskazującą na fakt przebywania w miejscu, z zamiarem stałego pobytu. Zamiaru tego się nie powinno badać, bowiem meldunek jako czynność techniczno-prawna określa tylko stan faktyczny a nie wolę osoby. W efekcie powołanego wyroku organy administracji dokonują wymeldowania osób, które nie zamieszkują w danym miejscu, bez względu na ich wolę i zamiar Naruszenie przepisów postępowania polega zdaniem strony skarżącej na tym, że zebrany materiał został oceniony jednostronnie, bez wgłębiania się w dalsze szczegóły dowodów. Powołując się na prowadzone postępowanie przygotowawcze "zapomniano" wskazać, co znajduje się w aktach sprawy, że postępowanie to zostało umorzone i z treści uzasadnienia wynika, może nie wprost, lecz z całego jego kontekstu, iż wniosek o ściganie Z. F. był podyktowany względami koniunkturalnymi, nie wykluczając, że właśnie z powodu prowadzonego postępowania o wymeldowania. W rozważaniach na temat woli i zamiaru J. F. nie ustosunkował się organ do przedłożonych dokumentów świadczących o jej sposobie życia i zachowania. Przypomniał skarżący, że na skutek jej sposobu bycia Sąd Okręgowy w K. Wydział l Cywilny wyrokiem z dnia 13 listopada 2003 r. zobowiązał J. F. do złożenia oświadczenia woli o zwrocie otrzymanej darowizny od matki J. F. Skarżący nadto zarzucił, że orzeczenie co do istoty sprawy przez organ II instancji odmiennie niż uczynił do Prezydent Miasta K., narusza przepisy art. 77, 80 i 81 kpa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. W ocenie Sądu organ wydający zaskarżoną decyzję naruszył przepisy art. 7 i 77 kpa i to w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik postępowania. W pierwszym rzędzie należy podnieść, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie administracyjnym przyjmuje się jednolicie, że w odniesieniu do przepisów o postępowaniu administracyjnym za rażące ich naruszenie można uznać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy występuje oczywistość naruszenia prawa, która polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Sąd nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie zostały naruszone w sposób rażący przepisy prawa materialnego, jak też procesowego. Stwierdzić należy, że art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jako przesłankę do wymeldowania wskazuje opuszczenie miejsca pobytu stałego. Przez opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Natomiast, jeśli strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego, bądź wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Zatem przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Podnieść trzeba, że w rozpoznawanej sprawie, na podstawie zebranego materiału dowodowego, trudno uznać, aby stan faktyczny sprawy nie budził wątpliwości, mimo tego organ II instancji, uchylając decyzję organu l instancji, orzekł o odmowie wymeldowania J. F. Z zeznań J. F. wynika, iż miała ona wrócić do przedmiotowego lokalu po zakończeniu sprawy w Prokuraturze. Natomiast Z. F. zeznał, że siostra ma swobodny dostęp do lokalu i może w nim mieszkać. Prokuratura Rejonowa[...] w K. pismem z dnia [...] lutego 2006 r. powiadomiła organ l instancji, że postępowanie, które toczyło się z zawiadomienia J. F. o przestępstwo z art. 207 § 1 kk zostało prawomocnie umorzone wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu zabronionego. Organ odwoławczy do powyższych okoliczności nie ustosunkował się w swoim reformatoryjnym orzeczeniu. Sprawa zatem nie została wyjaśniona w sposób dostateczny do prawidłowego rozstrzygnięcia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie ustosunkowanie się do wszystkich dowodów i dokonanie ich oceny zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 kpa. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) ppsa orzeczono jak w sentencji.