III SA/Kr 790/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2014 r. sprawy ze skargi T.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 27 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną przez T.G. decyzją z dnia 27 maja 2013 r. Nr [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. uchyliło decyzję Burmistrza D. z dnia 30 kwietnia 2013 r. Nr [....] o odmowie przyznania skarżącej pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 200,00 zł miesięcznie w okresie od 1 kwietnia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. Równocześnie Kolegium ustaliło skarżącej prawo do pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego i przyznało jej pomoc w wysokości 200 zł miesięcznie, w okresie od 1 kwietnia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. Jako podstawę prawną swojej decyzji Kolegium wskazało art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992), art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 548) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 413). Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia 30 kwietnia 2013 r. Nr [....] Burmistrz D. odmówił przyznania T.G. pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 200,00 zł miesięcznie w okresie od 1 kwietnia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. Decyzja została wydana na podstawie art. 24 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182), § 1 – § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 413), art. 3 pkt 11, pkt 21, art. 17, art. 20 ust. 3, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548) oraz art. 104, art. 107 § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267). Organ I instancji wyjaśnił, iż w dniu 25 października 2010 r. T.G. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad siostrą B.S. , legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Decyzją z dnia 8 listopada 2010 r. Nr [....] organ I instancji przyznał wnioskowane świadczenie bezterminowo począwszy od 28 czerwca 2010 r. Organ I instancji wskazał, iż powyższa decyzja została wydana w oparciu o przepis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania w/w decyzji. Natomiast zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wydane na podstawie przepisów dotychczasowych wygasają z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. Organ I instancji podniósł również, iż w dniu 1 kwietnia 2013 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z przepisem § 2 tego rozporządzenia prawo do pomocy finansowej w wysokości 200,00 zł miesięcznie, przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto organ pierwszej instancji stwierdził, iż kolejnym warunkiem ograniczającym przyznanie w/w pomocy finansowej jest spełnienie przesłanek określonych w aktualnym brzmieniu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W związku z powyższym organ I instancji dokonał oceny akt sprawy i uznał, że T.G. w oparciu o obecnie funkcjonujący przepis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Swoje stanowisko organ I instancji oparł na tym, że zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w D. z dnia 4 października 2010 r. znak: [....] niepełnosprawność B.S. powstała później niż to wynika z treści art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odwołaniu od powyższej decyzji Burmistrza D. T.G. podniosła, że jej siostra B.S. kontynuowała naukę do dnia 26 marca 1983 r. zaś w orzeczeniu Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 18 grudnia 1996 r. wskazano, że inwalidztwo B.S. powstało w czasie uczęszczania do szkoły ponadpodstawowej. T.G. dodała, że odbierając obecne orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Niepełnosprawności w D. z dnia 4 października 2010 r. Nr [....] jej siostra nie zakwestionowała go, a w szczególności jego punktu IV mówiącego, że jej niepełnosprawność powstała w 1986 r., gdyż nie zdawała sobie sprawy, że może to rzutować na przyszłość. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wydało opisaną na wstępie decyzję. Kolegium wyjaśniło, iż zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r., prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy. Organ odwoławczy wskazał, iż użyte w § 2 ust. 1 rozporządzenia sformułowanie "przysługuje osobom mającym ustalone prawo" odnosi się do praw nabytych przez stronę w oparciu o art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem organu II instancji, stosowanie, jak dokonał tego organ l instancji, brzmienia obecnego art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych rodziłoby nieakceptowalny dysonans w postaci zasadności przyznania świadczenia rodzinnego na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów oraz bezzasadności przyznania pomocy na gruncie przepisów znowelizowanych. Kolegium stwierdziło, że za stanowiskiem takim przemawia również wykładnia porównawcza § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia oraz art. 12 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 7 grudnia 2012 r. (odnoszącym się do przyznawania dodatków do świadczenia pielęgnacyjnego). Ustawodawca, zmierzając do zawężenia kręgu osób uprawnionych do otrzymywania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 100 zł miesięcznie, użył sformułowania ,,osobom spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą". Tym samym, zdaniem Kolegium, w sposób klarowny wprowadzono obowiązek weryfikacji uprawnień do dodatku do świadczenia w oparciu o znowelizowane brzmienie ustawy. Tymczasem § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczególnych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, nie zawęża w ten sposób kręgu osób uprawnionych. Kolegium stwierdziło, iż z literalnego brzmienia w/w przepisu wynika, że osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (niezależnie od stanu prawnego obowiązującego w dacie ubiegania się o świadczenie), musiały spełniać kryteria określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a tym samym są uprawnione do uzyskania pomocy na gruncie rozporządzenia. W związku z powyższym Kolegium uznało, że należało uwzględnić fakt, iż T.G. nabyła uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego na gruncie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a tym samym przysługuje jej pomoc na podstawie § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. T.G. podniosła, iż jest rolnikiem pracującym na 3,5-hektarowym gospodarstwie rolnym, z którego się utrzymuje. Skarżąca stwierdziła, iż opiekuje się swoją siostra B. , która ze względu na stan zdrowia wymaga 24-godzinnej opieki. Skarżąca nie jest więc w stanie podjąć pracy zawodowej, gdyż jest jedyną osobą, która tą opiekę może sprawować. Skarżąca dodała, iż mieszka wprawdzie z ojcem, ale nie może liczyć na jego pomoc, gdyż jest on osobą schorowaną i także wymaga stałej opieki z jej strony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. – zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w tej ustawie. Zarazem w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji sąd bada czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa oraz czy została wydana w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Kierując się powyższymi kryteriami Sąd doszedł do przekonania, że skarga podlega uwzględnieniu. Na wstępie, jako trafny należy ocenić pogląd organu drugiej instancji, który legł u podstaw uchylenia decyzji organu podjętej przez organ pierwszej instancji, dotyczący wykładni § 2 ust. 1 wyżej powołanego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznanie pomocy przewidzianej tym przepisem uzależnione jest wyłącznie od faktu uprzedniego nabycia uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i spełniających warunki art. 17 tej ustawy. Sformułowanie to nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że brak jest podstaw do weryfikacji warunków, na jakich zostały nabyte te uprawnienia, przez organ orzekający o przyznaniu pomocy przewidzianej tym przepisem. Z tego także powodu, tj. ze względu na brak podstaw do takiej weryfikacji, nie można było przyznać tej pomocy do 30 czerwca 2013 r. , skoro świadczenie zostało przyznane bezterminowo. Należy zauważyć, że organ orzekał w dacie, w której świadczenie pielęgnacyjne skarżącej przysługiwało. Uzasadnienie tak podjętej decyzji – przyznającej pomoc do 30 czerwca 2013 r. nie zawiera żadnych wyjaśnień przyczyn wskazania tej daty, pozostawiając tę kwestię wyłącznie w sferze przypuszczeń. Stanowi to naruszenie art.107 § 3 K.p.a., albowiem uzasadnienie, jako integralna część decyzji powinno wskazywać pełną podstawę prawną i motywy podjętej decyzji. Braki w tym zakresie powodują, że zaskarżona decyzja wymyka się spod kontroli Sądu. Orzekając ponownie organ powinien mieć na uwadze treść orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt K 27/13), w którym Trybunał stwierdził, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych ustaw (Dz. U. poz.1548) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolite Polskiej. Z uwagi na naruszenie przepisów postepowania, w szczególności art. 107 § 3 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem nie wiadomo jakimi powodami kierował się organ drugiej instancji ustalając okres, na który przyznano wnioskowaną pomoc, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.