III SA/Kr 789/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Tadeusz Wołek spr. Sędziowie : WSA Halina Jakubiec WSA Elżbieta Kremer Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2008 r. sprawy ze skargi Ł. K. na orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] nr : [...] w przedmiocie uznania za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu pierwszej instancji . Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia [...] nr [...] w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej wskazała, że: "działając na podstawie: Rozp. MON z dnia 10.05.2004 r., poz. 1422, Dz. U., nr 133 z 14.06.2004 r. z późn. zmianami, Rozp. MON z dn. 29.11.2005 r., poz. 2130, Dz. U. nr 253 z 23.12.2005 r.", przeprowadziła badanie lekarskie i rozpoznała u Ł. K. - starszego szeregowego rezerwy, kandydata do zawodowej służby wojskowej: - pourazowy kikut paliczka paznokciowego palca IV-go dłoni prawej nieznacznie upośledzający funkcjonowanie kończyny górnej prawej (§ 81 p. 5), - kategoria zdolności do zawodowej służby wojskowej "N" - niezdolny do zawodowej służby wojskowej, - stwierdzone schorzenie nie pozostaje w związku ze służbą wojskową. Orzeczenie nie zawiera uzasadnienia. Ł. K. odwołał się od powyższego orzeczenia. Podniósł, że odbył zasadniczą służbę wojskową od dnia 7.02.2007 r. do dnia 30.10.2007 r. W dniu 19.03.2004r., stawał przed Wojskową Komisją Lekarską, która nie stwierdziła żadnego schorzenia i otrzymał kategorię "A". Palec nie sprawia mu żadnych trudności w wykonywaniu obowiązków służbowych. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia [...] nr [...] - utrzymała zaskarżone orzeczenie w mocy, wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 127 § 1 i art. 138 kpa w związku z § 31 ust. 1 oraz § 32 ust. 1 i 2 rozporządzenia MON z 10.05.2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. RP z 2004 r., nr 133, poz. 1422 z p. zm.) W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy podniósł, że skarżący nowej dokumentacji leczenia (nie znanej organowi I instancji) nie przedłożył. Organ I instancji skierował skarżącego do Szpitala Wojskowego do konsultacji ortopedycznej w wyniku której rozpoznał "jak w zaskarżonym orzeczeniu (karta badań wystawiona przez TWKL dnia [...])". W celu uzupełnienia materiału dowodowego w trybie odwoławczym RWKL skierowała skarżącego do Wojskowego Szpitala Klinicznego do konsultacji ortopedycznej oraz do badania RTG dłoni prawej (karta badań wystawiona przez RWKL dnia [...]). Konsultacja ortopedyczna oraz badanie RTG dłoni prawej wykonane w trybie odwoławczym w Wojskowym Szpitalu Klinicznym jednoznacznie wskazują na częściowy ubytek palca IV ręki prawej, co zgodnie z obowiązującymi przepisami nakazuje Wojskowym Komisjom Lekarskim kwalifikację orzeczniczą wg § 81 pkt 5, gdzie w grupie kandydatów do zawodowej służby wojskowej ustawodawca przewidział kategorię "N" - niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Ł. K. wniósł skargę na powyższe orzeczenie RWKL do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie domagając się jego uchylenia. Skarżący podniósł, że organ I instancji w toku postępowania rozpoznał u niego pourazowy kikut paliczka paznokciowego palca IV- dłoni prawej nieznacznie upośledzający funkcjonowanie kończyny górnej prawej (§ 81pkt 5) a brak jest opinii lekarskiej, na czym polega upośledzenie kończyny prawej i czy upośledzenie to utrudnia normalne jej funkcjonowanie. Organ odwoławczy stwierdził częściowy ubytek palca IV ręki prawej, co zgodnie obowiązującymi przepisami nakazuje kwalifikację orzeczniczą wg § 81 pkt 5, gdzie w grupie kandydatów do zawodowej służby wojskowej ustawodawca przewidział Kat. "N"- niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Skarżący wyjaśnił, że odbył zasadniczą służbę wojskową w okresie od 7.02.2007 r. do 30.10.2007 r. i przeniesiony został do rezerwy w stopniu starszego szeregowego jako kandydat do zawodowej służby wojskowej. Zdaniem skarżącego nie ma żadnej różnicy między służbą zasadniczą a służbą zawodową, gdyż w pierwszym i w drugim przypadku jest to służba czynna. Takie stosowanie prawa zdaniem skarżącego, jest pogwałceniem Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Akta postępowania przedłożone wraz z odpowiedzią na skargę nie zawierają żadnych dokumentów wskazujących na to, że organ I instancji skierował skarżącego do Szpitala Wojskowego do konsultacji ortopedycznej w wyniku której rozpoznał "jak w zaskarżonym orzeczeniu (karta badań wystawiona przez TWKL dnia 11.03.2008 r.)" - które to okoliczności podnosiła organ odwoławczy w uzasadnieniu orzeczenia, czy też "pourazowy kikut paliczka paznokciowego palca IV dłoni prawej nieznacznie upośledzający funkcjonowanie kończyny górnej prawej"- wskazane jako rozpoznanie w orzeczeniu organu I instancji. Ponadto akta te zawierają wyniki badania radiologicznego z Wojskowego Szpitala Klinicznego z dnia 7 maja 2008 r. W opisie stwierdzono u skarżącego "ubytek guzowatości paliczka dalszego palca IV prawego. Poza tym rtg w normie" W piśmie procesowym z dnia 17.08.2008 r. skarżący podniósł, że według wskazanego § 81 pkt 5 rozporządzenia do kategorii N w I grupie zaliczani są kandydaci na żołnierzy z brakiem palców rąk lub ich przykurczem upośledzające chwyt a ma to miejsce w przypadkach: - dla kciuka-przynajmniej brak paliczka paznokciowego, - dla pozostałych palców - brak przynajmniej dwóch paliczków. Skarżący ma tylko nieznaczny ubytek tkanki kostnej paliczka paznokciowego palca IV tak jak jest to widoczne na zdjęciu rentgenowskim załączonym do skargi. Ubytek taki nie jest równoznaczny z brakiem palca. W § 81 pkt 5 nie ma takiego terminu jak "pourazowy kikut paliczka paznokciowego". Żadna Komisja nie stwierdziła upośledzenia chwytu. Dlatego wniósł o stwierdzenie nieważności orzeczenia. Do pisma tego skarżący dołączył orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] nr [...], którym Komisja rozpoznała u poborowego Ł. K. brak opuszki III palca ręki prawej bez upośledzenia uchwytu (§ 82 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach - Dz. U. nr 57 poz. 278). Komisja zaliczyła skarżącego do kategorii A. Przewodniczący Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie przyznał, że nie dysponuje skierowaniem skarżącego do Wojskowego Szpitala ani też kartą badań wystawioną przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską. Ponadto przyznał, że uraz paliczka paznokciowego może polegać na innym urazie niż na guzowatości paliczka dalszego palca. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz.1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga zasługuje na uwzględnienie choć nie w pełni w uwzględnieniu zarzutów niej podniesionych. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej kpa, normuje postępowanie przed organami administracji publicznej, przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art.107 § 3 kpa). Zgodnie z treścią art. 138 § 1 kpa, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (§ 2). Charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania odwoławczego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Podstawowe regulacje prawne dotyczące m.in. zasad powoływania do zawodowej służby wojskowej zawarte są ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity Dz.U. z 2008 r., nr 141, poz. 892). Zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją (art. 5 ust. 1 ustawy). Do wojskowej komisji lekarskiej kieruje się: żołnierza i inną osobę, która zgłosiła chęć pełnienia zawodowej służby wojskowej - z urzędu (art. 5 ust. 2 pkt 2 ). Zgodnie z treścią art. 5 ust. 6 ustawy ustala się następujące kategorie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej: 1) kategoria Z - zdolny do zawodowej służby wojskowej, co oznacza zdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego; 2) kategoria N - trwale lub czasowo niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz niezdolny do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Orzeczenie o zaliczeniu danego żołnierza lub innej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w ust. 6, właściwe wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej (art. 5 ust. 7 ustawy). Przepisy wykonawcze do powyższej ustawy zawarte są w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2004 r., nr 133, poz. 1422 ze zmianami). Zgodnie z § 16 rozporządzenia orzekając o zdolności do zawodowej służby wojskowej, wojskowe komisje lekarskie zaliczają jednocześnie daną osobę do jednej z kategorii zdolności do takiej służby, według Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Zgodnie z treścią § 23 rozporządzenia orzeczenie o zdolności do zawodowej służby wojskowej, o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa, o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych oraz o związku choroby lub ułomności z zawodową służbą wojskową wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 14, wykorzystując w szczególności szereg dokumentów w § 23 wymienionych. Zgodnie z treścią § 26 ust 1 rozporządzenia orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać w szczególności: 1) rozpoznanie; 2) ustalenie kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej, a w razie stwierdzenia chorób i ułomności - określenie ich związku lub braku związku z zawodową służbą wojskową. Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie (§ 32 ust 2 rozporządzenia). Interpretacja przedstawionych powyżej przepisów wskazuje, że obowiązkiem wojskowych komisji lekarskich orzekających o zdolności do służby wojskowej jest wydanie orzeczenia po skompletowaniu i na podstawie wymaganej dokumentacji ewentualnie uzupełnionej wynikami przeprowadzonych niezbędnych dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia badań lekarskich. W tym stanie prawnym kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich orzekających o zdolności do służby wojskowej dokonywana przez Sądy administracyjne sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie kategorii zdrowia kandydata, a w szczególności sprawdzenia, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych i czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności była zgodna z przepisami w sprawie zasad określania zdolności do służby wojskowej. W sprawie poddanej kontroli Sądu należy uznać, iż naruszono powyżej przedstawione przepisy określające obowiązek wojskowych komisji lekarskich wydania orzeczenia o zdolności kandydatów do zawodowej służby wojskowej na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, a także art. 7 i 77 kpa oraz 107 § 3 kpa Terenowa Wojskowa Komisja w orzeczeniu z dnia [...] wskazało, że rozpoznała u skarżącego pourazowy kikut paliczka paznokciowego palca IV- dłoni prawej nieznacznie upośledzający funkcjonowanie kończyny górnej prawej (§ 81 pkt 5) a brak jest w aktach postępowania wyników badań czy ewentualnie opinii lekarskiej w tym zakresie, jak również skierowania skarżącego do Szpitala Wojskowego do konsultacji ortopedycznej w wyniku której rozpoznano u skarżącego "jak w zaskarżonym orzeczeniu (karta badań wystawiona przez TWKL dnia [...])". Zgodnie z treścią § 81 pkt 5 złącznika do Nr 2 do rozporządzenia, rozpoznanie "częściowe braki palców, ograniczenie ruchów palców rąk lub ich przykurcz bez upośledzenia lub nieznacznie upośledzające chwyt" dają podstawę do zaliczenia do kategorii N - niezdolny do zawodowej służby wojskowej. W objaśnieniach szczegółowych do § 81 wskazano, że ocena orzecznicza wymaga konsultacji chirurga ortopedy. Za brak palca uważa się: dla kciuka - przynajmniej brak paliczka paznokciowego, dla pozostałych palców - przynajmniej dwóch paliczków. U osób leworęcznych przy ocenie lewej ręki można stosować kwalifikacje, jakie u praworęcznych obowiązują do prawej ręki. Dlatego też rację ma skarżący zarzucający brak opinii lekarskiej wydanej po skierowaniu przez TWKL do Szpitala Wojskowego do konsultacji ortopedycznej w wyniku którego dokonanie takiego rozpoznania, skoro Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska jako organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia stwierdziła, że w wyniku badania uzupełniającego w Wojskowym Szpitalu rozpoznano u skarżącego częściowy ubytek palca IV ręki prawej. Z zalegających w aktach postępowania wyników badania radiologicznego w WS stwierdzono u skarżącego "ubytek guzowatości paliczka dalszego palca prawego. Poza tym rtg w normie." Te różniące się w opisie i nie tożsame rozpoznania, nie zostały przez organ odwoławczy wyjaśnione, co uniemożliwia kontrolę ich poprawności także dlatego, że orzeczenie organu I instancji nie zawiera uzasadnienia, co narusza również art. 107 § 3 kpa. Wątpliwości te powinny być wyjaśnione, dlatego, że jak wynika z przedłożonego przez skarżącego orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia [..] nr [...] - Komisja rozpoznała wówczas u poborowego Ł. K. brak opuszki III palca ręki prawej bez upośledzenia uchwytu (§ 82 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach). Komisja zaliczyła skarżącego do kategorii A. Jak już wskazano, charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania odwoławczego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Dlatego też Rejonowa Komisja Lekarska działając jako organ odwoławczy, dokonując odmiennego rozpoznania u skarżącego aniżeli dokonał tego organ I instancji, powinna w orzeczeniu a nie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia to rozpoznanie skorygować choćby nie wpływało to na kwalifikację orzeczniczą rozpoznania i kategorię zdolności do zawodowej służby wojskowej. Ponadto zdaniem Sądu, opis dokonanego rozpoznania powinien być zgodny z treścią opisu choroby czy ułomności zawartą w Wykazie chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Tego wymogu orzeczenia wydane w niniejszej sprawie nie spełniają, co trafnie podniósł skarżący. Na marginesie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 107 § 1 kpa decyzja powinna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie organu I instancji wprawdzie zawiera powołanie podstawy prawnej jednakże nie można nie zwrócić uwagi na to, że nie zachowano przy tym staranności w jej powołaniu chociażby poprzez określenie tytułów przytaczanych aktów prawnych czy też pełnych nazw organów stanowiących. Niewątpliwie też w odniesieniu do orzeczenia organu odwoławczego należy stwierdzić, że staranność ta wymaga wskazania także daty wydania aktu prawnego, pełnego tytułu oraz miejsca publikacji a wskazanie "kpa" pomimo powszechnie przyjętego w praktyce, tego wymogu nie spełnia. Uznając, że zaskarżone rozstrzygnięcie oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie wyżej opisanym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji. Przy ponownym prowadzeniu postępowania organy rozpatrzą sprawę uwzględniając oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.